Νέα έκθεση αξιολογεί 1.082 εισηγμένες εταιρείες και διαπιστώνει ότι πάνω από τις μισές αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο δικαστικής εμπλοκής
Τα PFAS, οι λεγόμενες «αιώνιες χημικές ουσίες» που χρησιμοποιούνται ευρέως σε συσκευασίες τροφίμων για αντοχή στα λιπαρά και στην υγρασία, δεν αποτελούν πλέον μόνο ζήτημα περιβαλλοντικής πολιτικής. Σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε τον Μάρτιο του 2026 το χρηματοοικονομικό think-tank Planet Tracker, έχουν μετατραπεί σε έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους αστικής ευθύνης στην ιστορία των χρηματαγορών.
Η έκθεση, με τίτλο «PFAS: From non-stick to stuck in court», ανέλυσε 1.082 εισηγμένες εταιρείες και 5.248 εγκαταστάσεις ως προς τον εκτιμώμενο κίνδυνο δικαστικής εμπλοκής λόγω PFAS, εστιάζοντας στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Το εύρημα είναι ανησυχητικό, καθώς το 55% των εταιρειών και το 61% των εγκαταστάσεων κατατάσσονται σε υψηλό κίνδυνο, βάσει κριτηρίων όπως η δραστηριότητα της εταιρείας, η ρύπανση της περιοχής, η πυκνότητα πληθυσμού και η ισχύς της εφαρμοστέας νομοθεσίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αναψυκτικά διαίτης: Η «παγίδα» χωρίς θερμίδες που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη, καρδιαγγειακών παθήσεων και εγκεφαλικού
Στις ΗΠΑ βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη 15.000 ενεργές αγωγές σχετικές με PFAS, ενώ η 3M έχει καταβάλει διακανονισμό 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2023. Ο κίνδυνος είναι συγκεντρωμένος αλλά δεν περιορίζεται στους μεγάλους παραγωγούς. Εταιρείες όπως η BASF, η DuPont και η Solvay φέρουν το μεγαλύτερο βάρος, με περίπου ένα τρίτο όλων των υψηλού κινδύνου εγκαταστάσεων να ανήκει σε μόλις 20 μητρικές εταιρείες. Ωστόσο, και οι κατώτερες της αλυσίδας χρήστες μπορούν να αντιμετωπίσουν σημαντικές ευθύνες, ακόμα και αν δεν παράγουν PFAS οι ίδιοι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εταιρεία υποδηματοποιίας Wolverine Worldwide, που αντιμετώπισε αγωγές επειδή PFAS που περιείχε αδιαβροχοποιητικό υλικό των παπουτσιών της μόλυναν το πόσιμο νερό τοπικών κοινοτήτων, με διακανονισμούς ύψους 170 έως 180 εκατομμυρίων δολαρίων, ποσό που αντιστοιχεί στο 7 έως 11% της εταιρικής αξίας της.
Ο κίνδυνος στις συσκευασίες τροφίμων
Ο κλάδος των συσκευασιών τροφίμων βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της δικαστικής διαμάχης. Τα PFAS χρησιμοποιούνταν επί δεκαετίες για να δίνουν σε χάρτινες συσκευασίες, περιτυλίγματα και δοχεία take away αντοχή στα λιπαρά και στην υγρασία. Ακόμα και εταιρείες που δεν χρησιμοποιούσαν σκόπιμα PFAS μπορεί να βρεθούν εκτεθειμένες, καθώς αυτές οι ουσίες εισέρχονται στην αλυσίδα εφοδιασμού μέσω επεξεργασμένου χαρτιού, μελανιών ή ανακυκλωμένων υλικών. Η αδυναμία ελέγχου ανά προμηθευτή αποτελεί ήδη πηγή δικαστικών διεκδικήσεων. Στο ρυθμιστικό μέτωπο, η ΕΕ εισάγει περιορισμούς PFAS στις συσκευασίες τροφίμων από τον Αύγουστο του 2026 μέσω του Κανονισμού για τις Συσκευασίες, ενώ στις ΗΠΑ τουλάχιστον 18 πολιτείες έχουν ήδη θεσπίσει περιορισμούς που κυμαίνονται από απαγορεύσεις μέχρι υποχρεώσεις αναφοράς και επισήμανσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βρετανία: Προετοιμασία για ελλείψεις τροφίμων και καυσίμων λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Lidl UK: Κατηγορείται για κρυφή προώθηση junk food
Η Planet Tracker καλεί τους επενδυτές να ενσωματώσουν τον κίνδυνο PFAS στα μοντέλα αποτίμησης και να ασκήσουν πίεση στις εταιρείες για σταδιακή κατάργησή τους, υπενθυμίζοντας ότι μεγάλα asset management funds όπως η BlackRock, η Invesco και η FMR κατέχουν εκατοντάδες εκδότες υψηλού κινδύνου, με συνολική έκθεση που φτάνει τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε μετοχική αξία.
