Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων και τη Βιομηχανία. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
Δύο προϊόντα που κυκλοφορούσαν στην τσεχική αγορά με την επισήμανση «μέλι» χαρακτηρίστηκαν ως νοθευμένα τρόφιμα μετά από εργαστηριακούς ελέγχους της Κρατικής Υπηρεσίας Γεωργικής και Διατροφικής Επιθεώρησης της Τσεχίας (SZPI). Οι τσεχικές αρχές εντόπισαν τα προϊόντα σε καταστήματα δύο μεγάλων ευρωπαϊκών αλυσίδων λιανικής, της NORMA και της Action. Στα δείγματα ανιχνεύθηκαν ξένες αμυλάσες, ένζυμα τα οποία, όπως αναφέρει η αρμόδια αρχή, δεν απαντώνται φυσικά στο μέλι. Στις σχετικές καταχωρίσεις της βάσης δεδομένων Potraviny na pranýři η διατύπωση είναι κατηγορηματική: «Δεν επρόκειτο για μέλι».
Η πρώτη περίπτωση αφορά το προϊόν SOMMERLAND Med Květový, δηλαδή ανθόμελο, σε γυάλινη συσκευασία των 900 γραμμαρίων και ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 13 Ιανουαρίου 2028. Ως παραγωγός αναφέρεται η Apicola Costache SRL, με έδρα στη Vladica 6, Ion Roata, Ialomita της Ρουμανίας. Η εργαστηριακή εξέταση εντόπισε ξένη άλφα-αμυλάση προερχόμενη από τον μύκητα Aspergillus oryzae. Η παρουσία του συγκεκριμένου ενζύμου αποτέλεσε το μη συμμορφούμενο χαρακτηριστικό που οδήγησε την τσεχική αρχή στην κατάταξη του προϊόντος στα «νοθευμένα τρόφιμα».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΑΒ Βασιλόπουλος: Πρόστιμο 1500 ευρώ για παραβάσεις στα σχολικά είδη
Η δεύτερη περίπτωση αφορά το BEE’S flower HONEY, επίσης με την ονομασία «Med květový» ή ανθόμελο, σε πλαστικό δοχείο-δοσομετρητή των 350 γραμμαρίων. Η παρτίδα αναγράφεται ως LOT 218914, ενώ στη συσκευασία εμφανίζεται η εταιρεία Bee&Cee Food and Drinks bv, Torfheiderdreef 8, 2970 Schilde, Βέλγιο. Το συγκεκριμένο δείγμα ελήφθη από κατάστημα της Action Retail Czech. Οι αναλύσεις έδειξαν παρουσία δύο ξένων άλφα-αμυλασών. Η μία αποδόθηκε στο βακτήριο Bacillus amyloliquefaciens και η δεύτερη στον Aspergillus oryzae. Και σε αυτή την περίπτωση η SZPI αναφέρει ότι τα ένζυμα που εντοπίστηκαν δεν απαντώνται φυσικά στο μέλι και καταχώρισε το προϊόν στην κατηγορία των νοθευμένων τροφίμων.
Η ανίχνευση ξένων αμυλασών έχει ιδιαίτερη βαρύτητα στον έλεγχο της αυθεντικότητας του μελιού. Οι αμυλάσες είναι ένζυμα που καταλύουν τη διάσπαση του αμύλου και χρησιμοποιούνται ευρέως σε διάφορες βιομηχανικές και τεχνολογικές εφαρμογές τροφίμων. Η παρουσία αμυλασών μικροβιακής προέλευσης, όπως εκείνων που παράγονται από Aspergillus oryzae ή Bacillus amyloliquefaciens, δεν αποτελεί φυσιολογικό χαρακτηριστικό του μελιού. Η εργαστηριακή ανίχνευσή τους μπορεί επομένως να αποτελέσει ένδειξη επεξεργασίας ή προσθήκης συστατικών που δεν συνάδουν με τη δηλωμένη φύση του προϊόντος.
Η αναφορά σε «ξένες α-αμυλάσες» δεν σημαίνει ότι το φυσικό μέλι στερείται αμυλασικής δραστικότητας. Η διαστάση, δηλαδή η α-αμυλάση του μελιού, αποτελεί φυσικό ενζυμικό συστατικό που συνδέεται κυρίως με τις εκκρίσεις των μελισσών και η δραστικότητά της χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια ως παράμετρος ποιότητας. Το κρίσιμο εργαστηριακό εύρημα είναι η ταυτοποίηση α-αμυλασών διαφορετικής βιολογικής προέλευσης από εκείνη της μέλισσας, όπως ένζυμα Aspergillus ή βακτηρίων που χρησιμοποιούνται και στη βιομηχανική επεξεργασία υδατανθράκων. Χαρακτηριστική είναι μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2023 στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the Food Hygienic Society of Japan. Οι ερευνητές εξέτασαν 67 εμπορικά μέλια και, με LC-QTOF-MS, ανίχνευσαν α-αμυλάσες προερχόμενες από Aspergillus σε 13 δείγματα και από Geobacillus σε έξι. Εξέτασαν μάλιστα εάν η παρουσία της αμυλάσης Aspergillus μπορούσε να οφείλεται απλώς σε φυσική παρουσία του μύκητα στο μέλι. Δεν βρήκαν άλλες πρωτεΐνες Aspergillus που θα αναμένονταν εάν υπήρχε ο ίδιος ο μικροοργανισμός και θεώρησαν ότι το εύρημα αντιστοιχούσε σε ξένη αμυλάση.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται και στον τρόπο με τον οποίο τέτοια ένζυμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αλλοιώσουν την εργαστηριακή εικόνα ενός προϊόντος. Η φυσική διαστασική δραστικότητα μπορεί να μειωθεί από τη θέρμανση και την αποθήκευση, ενώ η αραίωση του μελιού με σιρόπια μπορεί επίσης να επηρεάσει τη μετρούμενη ενζυμική δραστικότητα. Η προσθήκη βιομηχανικής α-αμυλάσης μπορεί επομένως να αυξήσει τεχνητά τον δείκτη διαστάσης και να κάνει έναν συμβατικό έλεγχο ενζυμικής δραστικότητας λιγότερο αποκαλυπτικό ως προς τη γνησιότητα. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Microchemical Journal, αναπτύχθηκε ειδική μέθοδος Foreign Amylase Monitoring (FAM) με LC-UV, ώστε να διακρίνονται τα φυσικά ένζυμα του μελιού από ξένα ενζυμικά/πρωτεϊνικά σήματα. Οι ερευνητές εξέτασαν 202 εμπορικά δείγματα που είχαν συλλεχθεί σε διάστημα τριών ετών και εντόπισαν ξένη διαστάση σε 74. Παρατήρησαν επίσης συσχέτιση της παρουσίας της με ασυνήθιστα υψηλή διαστασική δραστικότητα. Το εύρημα έχει πρακτική σημασία: η μέτρηση ενός υψηλού αριθμού διαστάσης από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη ενζυμική δραστικότητα προέρχεται αποκλειστικά από τα φυσικά ένζυμα του μελιού.
Ακόμη πιο κοντά στα ευρήματα της τσεχικής αρχής βρίσκεται μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Journal of Proteomics με τίτλο «Mining foreign proteins in honey by shotgun label-free proteomics: Implications for quality and authenticity». Με χρήση nanoLC–MS/MS οι ερευνητές αναζήτησαν ξένες πρωτεΐνες και ένζυμα που μπορούν να σχετίζονται με την παραγωγή σιροπιών ή τη συμπληρωματική τροφοδότηση των μελισσών. Σε 18 δείγματα ενός από τα σύνολα που εξετάστηκαν ανίχνευσαν ξένη α-αμυλάση Aspergillus και σε ένα δείγμα α-αμυλάση από Bacillus amyloliquefaciens. Εντοπίστηκαν επίσης γλυκοαμυλάση Aspergillus και ινβερτάση Saccharomyces, ενώ σε αρκετά δείγματα υπήρχε συνδυασμός ξένης α-αμυλάσης και γλυκοαμυλάσης, δύο ενζύμων που χρησιμοποιούνται στην υδρόλυση του αμύλου κατά την παραγωγή σιροπιών. Οι ίδιοι οι ερευνητές σημειώνουν ότι η παρουσία αυτών των ενζύμων μπορεί να υποδεικνύει προέλευση από σιρόπι, χωρίς όμως το συγκεκριμένο εύρημα να προσδιορίζει από μόνο του ολόκληρη τη διαδρομή με την οποία το ένζυμο κατέληξε στο δείγμα. Η μελέτη έχει ιδιαίτερη σχέση με τα δύο προϊόντα που εντόπισε η SZPI, καθώς η τσεχική αρχή ανέφερε α-αμυλάση Aspergillus oryzae στο SOMMERLAND και α-αμυλάσες Bacillus amyloliquefaciens και Aspergillus oryzae στο BEE’S flower HONEY.
Οι φωτογραφίες των προϊόντων που έδωσαν στη δημοσιότητα οι αρχές της Τσεχίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ανακαλούνται πάνω από 83 τόνοι κρέατος – Τα έριξαν στην αγορά με πλαστές σφραγίδες ελέγχων
- Τσουχτερό πρόστιμο σε φαρμακείο στο Ελληνικό που χρέωνε καλλυντικά ακριβότερα στο ταμείο από τις τιμές στο ράφι
- Οι Ελληνικές Αρχές ενημέρωσαν την Ευρώπη για επικίνδυνο καλλυντικό (φωτογραφία)
- Το κόλπο για να μη σας σκιστεί ποτέ ξανά το αλουμινόχαρτο
