Η έναρξη θεραπείας με στατίνη αποτελεί για εκατομμύρια ανθρώπους ένα σημαντικό βήμα για τη μείωση της LDL χοληστερόλης και του καρδιαγγειακού κινδύνου. Ωστόσο, η φαρμακευτική αγωγή δεν λειτουργεί απομονωμένα από τη διατροφή και τις καθημερινές συνήθειες. Νεότερη διατροφική καθοδήγηση δίνει έμφαση σε μια σχετικά απλή αλλαγή που μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά στη θεραπεία, την αύξηση της πρόσληψης διαλυτών φυτικών ινών.
Οι στατίνες, όπως η ατορβαστατίνη, η ροσουβαστατίνη και η σιμβαστατίνη, μπορούν να μειώσουν την LDL χοληστερόλη κατά περίπου 18% έως 55%, ανάλογα με το φάρμακο και τη δόση. Η δράση τους βασίζεται κυρίως στη μείωση της παραγωγής χοληστερόλης από το ήπαρ, γεγονός που οδηγεί το ήπαρ να απομακρύνει περισσότερη LDL από την κυκλοφορία του αίματος. Η διατροφή μπορεί να λειτουργήσει παράλληλα με αυτόν τον μηχανισμό και οι διαλυτές ίνες αποτελούν μία από τις παρεμβάσεις με τα πιο σαφή δεδομένα.
Πώς οι διαλυτές ίνες επηρεάζουν την LDL
Οι διαλυτές φυτικές ίνες βρίσκονται σε τρόφιμα όπως η βρώμη, το κριθάρι, τα όσπρια, τα μήλα, το αβοκάντο, οι μπανάνες, τα εσπεριδοειδή, οι γλυκοπατάτες και τα λαχανάκια Βρυξελλών. Όταν φτάνουν στο έντερο, σχηματίζουν μια ουσία με μορφή γέλης που μπορεί να δεσμεύσει χολικά οξέα, τα οποία στη συνέχεια αποβάλλονται από τον οργανισμό. Επειδή το ήπαρ χρειάζεται νέα χολικά οξέα για την πέψη, χρησιμοποιεί περισσότερη χοληστερόλη από το αίμα για να τα παράγει, με αποτέλεσμα να μειώνεται η LDL.
Το αποτέλεσμα δεν περιορίζεται σε έναν θεωρητικό μηχανισμό. Μεγάλη ανασκόπηση 181 μελετών που αναφέρεται στο δημοσίευμα διαπίστωσε ότι κάθε επιπλέον 5 γραμμάρια διαλυτών φυτικών ινών την ημέρα συνδέονταν με μείωση της LDL κατά σχεδόν 6 mg/dL. Παράλληλα καταγράφηκαν μειώσεις στην ολική χοληστερόλη, στα τριγλυκερίδια και στην απολιποπρωτεΐνη Β, μια πρωτεΐνη που συνδέεται με τα αθηρογόνα σωματίδια.
Η διατροφική παρέμβαση αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν συνδυάζεται με στατίνη. Τα δύο μέσα λειτουργούν μέσω διαφορετικών αλλά συμπληρωματικών μηχανισμών, με αποτέλεσμα η μείωση της LDL να μπορεί να είναι μεγαλύτερη όταν η φαρμακευτική θεραπεία συνοδεύεται από διατροφικές αλλαγές. Μελέτη που εξετάστηκε σε μεγαλύτερη ανασκόπηση έδειξε ότι η προσθήκη ψυλλίου, μιας μορφής διαλυτής φυτικής ίνας, σε θεραπεία με στατίνη οδήγησε σε σημαντικά μεγαλύτερη μείωση της LDL σε σχέση με τη στατίνη μόνη της.
Σε παλαιότερη μελέτη που συμπεριλήφθηκε στην ίδια αξιολόγηση, 15 γραμμάρια ψυλλίου ημερησίως σε συνδυασμό με 10 mg σιμβαστατίνης είχαν αποτέλεσμα στη μείωση της LDL αντίστοιχο με εκείνο που παρατηρήθηκε όταν διπλασιάστηκε η δόση της σιμβαστατίνης. Για τροφές που κάνουν παρόμοια δουλειά με το ψύλλιο, δηλαδή πλούσιες κυρίως σε διαλυτές φυτικές ίνες, καλές επιλογές είναι βρώμη, κριθάρι, όσπρια, μήλα, αχλάδια, chia και λιναρόσπορος.
Οι διαλυτές ίνες συνδέονται παράλληλα με άλλες λειτουργίες που μπορούν να επηρεάσουν έμμεσα τη μεταβολική υγεία. Στο παχύ έντερο ζυμώνονται από τα ωφέλιμα βακτήρια του μικροβιώματος, τα οποία παράγουν λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου. Οι ενώσεις αυτές έχουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και ενδέχεται να επηρεάζουν και την παραγωγή χοληστερόλης από το ήπαρ. Η υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών μπορεί επίσης να ενισχύσει το αίσθημα κορεσμού, περιορίζοντας την υπερβολική κατανάλωση τροφής και διευκολύνοντας τον έλεγχο της πρόσληψης θερμίδων, κορεσμένων λιπαρών και πρόσθετων σακχάρων.
Πώς μπορεί να αυξηθεί η πρόσληψη
Η αύξηση των διαλυτών φυτικών ινών χρειάζεται να γίνεται σταδιακά, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που μέχρι σήμερα καταναλώνουν μικρές ποσότητες. Η απότομη αύξηση μπορεί να προκαλέσει πεπτικές ενοχλήσεις, ενώ η επαρκής κατανάλωση νερού βοηθά τον οργανισμό να προσαρμοστεί. Η ίδια προσέγγιση ισχύει και όταν χρησιμοποιούνται συμπληρώματα φυτικών ινών, όπως το ψύλλιο.
Η βρώμη μπορεί να αποτελέσει μια εύκολη καθημερινή επιλογή, ενώ τα όσπρια μπορούν να ενταχθούν σε σαλάτες, σούπες και μαγειρευτά. Φρούτα, λαχανικά, ξηροί καρποί, σπόροι και προϊόντα ολικής άλεσης μπορούν επίσης να αυξήσουν τη συνολική πρόσληψη φυτικών ινών και να προσφέρουν παράλληλα βιταμίνες, μέταλλα και αντιοξειδωτικές ενώσεις. Η προσέγγιση δεν αφορά μόνο ένα συγκεκριμένο τρόφιμο, αλλά τη συστηματική παρουσία φυτικών τροφών στα καθημερινά γεύματα.
Παράλληλα, η διατροφή για τη διαχείριση της χοληστερόλης δεν περιορίζεται στις φυτικές ίνες. Η αντικατάσταση κορεσμένων λιπαρών με ακόρεστα λιπαρά αποτελεί μία ακόμη βασική αλλαγή, με το ελαιόλαδο, τους ξηρούς καρπούς, τους σπόρους, το αβοκάντο και τα ψάρια να προτιμώνται συχνότερα από το βούτυρο, τα λιπαρά κρέατα και τα πλήρη γαλακτοκομικά. Παράλληλα, περιορισμός των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, των επεξεργασμένων υδατανθράκων, των γλυκών και των ζαχαρούχων ποτών μπορεί να μειώσει την πρόσληψη συστατικών που συνδέονται με δυσμενέστερο λιπιδαιμικό προφίλ.
