Νέος τρόπος υπολογισμού των διοικητικών προστίμων για παραβάσεις που αφορούν φυτοπροστατευτικά προϊόντα, υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα και την ορθολογική χρήση γεωργικών φαρμάκων ισχύει από τις 11 Αυγούστου 2026, μετά τη δημοσίευση της απόφασης 197410 στο ΦΕΚ Β΄ 5018/11.08.2026. Με τη νέα απόφαση του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Ιωάννη Ανδριανού, εξειδικεύεται ο τρόπος επιμέτρησης των κυρώσεων εντός των ορίων που προβλέπει ο ν. 4036/2012, ώστε το ύψος κάθε προστίμου να ανταποκρίνεται στην πραγματική βαρύτητα και επικινδυνότητα της παράβασης. Βασικός στόχος είναι ένα σύστημα κυρώσεων διαφανές, αντικειμενικό, αποτελεσματικό και αναλογικό, το οποίο διακρίνει τις τυπικές ή χαμηλής επικινδυνότητας παραβάσεις από εκείνες που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.
Για τις παραβάσεις που σχετίζονται με τη διάθεση και τα χαρακτηριστικά των φυτοπροστατευτικών προϊόντων εφαρμόζεται κλίμακα έως 20 βαθμούς. Οι χαμηλότερες βαθμολογίες αφορούν περιπτώσεις περιορισμένου κινδύνου, όπως ορισμένα τυπικά λάθη στην ετικέτα, αποκλίσεις χωρίς ουσιαστικό κίνδυνο και κατοχή μικρών ποσοτήτων μη εγκεκριμένων προϊόντων για ιδία χρήση. Αντίθετα, η κατοχή ή μεταφορά μη εγκεκριμένων προϊόντων σε ποσότητες που παραπέμπουν σε εμπορία βαθμολογείται με 14 βαθμούς όταν δεν περιέχουν απαγορευμένη δραστική ουσία και με 16 βαθμούς όταν περιέχουν τουλάχιστον μία απαγορευμένη δραστική ουσία.
Η ανώτατη βαθμολογία των 20 βαθμών επιβάλλεται σε περιπτώσεις πολύ υψηλής επικινδυνότητας. Σε αυτές περιλαμβάνονται η εισαγωγή, παρασκευή, συσκευασία, αποθήκευση, μετακίνηση ή εμπορία μη εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων ή δραστικών ουσιών χωρίς έγκριση, καθώς και η κατοχή ή μεταφορά πολύ μεγάλων ποσοτήτων μη εγκεκριμένων προϊόντων που περιέχουν απαγορευμένη δραστική ουσία και συνδέονται με σκοπό εμπορίας. Για αντίστοιχες μεγάλες ποσότητες χωρίς απαγορευμένη δραστική ουσία προβλέπονται 18 βαθμοί.
Ξεχωριστή βαρύτητα έχει η σύνθεση των προϊόντων. Σκόπιμες προσμίξεις ξένων ουσιών πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια και η παρουσία απαγορευμένων βοηθητικών, αντιφυτοτοξικών ή συνεργιστικών ουσιών βαθμολογούνται με 10 βαθμούς. Για αποκλίσεις από τις προδιαγραφές FAO προστίθενται δύο, τέσσερις ή έξι βαθμοί, ανάλογα με το μέγεθος της απόκλισης και τις πιθανές συνέπειες.
Για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα εφαρμόζεται διαφορετική κλίμακα, έως 25 βαθμούς. Η αξιολόγηση βασίζεται τόσο στη διατροφική επικινδυνότητα όσο και στην υπέρβαση των Ανώτατων Ορίων Υπολειμμάτων. Η διατροφική επικινδυνότητα υπολογίζεται με το μοντέλο PRIMo της EFSA ή άλλο αποδεκτό ευρωπαϊκό ή διεθνές μοντέλο. Όσο αυξάνεται η τιμή IESTI, αυξάνεται και η βαθμολογία, από μηδέν βαθμούς για IESTI έως 100 έως 12 βαθμούς όταν η τιμή υπερβαίνει το 1.000.
Η απόκλιση από τα Ανώτατα Όρια Υπολειμμάτων βαθμολογείται επίσης κλιμακωτά. Όταν ο λόγος της συγκέντρωσης των υπολειμμάτων προς το αντίστοιχο ανώτατο όριο είναι έως 3, αντιστοιχεί ένας βαθμός. Η βαθμολογία αυξάνεται σταδιακά και φθάνει τους 10 βαθμούς όταν ο λόγος υπερβαίνει το 10. Για προϊόντα που έχουν παραχθεί στην Ελλάδα προβλέπονται πρόσθετοι βαθμοί όταν εντοπίζονται μη επιτρεπτές δραστικές ουσίες. Η παρουσία δραστικής ουσίας απαγορευμένης στην ΕΕ προσθέτει εννέα βαθμούς, ενώ η παρουσία ουσίας που δεν είναι απαγορευμένη σε ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά δεν περιλαμβάνεται σε εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα στην Ελλάδα προσθέτει πέντε. Αν προϊόν με υπέρβαση υπολειμμάτων διακινείται χωρίς ακριβή και ιχνηλάσιμα στοιχεία για τον παραγωγό ή τον προμηθευτή, προστίθενται δύο ακόμη βαθμοί.
Στην ορθολογική χρήση γεωργικών φαρμάκων η κλίμακα φθάνει τους 15 βαθμούς. Η μη ύπαρξη συνταγής σε ποσοστό μικρότερο του 50% των ελεγχόμενων παραστατικών βαθμολογείται με έναν βαθμό, ενώ όταν το ποσοστό είναι ίσο ή μεγαλύτερο του 50% η βαθμολογία αυξάνεται στους τέσσερις. Η πλήρης απουσία συνταγής, στο 100% των ελεγχόμενων παραστατικών, βαθμολογείται με έξι βαθμούς. Η μη τήρηση της ηλεκτρονικής καταγραφής βαθμολογείται με έναν βαθμό όταν αφορά λιγότερο από το 50% των παραστατικών και με τρεις όταν αφορά τουλάχιστον το 50%. Πώληση φυτοπροστατευτικών προϊόντων χωρίς την παρουσία υπεύθυνου επιστήμονα ή υπαλλήλου-πωλητή λαμβάνει επτά βαθμούς, ενώ κατάστημα που δεν απασχολεί κανένα από τα δύο πρόσωπα λαμβάνει δέκα. Η εφαρμογή φυτοπροστατευτικών προϊόντων με αεροψεκασμό χωρίς να πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις βαθμολογείται με 15 βαθμούς.
Ιδιαίτερα αυξημένη βαθμολογία προβλέπεται για την παρεμπόδιση των ελέγχων. Στις παραβάσεις του άρθρου 9 προστίθενται οκτώ βαθμοί, στις παραβάσεις υπολειμμάτων 14 βαθμοί και στις παραβάσεις ορθολογικής χρήσης εννέα βαθμοί, πάντα μέχρι το ανώτατο όριο της αντίστοιχης κλίμακας. Για υποτροπή εντός τριετίας, τα όρια των προστίμων διπλασιάζονται και το νέο πρόστιμο δεν μπορεί να είναι χαμηλότερο από το διπλάσιο του προηγούμενου.
Η συνολική βαθμολογία δεν αντιστοιχεί σε ένα ενιαίο σταθερό ποσό. Χρησιμοποιείται για να προσδιοριστεί σε ποιο τμήμα του νόμιμου εύρους θα κινηθεί η κύρωση. Για το άρθρο 9 το εύρος διαιρείται σε 20 κατηγορίες, για το άρθρο 13 σε 25 και για το άρθρο 45 σε 15. Η κατώτατη τιμή συμβολίζεται με Α και η ανώτατη με Β, ενώ το ενδιάμεσο εύρος κατανέμεται αναλογικά με βάση τη βαθμολογία. Όταν διαπιστώνονται περισσότερες αυτοτελείς παραβάσεις, υπολογίζεται χωριστά το πρόστιμο για καθεμία. Στο μεγαλύτερο ποσό προστίθεται το 50% του δεύτερου μεγαλύτερου, το 25% του τρίτου και το 10% για κάθε επόμενο. Όταν οι παραβάσεις δεν είναι αυτοτελείς, λαμβάνεται υπόψη εκείνη που έχει την υψηλότερη βαθμολογία ή οδηγεί στο μεγαλύτερο πρόστιμο.
Η απόφαση προβλέπει και δυνατότητα μείωσης του προστίμου κατά 30% όταν ο παραβάτης αποδείξει με τεκμηριωμένα στοιχεία ότι προχώρησε άμεσα σε διορθωτικές ενέργειες και συνεργάστηκε με τις αρμόδιες αρχές. Ως διορθωτικές ενέργειες αναφέρονται η απόσυρση της παρτίδας από την αγορά, η αποκατάσταση βλαβών και η λήψη μέτρων ώστε να μην επαναληφθεί η παράβαση.
Για παραβάσεις που είχαν διαπιστωθεί πριν από την έναρξη ισχύος της απόφασης αλλά δεν είχε ακόμη εκδοθεί οριστική κύρωση, εφαρμόζεται η ευνοϊκότερη ρύθμιση για τον παραβάτη. Με τη νέα απόφαση καταργούνται η υπουργική απόφαση του 2014 και η τροποποίησή της του 2018. Η ισχύς του νέου συστήματος άρχισε με τη δημοσίευσή του στο ΦΕΚ Β΄ 5018 στις 11 Αυγούστου 2026.
Διαβάστε το νέο ΦΕΚ
