Πάνω από το 20% της χειμερινής ρύπανσης PM2,5 και χιλιάδες πρόωροι θάνατοι στις ΗΠΑ από την καύση ξύλων στα τζάκια
Η εικόνα ενός αναμμένου τζακιού ή μιας σόμπας που καίει ξύλα είναι για πολλούς συνώνυμη με τη χειμερινή θέρμανση και την άνεση μέσα στο σπίτι. Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο Northwestern δείχνει ότι η καύση ξύλου σε κατοικίες συμβάλλει σημαντικά στη χειμερινή ατμοσφαιρική ρύπανση και έχει άμεσες συνέπειες για τη δημόσια υγεία. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 23 Ιανουαρίου στο περιοδικό Science Advances, διαπιστώνει ότι η καύση ξύλου ευθύνεται για περισσότερο από το ένα πέμπτο της έκθεσης του πληθυσμού σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM2,5 κατά τους χειμερινούς μήνες.
Τα λεπτά σωματίδια PM2,5 είναι αρκετά μικρά ώστε να εισέρχονται βαθιά στους πνεύμονες και να περνούν στην κυκλοφορία του αίματος. Συσχετίζονται με καρδιακές παθήσεις, πνευμονοπάθειες και πρόωρο θάνατο. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ρύπανση από την καύση ξύλου σε οικιακό περιβάλλον σχετίζεται με περίπου 8.600 πρόωρους θανάτους ετησίως στις ΗΠΑ και η εκτίμηση αυτή δεν περιλαμβάνει τις επιπτώσεις της έκθεσης σε εσωτερικούς χώρους.
Ο Kyan Shlipak, επικεφαλής της μελέτης, δήλωσε: «Η μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά σωματίδια σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Μελέτες έχουν δείξει με συνέπεια ότι αυτή η έκθεση οδηγεί σε υψηλότερο κίνδυνο θανάτου. Η μελέτη μας υποδηλώνει ότι ένας τρόπος για να μειωθεί σημαντικά αυτή η ρύπανση είναι η μείωση της καύσης ξύλου στις κατοικίες. Η χρήση εναλλακτικών συσκευών για τη θέρμανση των σπιτιών αντί της καύσης ξύλου θα είχε μεγάλο αντίκτυπο στη συγκέντρωση λεπτών σωματιδίων στον αέρα.
Για να κατανοήσουν τη σχετική συνεισφορά της καύσης ξύλου στη ρύπανση, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε δεδομένα από το Εθνικό Αρχείο Εκπομπών (NEI) της Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ και ένα ατμοσφαιρικό μοντέλο υψηλής ανάλυσης. Το μοντέλο προσομοίωσε πώς οι ρύποι μετακινούνται και αλληλεπιδρούν με τις μετεωρολογικές συνθήκες. Οι ερευνητές εκτέλεσαν το μοντέλο δύο φορές, μία με και μία χωρίς τις εκπομπές από καύση ξύλου στις κατοικίες. Η σύγκριση έδειξε ότι η καύση ξύλου ευθύνεται για το 22% της χειμερινής ρύπανσης από PM2,5 στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ένα από τα πιο απρόσμενα ευρήματα ήταν ότι οι μεγαλύτερες επιπτώσεις δεν εντοπίζονται στις αγροτικές περιοχές αλλά στις αστικές και προαστιακές. Ο Daniel Horton, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, επισημαίνει: «Ακούμε συχνά για τις αρνητικές επιπτώσεις του καπνού από τις πυρκαγιές στην υγεία, αλλά δεν λαμβάνουμε συχνά υπόψη τις συνέπειες της καύσης ξύλων για θέρμανση στα σπίτια μας. Δεδομένου ότι μόνο ένας μικρός αριθμός σπιτιών βασίζεται στην καύση ξύλων για θέρμανση, η διευκόλυνση της μετάβασης μιας οικιακής συσκευής θέρμανσης σε καθαρότερες πηγές θερμότητας ή σε πηγές θερμότητας χωρίς καύση θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές βελτιώσεις στην ποιότητα του αέρα».
Η ανάλυση της γεωγραφικής κατανομής της ρύπανσης ανέδειξε ότι ο καπνός από την καύση ξύλου στις προαστιακές περιοχές μεταφέρεται συχνά σε αστικά κέντρα, όπου η πυκνότητα του πληθυσμού είναι υψηλότερη. Η μελέτη καταλήγει ότι η μείωση της καύσης ξύλου στις κατοικίες και η μετάβαση σε καθαρότερες μορφές θέρμανσης θα μειώσει σημαντικά τα επίπεδα PM2,5 στην ατμόσφαιρα κατά τους χειμερινούς μήνες και θα περιορίσει τις συνέπειες για τη δημόσια υγεία.
Πηγή: Πανεπιστήμιο Northwestern
Αναφορά : Kyan K. Shlipak, Sara F. Camilleri, Victoria A. Lang, Anastasia Montgomery, Jordan L. Schnell, Daniel E. Horton. Ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και επιπτώσεις στην υγεία από τα PM 2,5 από την καύση ξύλου σε οικιακούς χώρους στις ΗΠΑ . Science Advances , 2026; 12 (4) DOI: 10.1126/sciadv.adz0189
