Η χημειοθεραπεία αποτελεί ένα από τα βασικά όπλα στη μάχη κατά του καρκίνου των ωοθηκών, όμως νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η επίδρασή της στον όγκο μπορεί να είναι πιο σύνθετη από ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες. Μια νέα μελέτη υποδεικνύει ότι ορισμένα καρκινικά κύτταρα που επιβιώνουν μετά τη θεραπεία μπορεί να εισέρχονται σε μια κατάσταση «αδράνειας» και να απελευθερώνουν σήματα που ενθαρρύνουν γειτονικά καρκινικά κύτταρα να αποκολληθούν και να εξαπλωθούν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι γίνεται με το πόσιμο νερό στη Χαλκιδική; Ακατάλληλο για κατανάλωση και σε άλλη περιοχή μετά τα σοβαρά ευρήματα μόλυνσης
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η φρουκτόζη, ένας τύπος σακχάρου που υπάρχει φυσικά στα φρούτα και το μέλι, αλλά χρησιμοποιείται επίσης ευρέως σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η φρουκτόζη φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία που οδηγεί στην αυξημένη διασπορά των καρκινικών κυττάρων σε πειραματικά μοντέλα. Η μελέτη, με επικεφαλής την Katherine M. Aird από το The Wistar Institute, δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Aging και διερεύνησε τον τρόπο με τον οποίο η χημειοθεραπεία με σισπλατίνη, ένα φάρμακο της οικογένειας των ενώσεων πλατίνας που χρησιμοποιείται στον καρκίνο των ωοθηκών, επηρεάζει το μικροπεριβάλλον του όγκου.
Όταν τα κύτταρα δεν πεθαίνουν αλλά αλλάζουν συμπεριφορά
Οι ερευνητές μελέτησαν ένα φαινόμενο που ονομάζεται κυτταρική γήρανση ή κυτταρική «παύση» (senescence). Σε αυτή την κατάσταση, τα κύτταρα σταματούν να πολλαπλασιάζονται, αλλά δεν πεθαίνουν. Για αρκετά χρόνια, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι η διαδικασία αυτή λειτουργεί προστατευτικά, καθώς εμποδίζει τα κατεστραμμένα κύτταρα να συνεχίσουν να διαιρούνται. Ωστόσο, νεότερες μελέτες δείχνουν ότι τα γερασμένα κύτταρα μπορούν να εκκρίνουν ένα σύνολο μορίων και χημικών σημάτων που επηρεάζουν τα γειτονικά κύτταρα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη ή εξάπλωση όγκων.
Στη συγκεκριμένη έρευνα, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η σισπλατίνη οδηγεί ορισμένα καρκινικά κύτταρα των ωοθηκών σε αυτή την κατάσταση. Τα κύτταρα αυτά απελευθερώνουν ουσίες στο περιβάλλον τους, οι οποίες φαίνεται ότι μπορούν να προκαλέσουν αποκόλληση και μετακίνηση άλλων καρκινικών κυττάρων. Σε πειράματα σε ποντίκια, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μόνο το υγρό που είχε εκκριθεί από τα κύτταρα που είχαν υποστεί αυτή την αλλαγή και παρατήρησαν αυξημένη εξάπλωση όγκων στην κοιλιακή χώρα, το έντερο, τον λιπώδη ιστό και το επίπλουν, μια περιοχή όπου συχνά εγκαθίστανται μεταστάσεις του καρκίνου των ωοθηκών.
Ο ρόλος της φρουκτόζης στον μηχανισμό εξάπλωσης
Αναζητώντας τι ακριβώς προκαλεί αυτή τη συμπεριφορά των καρκινικών κυττάρων, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η απάντηση δεν βρισκόταν σε μεγάλες πρωτεΐνες ή φλεγμονώδεις παράγοντες, όπως είχαν υποθέσει αρχικά, αλλά σε έναν μικρό μεταβολίτη: τη φρουκτόζη.
Η ανάλυση έδειξε ότι το υγρό που απελευθερώνεται από τα γερασμένα καρκινικά κύτταρα περιείχε αυξημένα επίπεδα φρουκτόζης. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα κύτταρα αυτά καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες γλυκόζης και μέρος αυτής μετατρέπεται σε φρουκτόζη μέσω μιας γνωστής βιολογικής διαδικασίας. Όταν προστέθηκε φρουκτόζη σε καρκινικά κύτταρα που δεν είχαν εκτεθεί στο συγκεκριμένο υγρό, προκλήθηκε παρόμοια συμπεριφορά αποκόλλησης και μετακίνησης.
Για να εξετάσουν αν η διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη μπορεί να επηρεάζει την εξέλιξη της νόσου, οι επιστήμονες χορήγησαν φρουκτόζη μέσω του νερού σε ποντίκια στα οποία είχαν εμφυτευτεί καρκινικά κύτταρα ωοθηκών. Τα ζώα που έλαβαν περισσότερη φρουκτόζη εμφάνισαν μεγαλύτερη εξάπλωση του καρκίνου. Παράλληλα, σε ομάδα ασθενών με καρκίνο των ωοθηκών, υψηλότερα επίπεδα φρουκτόζης στο αίμα πριν από τη θεραπεία συνδέθηκαν με πιο προχωρημένη νόσο κατά τη διάγνωση, ανεξάρτητα από την ηλικία και το σωματικό βάρος.
Ένα πιθανό νέο θεραπευτικό σημείο στόχευσης
Η ερευνητική ομάδα εντόπισε επίσης μια πρωτεΐνη που ονομάζεται NDUFA5, η οποία φαίνεται να είναι απαραίτητη για τη διαδικασία που οδηγεί στην αυξημένη αποκόλληση των καρκινικών κυττάρων. Η πρωτεΐνη αυτή συμμετέχει στον μηχανισμό παραγωγής ενέργειας των κυττάρων. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η φρουκτόζη αυξάνει τη δραστηριότητα συγκεκριμένων μεταβολικών μονοπατιών, γεγονός που μειώνει τα επίπεδα χοληστερόλης στη μεμβράνη των καρκινικών κυττάρων. Αυτό μπορεί να κάνει τα κύτταρα λιγότερο σταθερά προσκολλημένα και πιο εύκολο να μετακινηθούν σε άλλες περιοχές του σώματος.
Όταν οι ερευνητές παρενέβησαν στη λειτουργία της NDUFA5 ή επανέφεραν τη χοληστερόλη στα κύτταρα, η ικανότητα αποκόλλησης μειώθηκε στα εργαστηριακά πειράματα. Παρόμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν και σε ποντίκια, όπου καρκινικά κύτταρα χωρίς τη συγκεκριμένη πρωτεΐνη εμφάνισαν μικρότερη εξάπλωση ακόμη και παρουσία του παράγοντα που περιείχε φρουκτόζη.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν: Δεν αλλάζει σήμερα η θεραπεία των ασθενών
Παρά τα εντυπωσιακά ευρήματα, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για πρώιμη έρευνα που βασίζεται κυρίως σε πειράματα σε κύτταρα και ζώα. Τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση φρουκτόζης προκαλεί εξάπλωση του καρκίνου στους ανθρώπους ούτε ότι οι ασθενείς πρέπει να αλλάξουν τη θεραπεία ή τη διατροφή τους χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Οι ίδιοι οι συγγραφείς αναφέρουν ότι υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί στη μελέτη, όπως η χρήση μίας μόνο κυτταρικής σειράς στα πειράματα με ζώα, ενώ δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως όλοι οι βιολογικοί μηχανισμοί μέσω των οποίων η φρουκτόζη μπορεί να επηρεάζει τη διαδικασία.
Τα ευρήματα ανοίγουν πάντως έναν νέο δρόμο έρευνας: οι επιστήμονες εξετάζουν αν στο μέλλον θεραπείες που στοχεύουν τα γηρασμένα κύτταρα ή παρεμβάσεις στον μεταβολισμό της φρουκτόζης θα μπορούσαν να συμβάλουν στη βελτίωση της αντιμετώπισης του καρκίνου. Για την ώρα, όμως, η χημειοθεραπεία παραμένει βασική και αποδεδειγμένη θεραπευτική επιλογή για τον επιθετικό καρκίνο των ωοθηκών.
Επιστημονική τεκμηρίωση:
The chemotherapy-induced senescence-associated secretome promotes cell detachment and metastatic dissemination through metabolic reprogramming Journal: Nature Aging – DOI: 10.1038/s43587-026-01172-5
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ανακαλείται φυστικοβούτυρο από τα ράφια των σούπερ μάρκετ – Ανιχνεύτηκε σαλμονέλα σε κρατικό έλεγχο
- Νοθεία σε βούτυρο Ένωσης κτηνοτρόφων εντόπισαν κρατικοί έλεγχοι – Υποβλήθηκε ένσταση
- Γιατί οι μέλλοντες μπαμπάδες ΔΕΝ πρέπει να τρώνε junk food πριν τη σύλληψη
- Μπήκε νυχτερίδα στο σπίτι σας; Το λάθος που δεν πρέπει να κάνετε ποτέ και πώς θα την απομακρύνετε με ασφάλεια
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
