Κολπική μαρμαρυγή, κοιλιακή μαρμαρυγή και καρδιακή ανακοπή περιλαμβάνονται στα σοβαρά καρδιακά επεισόδια που έχουν καταγραφεί σε νέους μετά την κατανάλωση ενεργειακών ποτών, σύμφωνα με επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026 στο περιοδικό Medicina. Η ανασκόπηση εκπονήθηκε από ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με συμμετοχή των Α’, Β’ και Γ’ Παιδιατρικών Κλινικών και του μεταπτυχιακού προγράμματος Εφηβικής Ιατρικής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποσότητα “μαμούθ”: 5.400.000 συσκευασίες superfood ανακλήθηκαν λόγω κινδύνου αλλαντίασης
Η ανασκόπηση «Energy Drinks and Arrhythmias in Adolescents and Young Adults: A Narrative Review of the Last Decade» συγκέντρωσε τη βιβλιογραφία της τελευταίας δεκαετίας για τις αρρυθμίες και τις ηλεκτροκαρδιογραφικές μεταβολές που έχουν αναφερθεί σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες μετά την κατανάλωση ενεργειακών ποτών. Από 318 αρχικές δημοσιεύσεις, οι ερευνητές συμπεριέλαβαν 22 μελέτες: 10 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές, πέντε μη τυχαιοποιημένες μελέτες, μία παρατηρητική μελέτη και έξι δημοσιεύσεις με αναφορές περιστατικών.
Οι σοβαρότερες αρρυθμίες δεν εμφανίστηκαν κατά την ελεγχόμενη χορήγηση ενεργειακών ποτών στις κλινικές δοκιμές. Καταγράφηκαν σε μεμονωμένα κλινικά περιστατικά που είχαν δημοσιευθεί στη διεθνή βιβλιογραφία. Η ανασκόπηση συγκεντρώνει οκτώ τέτοιες περιπτώσεις, στις οποίες η κατανάλωση είχε προηγηθεί σοβαρής αρρυθμίας. Όταν το ενεργειακό ποτό είχε καταναλωθεί μόνο του, οι ποσότητες που αναφέρονται στα περιστατικά ξεπερνούσαν τα 500 ml. Άλλες περιπτώσεις περιλάμβαναν παράλληλη κατανάλωση αλκοόλ ή άλλων ουσιών.
Ένα από τα βαρύτερα περιστατικά αφορούσε 19χρονο αγόρι στις Ηνωμένες Πολιτείες χωρίς γνωστό ιατρικό ιστορικό. Είχε καταναλώσει τρία κουτάκια Monster, συνολικής ποσότητας περίπου 700 ml, μέσα σε διάστημα δύο ωρών. Ο νεαρός υπέστη καρδιακή ανακοπή και στο ηλεκτροκαρδιογράφημα καταγράφηκε κοιλιακή μαρμαρυγή. Αντιμετωπίστηκε με καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση και απινίδωση και στη συνέχεια τοποθετήθηκε υποδόριος εμφυτεύσιμος καρδιομετατροπέας-απινιδωτής. Ο περαιτέρω ιατρικός έλεγχος αναφέρεται ως φυσιολογικός.
Στην ίδια δημοσίευση περιλαμβανόταν 23χρονη γυναίκα με ιστορικό μυοκαρδιοπάθειας της περιγεννητικής περιόδου και ήδη εμφυτευμένο υποδόριο απινιδωτή. Μετά την κατανάλωση ενός κουτιού Red Bull παρουσίασε συγκοπτικό επεισόδιο και κοιλιακή μαρμαρυγή. Η αρρυθμία αντιμετωπίστηκε με εκφόρτιση του εμφυτευμένου απινιδωτή και η ασθενής ανάρρωσε.
Δύο ακόμη περιστατικά αφορούσαν κολπική μαρμαρυγή σε νεαρούς χωρίς γνωστό προηγούμενο ιατρικό πρόβλημα. Στην Ιταλία, 22χρονος άνδρας είχε καταναλώσει 750 ml ενεργειακού ποτού και προσήλθε με αίσθημα πίεσης στο προκάρδιο, αίσθημα παλμών, άγχος και ναυτία. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα έδειξε κολπική μαρμαρυγή. Χορηγήθηκε προπαφαινόνη, αποκαταστάθηκε ο φλεβοκομβικός ρυθμός και ο μεταγενέστερος έλεγχος δεν κατέγραψε παθολογικά ευρήματα.
Στην ίδια σειρά περιστατικών, 23χρονη γυναίκα χωρίς γνωστό ιατρικό ιστορικό είχε καταναλώσει 600 ml ενεργειακού ποτού. Παρουσίασε αίσθημα παλμών και στρες και διαγνώστηκε με κολπική μαρμαρυγή. Η αρρυθμία μετατράπηκε αυτόματα σε φλεβοκομβικό ρυθμό, ενώ ο περαιτέρω έλεγχος αναφέρεται επίσης ως φυσιολογικός.
Άλλο περιστατικό, που δημοσιεύθηκε το 2020, αφορούσε 22χρονο άνδρα στο Πακιστάν χωρίς γνωστό ιατρικό ιστορικό. Μετά την κατανάλωση δύο κουτιών ενεργειακού ποτού παρουσίασε δύσπνοια, ανησυχία και έμετο. Διαπιστώθηκε κολπική μαρμαρυγή με ταχεία κοιλιακή ανταπόκριση. Ο καρδιακός ρυθμός επανήλθε αυτόματα σε φλεβοκομβικό και ο περαιτέρω έλεγχος δεν εντόπισε παθολογικά ευρήματα.
Την ίδια χρονιά δημοσιεύθηκε περιστατικό 23χρονης γυναίκας στην Τουρκία χωρίς γνωστό ιατρικό ιστορικό. Είχε καταναλώσει 750 ml ενεργειακού ποτού και εμφάνισε δύσπνοια, αίσθημα παλμών και άγχος. Διαγνώστηκε με κολπική μαρμαρυγή, έλαβε προπαφαινόνη και επανήλθε σε φλεβοκομβικό ρυθμό. Και σε αυτή την περίπτωση ο μεταγενέστερος έλεγχος αναφέρεται ως φυσιολογικός.
Στη βιβλιογραφία περιλαμβάνεται επίσης περιστατικό 24χρονου άνδρα στην Τουρκία χωρίς γνωστό ιατρικό ιστορικό, ο οποίος είχε καταναλώσει Red Bull μαζί με βότκα, σε ποσότητα που αναφέρεται ως δύο ποτήρια. Εμφάνισε αίσθημα παλμών και διαγνώστηκε με κολπική μαρμαρυγή με ταχεία κοιλιακή ανταπόκριση. Χορηγήθηκε αμιοδαρόνη και ο φλεβοκομβικός ρυθμός αποκαταστάθηκε έπειτα από τέσσερις ώρες. Ο περαιτέρω έλεγχος δεν έδειξε παθολογικά ευρήματα.
Το νεότερο από τα περιστατικά που συμπεριλήφθηκαν στην ανασκόπηση δημοσιεύθηκε το 2024 και αφορούσε 18χρονο άνδρα στην Τσεχία χωρίς γνωστό προηγούμενο ιατρικό ιστορικό. Είχε καταναλώσει 250 ml ενεργειακού ποτού μαζί με 2 γραμμάρια kratom και υπέστη καρδιακή ανακοπή κατά τη διάρκεια ποδοσφαιρικής προπόνησης. Καταγράφηκε κοιλιακή μαρμαρυγή, πραγματοποιήθηκαν καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση και απινίδωση και ακολούθησε εμφύτευση απινιδωτή. Ο μεταγενέστερος έλεγχος δεν εντόπισε άλλη παθολογική αιτία, αν και στον γενετικό έλεγχο βρέθηκε παραλλαγή άγνωστης κλινικής σημασίας στο γονίδιο MYOM1.
Οι οκτώ περιπτώσεις αφορούν διαφορετικές συνθήκες έκθεσης και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως ισοδύναμες. Σε ορισμένους νέους είχε προηγηθεί κατανάλωση μεγάλης ποσότητας ενεργειακού ποτού, σε έναν υπήρχε συνδυασμός με αλκοόλ, σε άλλον συνδυασμός με kratom και έντονη σωματική δραστηριότητα, ενώ μία από τις ασθενείς είχε ήδη γνωστή μυοκαρδιοπάθεια. Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αναδρομική φύση των case reports περιορίζει τη δυνατότητα ελέγχου άλλων παραγόντων που θα μπορούσαν να έχουν συμβάλει στην εμφάνιση της αρρυθμίας.
Εκτός από τα μεμονωμένα περιστατικά, η ανασκόπηση περιλαμβάνει μία διατομεακή παρατηρητική μελέτη σε 186 άτομα με διάμεση ηλικία 20 ετών. Στη συγκεκριμένη έρευνα, το 39% παρουσίαζε διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, μεταξύ των οποίων υπερκοιλιακές και κοιλιακές έκτακτες συστολές, φλεβοκομβική ταχυκαρδία, παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή, παροξυσμική υπερκοιλιακή ταχυκαρδία, κολπικό πτερυγισμό και φλεβοκομβική βραδυκαρδία. Από όσους είχαν διαταραχές ρυθμού, το 72% ανέφερε κατανάλωση ενεργειακών ποτών, έναντι 31% μεταξύ όσων δεν είχαν τέτοιες διαταραχές, με τη διαφορά να αναφέρεται ως στατιστικά σημαντική.
Στην ίδια παρατηρητική μελέτη υπήρχαν πολλοί ακόμη δυνητικά προαρρυθμιογόνοι παράγοντες. Μεταξύ των συμμετεχόντων αναφέρονταν κατανάλωση καφέ, στρες, σωματική άσκηση, οικογενειακή προδιάθεση, κατανάλωση αλκοόλ, συχνή στέρηση ύπνου, κάπνισμα και αυξημένο σωματικό βάρος. Η παρουσία αυτών των παραγόντων δεν επιτρέπει να αποδοθούν οι καταγεγραμμένες αρρυθμίες αποκλειστικά στα ενεργειακά ποτά.
Οι ελεγχόμενες μελέτες παρέχουν διαφορετικό είδος πληροφορίας. Καμία από τις παρεμβατικές δοκιμές που περιλήφθηκαν στην ανασκόπηση δεν κατέγραψε αρρυθμία κατά την παρακολουθούμενη κατανάλωση ενεργειακού ποτού. Καταγράφηκαν όμως ηλεκτροκαρδιογραφικές μεταβολές που αφορούσαν την καρδιακή συχνότητα, το QTc, το τμήμα ST–T και τη συχνότητα των υπερκοιλιακών έκτακτων συστολών.
Σε τυχαιοποιημένη μελέτη 26 εφήβων με διάμεση ηλικία 14,5 ετών, οι συμμετέχοντες έλαβαν ενεργειακό ποτό με ποσότητα καφεΐνης 3 mg ανά κιλό σωματικού βάρους ή placebo. Μετά το ενεργειακό ποτό καταγράφηκαν σημαντικά περισσότερες υπερκοιλιακές έκτακτες συστολές, με incidence rate ratio 1,7, ενώ η καρδιακή συχνότητα ήταν κατά μέσο όρο 2,71 παλμούς το λεπτό χαμηλότερη 60 έως 120 λεπτά μετά την κατανάλωση σε σχέση με το placebo.
Σε άλλες ελεγχόμενες μελέτες παρατηρήθηκαν μεταβολές του QTc. Μετά από περίπου 950 ml ενεργειακού ποτού καταγράφηκε σε μία δοκιμή σημαντική αύξηση του QTc άνω των 6 ms σε σύγκριση με placebo. Σε άλλη τυχαιοποιημένη δοκιμή, επίσης με περίπου 950 ml, δύο διαφορετικά ενεργειακά ποτά συνδέθηκαν με παράταση του QTc και αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Συνολικά, οι μεταβολές του QTc που αναφέρονται στις μελέτες κυμάνθηκαν περίπου από 6 έως 20 ms. Παρότι σε ορισμένες έρευνες καταγράφηκε παράταση και σε άλλες βράχυνση, οι τιμές παρέμειναν εντός φυσιολογικών ορίων. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι τέτοιες μεταβολές μπορεί να έχουν μεγαλύτερη σημασία σε άτομα που έχουν συγγενή ή επίκτητη παράταση του QTc και συνεπώς μεγαλύτερη ευαισθησία στην εμφάνιση αρρυθμιών.
Η ποσότητα εμφανίζεται συχνά στις σοβαρές περιπτώσεις που συγκέντρωσε η ανασκόπηση. Οι αρρυθμίες στα case reports μετά από αποκλειστική κατανάλωση ενεργειακού ποτού καταγράφηκαν συνήθως έπειτα από περίπου 600 έως 750 ml. Στις μελέτες με χαμηλότερη έκθεση, όπως 250 ml ή δόση αντίστοιχη με 3 mg καφεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους, καταγράφηκαν κυρίως μεταβολές της καρδιακής συχνότητας χωρίς σημαντικές μεταβολές του QTc. Οι συγγραφείς, πάντως, δεν θεωρούν ότι τα υπάρχοντα στοιχεία επαρκούν για τον καθορισμό μιας απλής σχέσης δόσης και καρδιακού κινδύνου.
Η καφεΐνη εξετάζεται ως ένας από τους πιθανούς μηχανισμούς. Σε υψηλές δόσεις αυξάνει τη συμπαθητική δραστηριότητα μέσω ανταγωνισμού των υποδοχέων αδενοσίνης και αύξησης των κατεχολαμινών. Σε υψηλότερες συγκεντρώσεις μπορεί να συμβάλει σε ενδοκυττάρια υπερφόρτωση ασβεστίου και σε εκλυόμενη ηλεκτρική δραστηριότητα. Όμως τα παρατηρούμενα ηλεκτροφυσιολογικά αποτελέσματα δεν μπορούν να αποδοθούν μόνο στην καφεΐνη. Ταυρίνη, γκουαρανά, σάκχαρα και άλλα διεγερτικά συστατικά, καθώς και οι μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις, εξετάζονται επίσης ως πιθανοί παράγοντες.
Η χρονική διάρκεια των μεταβολών αποτελεί ακόμη περιορισμό των διαθέσιμων δεδομένων. Οι καταγεγραμμένες αρρυθμίες και οι ηλεκτροκαρδιογραφικές αλλαγές ήταν γενικά παροδικές, αλλά η παρακολούθηση στις κλινικές μελέτες δεν ξεπέρασε τις 12 ώρες. Όλες οι παρεμβατικές μελέτες εξέτασαν εφάπαξ έκθεση και όχι επαναλαμβανόμενη ή μακροχρόνια κατανάλωση. Τα στοιχεία της ανασκόπησης επομένως δεν προσδιορίζουν εάν οι επιδράσεις μπορούν να επιμένουν ή να μεταβάλλονται με τη συστηματική χρήση ενεργειακών ποτών.
Οι συγγραφείς διαχωρίζουν την ύπαρξη των σοβαρών περιστατικών από την απόδειξη αιτιώδους σχέσης. Καμία από τις ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές δεν έδειξε ότι η κατανάλωση ενεργειακών ποτών προκαλεί σοβαρές αρρυθμίες. Οι αναφορές περιστατικών υποστηρίζουν την πιθανότητα μεγάλες ποσότητες που καταναλώνονται μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με αλκοόλ ή άλλες ουσίες, να μπορούν να λειτουργήσουν ως εκλυτικός παράγοντας.
Στο συμπέρασμα της ανασκόπησης του ΑΠΘ αναφέρεται πως, τα διαθέσιμα δεδομένα παρουσιάζουν μια συνεπή εικόνα: η κατανάλωση ενεργειακών ποτών φαίνεται να επηρεάζει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς, με συχνότερα ευρήματα τις μεταβολές στην καρδιακή συχνότητα και στο διορθωμένο διάστημα QT (QTc). Παρότι οι επιδράσεις αυτές είναι συνήθως ήπιες έως μέτριες και παροδικές, μπορεί να έχουν κλινική σημασία, ιδιαίτερα για άτομα με αυξημένη ευαισθησία σε καρδιακές αρρυθμίες.
Απαιτούνται μεγαλύτερες και κατάλληλα σχεδιασμένες κλινικές μελέτες ώστε να διερευνηθούν καλύτερα οι μακροχρόνιες καρδιαγγειακές επιπτώσεις των ενεργειακών ποτών, η επίδραση κάθε συστατικού ξεχωριστά αλλά και των μεταξύ τους συνδυασμών, καθώς και οι αλληλεπιδράσεις τους με το αλκοόλ και άλλες ουσίες.
Με βάση τα ανησυχητικά ευρήματα που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα, οι συγγραφείς θεωρούν ότι θα πρέπει να εξεταστούν αυστηρότεροι περιορισμοί στη διαφήμιση, την πώληση και την κατανάλωση ενεργειακών ποτών από ανηλίκους. Παράλληλα, προτείνουν καλύτερη ενημέρωση του κοινού για τους πιθανούς κινδύνους από την υπερβολική ή ανεξέλεγκτη κατανάλωσή τους, ιδιαίτερα για άτομα που είναι περισσότερο ευάλωτα στην εμφάνιση αρρυθμιών.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/1648-9144/62/8/1533
Αναφορά: Constantinou, Antonios, Christos Kogias, Elpida Emmanouilidou-Fotoulaki, Eleni P. Kotanidou, Andreas Giannopoulos, Charalampos Antachopoulos, Assimina Galli-Tsinopoulou, and Maria Kavga. 2026. “Energy Drinks and Arrhythmias in Adolescents and Young Adults: A Narrative Review of the Last Decade” Medicina 62, no. 8: 1533. https://doi.org/10.3390/medicina62081533
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
