Μακιγιάζ, προϊόντα ομορφιάς, σαμπουάν και κρέμες περιποίησης: Πρέπει οι γυναίκες να σταματήσουν να χρησιμοποιούν καλλυντικά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης; Πολλές φορές το Cibum έχει αναφερθεί στις χημικές ουσίες που μπορεί να περιέχονται σε προϊόντα καθημερινής χρήσης και στους πιθανούς κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε ορισμένες από αυτές. Τώρα, νέα επιστημονική μελέτη από τη Γαλλία επαναφέρει το ζήτημα στο προσκήνιο, καθώς διαπιστώνει συσχέτιση μεταξύ της έκθεσης σε συγκεκριμένες φθαλικές ενώσεις και φαινόλες κατά το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης και χαμηλότερων βαθμολογιών IQ στα παιδιά στην ηλικία των τριών ετών. Τα ευρήματα εγείρουν ερωτήματα για τις πιθανές επιπτώσεις των χημικών ουσιών στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, αλλά και για το πώς μπορούν να περιοριστούν οι πηγές έκθεσης στην καθημερινότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Λεύκαιναν» τα αποξηραμένα σύκα με καθαριστικό αποχέτευσης – Σε κατάσχεση 3 τόνων προχώρησαν οι Αρχές
Τι εξέτασε η νέα επιστημονική μελέτη
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Health Perspectives και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Γαλλικού Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας και Ιατρικής Έρευνας (Inserm) και του Πανεπιστημίου Grenoble Alpes, σε συνεργασία με άλλους επιστημονικούς φορείς, μεταξύ των οποίων το CNRS, το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Γκρενόμπλ και το Πανεπιστήμιο της Γρανάδας στην Ισπανία. Οι επιστήμονες διερεύνησαν κατά πόσο η προγεννητική έκθεση σε φθαλικές ενώσεις και φαινόλες συνδέεται με τη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών. Στην έρευνα συμμετείχαν 380 μητέρες και τα παιδιά τους, ενώ η αξιολόγηση του δείκτη νοημοσύνης πραγματοποιήθηκε όταν τα παιδιά ήταν τριών ετών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl It: Ποντίκι σε σφραγισμένη συσκευασία με φιστίκια – Καταγγελία καταναλώτριας (φωτογραφία)
Οι ερευνητές μέτρησαν βιοδείκτες έκθεσης σε 26 χημικές ουσίες μέσω επαναλαμβανόμενων δειγμάτων ούρων από τις εγκύους. Η προσέγγιση αυτή επέτρεψε την πληρέστερη εκτίμηση της έκθεσης, καθώς οι συγκεντρώσεις αρκετών από αυτές τις ουσίες στον οργανισμό μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε έξι ουσίες: στις δισφαινόλες Α και S και στις φθαλικές ενώσεις DEHP, DEP, DnBP και DiBP. Η επιλογή τους βασίστηκε σε προηγούμενα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τις πιθανές επιδράσεις τους στη νευροανάπτυξη.
Η συσχέτιση με τον δείκτη νοημοσύνης των παιδιών
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η αυξημένη έκθεση στο συγκεκριμένο μείγμα έξι χημικών ουσιών κατά το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης συσχετίστηκε με χαμηλότερες βαθμολογίες IQ στα παιδιά στην ηλικία των τριών ετών. Ειδικότερα, η αύξηση της έκθεσης στο μείγμα κατά ένα επίπεδο συνδέθηκε με μέση μείωση 2,86 μονάδων IQ. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης αρνητικές συσχετίσεις για τέσσερις από τις έξι ουσίες όταν εξετάστηκαν μεμονωμένα.
Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της διερεύνησης των πιθανών επιδράσεων της προγεννητικής έκθεσης σε χημικούς ρύπους στην ανάπτυξη του νευρικού συστήματος. Ωστόσο, η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι οι συγκεκριμένες ουσίες προκαλούν από μόνες τους μείωση του IQ, ούτε ότι η χρήση καλλυντικών κατά την εγκυμοσύνη ευθύνεται 100% για τα αποτελέσματα.
Πού συναντώνται αυτές οι χημικές ουσίες
Οι φθαλικές ενώσεις χρησιμοποιούνται σε ορισμένα πλαστικά ως ουσίες που προσδίδουν ευκαμψία, ενώ ορισμένες έχουν χρησιμοποιηθεί και σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας. Οι φαινόλες αποτελούν ευρύτερη κατηγορία χημικών ενώσεων, στην οποία περιλαμβάνονται οι δισφαινόλες. Ορισμένες από αυτές έχουν εφαρμογές στην παραγωγή πλαστικών και άλλων καταναλωτικών προϊόντων.
Παράλληλα, ορισμένες φθαλικές ενώσεις και φαινόλες έχουν μελετηθεί ως πιθανοί ενδοκρινικοί διαταράκτες, δηλαδή ουσίες που μπορούν να επηρεάζουν τη λειτουργία του ορμονικού συστήματος. Η πιθανή επίδρασή τους εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τη συγκεκριμένη ουσία, τη δόση, τη διάρκεια και τον χρόνο έκθεσης. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι οι ουσίες αυτές δεν προέρχονται αποκλειστικά από τα καλλυντικά. Η έκθεση μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικές πηγές, μεταξύ των οποίων υλικά συσκευασίας, καταναλωτικά προϊόντα και το ευρύτερο περιβάλλον. Επομένως, οι μετρήσεις της μελέτης δεν επιτρέπουν να αποδοθεί το εύρημα σε ένα συγκεκριμένο προϊόν ή σε μία συγκεκριμένη οδό έκθεσης.
Πρέπει οι έγκυες να σταματήσουν να χρησιμοποιούν καλλυντικά;
Η απάντηση δεν είναι ότι όλες οι γυναίκες πρέπει να διακόψουν τη χρήση καλλυντικών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η συγκεκριμένη μελέτη δεν εξέτασε αποκλειστικά τα καλλυντικά και δεν τεκμηρίωσε ότι η χρήση μακιγιάζ, σαμπουάν ή κρεμών προκαλεί μείωση του IQ των παιδιών.
Τα αποτελέσματα αφορούν στατιστικές συσχετίσεις σε μια συγκεκριμένη ομάδα μητέρων και παιδιών. Παρότι οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, όπως το μορφωτικό επίπεδο των γονέων και τη διάρκεια του θηλασμού, δεν μπορεί να αποκλειστεί η επίδραση άλλων παραγόντων. Επιπλέον, τα ευρήματα σε παιδιά ηλικίας τριών ετών δεν αρκούν από μόνα τους για να προβλέψουν τη μελλοντική γνωστική τους πορεία.
Η μελέτη, ωστόσο, ενισχύει το ενδιαφέρον για τον περιορισμό της έκθεσης σε χημικές ουσίες για τις οποίες υπάρχουν ενδείξεις πιθανών επιβλαβών επιδράσεων. Η επιλογή προϊόντων με σαφή επισήμανση, η αποφυγή περιττής χρήσης προϊόντων και η προσοχή στη χρήση πλαστικών συσκευασιών, ιδιαίτερα όταν έρχονται σε επαφή με τρόφιμα που θερμαίνονται, μπορούν να αποτελέσουν πρακτικά μέτρα προφύλαξης. Οι επιλογές αυτές δεν υποκαθιστούν, πάντως, την αξιολόγηση της ασφάλειας των επιμέρους ουσιών από τις αρμόδιες αρχές. Η καλύτερη κατανόηση των πηγών έκθεσης και των πιθανών επιπτώσεών τους παραμένει κρίσιμη τόσο για την προστασία της υγείας όσο και για τη χάραξη αποτελεσματικών πολιτικών πρόληψης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
