Η χρήση φυτοφαρμάκων σε ευρωπαϊκά χωράφια σίτου αυξήθηκε κατά 12% από το 2010 – Η γλυφοσάτη και άλλα χημικά υπολείμματα προκαλούν ανησυχίες για την υγεία και το περιβάλλον
Μια πρόσφατη μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Βίγκο, στη βόρεια Ισπανία, ανέδειξε σημαντική αύξηση στη χρήση φυτοφαρμάκων σε ευρωπαϊκά χωράφια σίτου, με τις ποσότητες να έχουν αυξηθεί κατά 12% από το 2010 έως το 2022. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η παρουσία της γλυφοσάτης και άλλων τοξικών ουσιών.
Η ευρωπαϊκή εικόνα
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η παγκόσμια χρήση γεωργικών φυτοφαρμάκων αυξήθηκε από 2,8 εκατομμύρια τόνους το 2010 σε 3,5 εκατομμύρια τόνους το 2022, σημειώνοντας αύξηση 25%. Στην ΕΕ, η χρήση φτάνει περίπου το 13% του παγκόσμιου συνόλου, αυξημένη από 402.229 τόνους το 2010 σε 449.038 τόνους το 2022. Παρά την αυστηροποίηση των κανονισμών – με 444 εγκεκριμένα φυτοφάρμακα και 954 απαγορευμένα το 2023 – η τάση παραμένει ανοδική.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός για καλλυντικά στην Ευρώπη: Απανωτές ανακλήσεις λόγω χημικών και μικροβιακών κινδύνων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεταλλικά σκεύη κουζίνας: Ασφαλή όρια μετανάστευσης επικίνδυνων ουσιών στα τρόφιμα – Νέα γνωμοδότηση BfR
Η μελέτη SoildiverAgro
Το έργο SoildiverAgro, υπό την καθοδήγηση του David Fernández Calviño, ανέλυσε 614 φυτοφάρμακα σε 188 χωράφια σίτου σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, από τα οποία 93 ήταν συμβατικά και 95 βιολογικά. Στα συμβατικά χωράφια, το 99% περιείχε τουλάχιστον ένα φυτοφάρμακο, με 73 διαφορετικές ενώσεις συνολικά. Τα πιο συχνά υπολείμματα ήταν:
- Οξείδιο της φενβουτατίνης και AMPA (μεταβολίτης γλυφοσάτης) – 44% των δειγμάτων
- Γλυφοσάτη και εποξικοναζόλη – 39%
- Άλλα: boscalid, tebuconazole, bixafen, diflufenican και DDT
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παράσιτα από τρωκτικά σε δημοφιλές ζαχαροπλαστείο – Ανακαλούνται δεκάδες προϊόντα λόγω κινδύνου δηλητηριάσεων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ξεβαφτικά μαντηλάκια από μεγάλο σουπερμάρκετ περιέχουν επικίνδυνο βακτήριο – Ειδοποίηση από το Safety Gate
Περιφερειακές διαφορές
Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις και ποικιλομορφία βρέθηκαν στη Γερμανία (0,46 mg/kg, 13,5 φυτοφάρμακα ανά χωράφι), ακολουθούμενη από Δανία και Βέλγιο. Αντίθετα, στην Παννονία (Ουγγαρία και Σερβία) τα επίπεδα ήταν χαμηλότερα (0,02 mg/kg).
Επιπτώσεις για περιβάλλον και υγεία
Μόνο το 15% των φυτοφαρμάκων φτάνει στον επιδιωκόμενο στόχο, με το υπόλοιπο να διαρρέει σε έδαφος, νερό και αέρα, προκαλώντας:
- Δηλητηρίαση μη στοχευμένων οργανισμών
- Απώλεια βιοποικιλότητας
- Ανάπτυξη αντοχής σε παράσιτα
- Είσοδο υπολειμμάτων στην τροφική αλυσίδα, με κίνδυνο για νευροεκφυλιστικές, καρδιαγγειακές, ενδοκρινικές, αναπνευστικές, νεφρικές, αναπαραγωγικές και καρκινικές παθήσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φριτέζα αέρα: Όταν οι οδηγίες χρήσεις για τη σωστή θερμοκρασία απειλούν την υγεία μας – Τι πρέπει να προσέχουμε σύμφωνα με μελέτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται γυναικείες παντόφλες με καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες και τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες
Ακόμη και βιολογικά χωράφια περιείχαν υπολείμματα 35 φυτοφαρμάκων, εκ των οποίων μόνο το Spinosad είναι εγκεκριμένο για βιολογική γεωργία. Ορισμένα απαγορευμένα φυτοφάρμακα ανιχνεύονταν ακόμη 40 χρόνια μετά την απαγόρευσή τους, υποδηλώνοντας παραμονή στο έδαφος και μεταφορά μεταξύ χωραφιών.
Τα πιο ανησυχητικά φυτοφάρμακα
Η εκτίμηση οικολογικού κινδύνου ανέδειξε ως πιο επικίνδυνα:
- Μυκητοκτόνα: εποξικοναζόλη, μποσκαλίδη, διφενοκοναζόλη
- Εντομοκτόνα: ιμιδακλοπρίδη, κλοθειανιδίνη
Αντίθετα, ζιζανιοκτόνα όπως η γλυφοσάτη και ο μεταβολίτης της AMPA, παρά τη μεγάλη χρήση, παρουσίασαν σχετικά χαμηλότερο οικολογικό κίνδυνο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκαν κι άλλα σταφύλια με αυξημένα φυτοφάρμακα – Κίνδυνος αλλεργιών και εμφάνισης καρκίνου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πιάτα μιας χρήσης λόγω παρουσίας ιδιαίτερα τοξικών ουσιών που μεταναστεύουν στα τρόφιμα
Πιθανές λύσεις
Οι ερευνητές προτείνουν:
- Αντικατάσταση των πιο τοξικών ενώσεων με λιγότερο επιβλαβή βιοεντομοκτόνα ή φυτικά προϊόντα
- Υιοθέτηση γεωργικών πρακτικών που βελτιώνουν την υγεία του εδάφους και αυξάνουν τη φυσική αντοχή των καλλιεργειών, όπως:
- Αμειψισπορά
- Μειωμένη όργωση
- Καλλιέργειες κάλυψης
- Πιστοποιημένη βιολογική γεωργία
Η μελέτη υπογραμμίζει την ανάγκη για πιο βιώσιμη χρήση φυτοφαρμάκων ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος για ανθρώπους, ζώα και περιβάλλον, διασφαλίζοντας παράλληλα την παραγωγικότητα των καλλιεργειών.
Διαβάστε ολόκληρη τη μελέτη ΕΔΩ
