Έρευνα του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Αξιολόγησης Κινδύνου (BfR) στη Γερμανία εξετάζει πόσα στοιχεία από μεταλλικά σκεύη κουζίνας μπορούν να περάσουν στα τρόφιμα και κατά πόσο αυτό ενέχει κίνδυνο για την υγεία.
Η καθημερινή μας επαφή με μεταλλικά σκεύη στην κουζίνα, όπως κατσαρόλες, τηγάνια και μαχαιροπίρουνα, δεν περιορίζεται μόνο στη χρηστικότητά τους. Μια πρόσφατη μελέτη του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Αξιολόγησης Κινδύνου (BfR) αποκαλύπτει ότι ορισμένα από αυτά τα σκεύη μπορεί να απελευθερώνουν μικρές ποσότητες μετάλλων, τα οποία ενδέχεται να εισέλθουν στα τρόφιμα και να απορροφηθούν από τον οργανισμό μας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φριτέζα αέρα: Όταν οι οδηγίες χρήσεις για τη σωστή θερμοκρασία απειλούν την υγεία μας – Τι πρέπει να προσέχουμε σύμφωνα με μελέτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παράσιτα από τρωκτικά σε δημοφιλές ζαχαροπλαστείο – Ανακαλούνται δεκάδες προϊόντα λόγω κινδύνου δηλητηριάσεων
Ο βασικός σκοπός της έρευνας ήταν να καθοριστούν τα ανώτατα όρια πρόσληψης (tolerable intake) για ένα άτομο 60 κιλών από τα μεταλλικά σκεύη κουζίνας, δηλαδή:
- Πόση ποσότητα κάθε μετάλλου μπορεί να εισέλθει στο σώμα μέσω της επαφής τροφίμων με τα σκεύη χωρίς να υπάρχει κίνδυνος για την υγεία.
- Να συγκριθούν αυτές οι τιμές με τις ανεκτές ημερήσιες ή εβδομαδιαίες πρόσληψεις (TDI – Tolerable Daily Intake, ή HBGV – Health-Based Guidance Value) που έχουν ήδη καθοριστεί από επιστημονικές αρχές.
- Να οριστούν συντελεστές κατανομής (Allokationsfaktoren) όταν η πρόσληψη από τα τρόφιμα ή το νερό καταναλώνει ήδη μέρος του ανεκτού ορίου, ώστε να μην υπερβαίνεται η συνολική ασφαλής δόση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ξεβαφτικά μαντηλάκια από μεγάλο σουπερμάρκετ περιέχουν επικίνδυνο βακτήριο – Ειδοποίηση από το Safety Gate
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μικροπλαστικά στην κουζίνα: Πώς να καταναλώνετε λιγότερα
Τα αποτελέσματα
Στην αξιολόγηση των μεταλλικών σκευών χωρίς επίστρωση, το 99,1% από 115 δείγματα συμμορφωνόταν με τα όρια απελευθέρωσης στοιχείων σύμφωνα με την Τεχνική Οδηγία του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα μέταλλα και κράματα σε επαφή με τρόφιμα. Μόνο ένα αντικείμενο, μια χυτοσιδηρή κατσαρόλα, παρουσίασε αυξημένες εκπομπές σιδήρου και κοβαλτίου. Για τα επισμαλτωμένα σκεύη, το 53,2% από 79 δείγματα βρισκόταν κάτω από τα προβλεπόμενα όρια σύμφωνα με το πρότυπο DIN EN ISO 4531:2022. Συνολικά, από τα 194 εξετασθέντα αντικείμενα, 24 υπερέβησαν τα όρια σε ένα μόνο στοιχείο και 14 σε περισσότερα στοιχεία, με την αλουμίνιο να αποτελεί το πιο συχνό στοιχείο υπέρβασης (33 δείγματα). Τα δεδομένα δείχνουν ότι η παραγωγή ασφαλών σκευών με χαμηλή απελευθέρωση στοιχείων είναι εφικτή, ενώ οι κατασκευαστές που υπερέβησαν τα όρια θα πρέπει να επανεξετάσουν τις πρώτες ύλες και τις διαδικασίες παραγωγής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκαν κι άλλα σταφύλια με αυξημένα φυτοφάρμακα – Κίνδυνος αλλεργιών και εμφάνισης καρκίνου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πιάτα μιας χρήσης λόγω παρουσίας ιδιαίτερα τοξικών ουσιών που μεταναστεύουν στα τρόφιμα
Με βάση τις μετρήσεις της απελευθέρωσης στοιχείων, έγινε εκτίμηση της έκθεσης των καταναλωτών συγκρίνοντας τις τιμές με τις ανεκτές ημερήσιες πρόσληψεις (TDI) ή με άλλες τιμές υγειονομικής αναφοράς (HBGV). Σε 186 από τα 194 δείγματα δεν παρατηρήθηκε υπέρβαση των ορίων, ενώ οκτώ αντικείμενα θεωρήθηκαν ακατάλληλα για επαφή με τρόφιμα. Ωστόσο, όταν λήφθηκαν υπόψη οι διάφορες πηγές πρόσληψης, σε 39 δείγματα η συνολική έκθεση ξεπέρασε τα όρια για ένα ή περισσότερα στοιχεία. Παρά ταύτα, η πλειονότητα των μεταλλικών σκευών παρουσίασε πολύ χαμηλή απελευθέρωση στοιχείων και θεωρείται ασφαλής για χρήση σε τρόφιμα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | McDonald’s: Το τρόφιμο που αποσύρει η αλυσίδα από το μενού μετά από καταγγελίες καταναλωτών για σπασμένα δόντια!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρούσμα αλλαντίασης από σκόρδο – Πότε το λαχανικό μπορεί να γίνει επικίνδυνο
Εκτίμηση Κινδύνου
Τα μεταλλικά σκεύη κουζίνας, ειδικά τα εμαγιέ, μπορεί να περιέχουν διάφορα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων βαρέων μετάλλων όπως μόλυβδος, κάδμιο και κοβάλτιο. Η επαφή τους με τρόφιμα μπορεί να οδηγήσει σε απελευθέρωση αυτών των στοιχείων, επηρεάζοντας την ανθρώπινη υγεία. Η ποσότητα και η φύση της απελευθέρωσης εξαρτώνται από τη σύνθεση και την ποιότητα του μετάλλου, τη θερμοκρασία, τη διάρκεια χρήσης και τον τύπο τροφίμου.
Πραγματοποιήθηκαν δοκιμές απελευθέρωσης 21 στοιχείων. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι τιμές ήταν πολύ χαμηλές ή κάτω από τα όρια ανίχνευσης. Για την εκτίμηση κινδύνου λήφθηκαν υπόψη και άλλες πηγές έκθεσης (τροφή, νερό), χρησιμοποιώντας συντελεστές κατανομής (Allokationsfaktoren) όπου απαιτείται.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γαρίδες με ραδιενέργεια: Βρήκαν την πηγή μόλυνσης αλλά δεν απολύμαναν τα κοντέινερ – Ανακλήθηκαν άλλοι 77 τόνοι
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται γυναικείες παντόφλες με καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες και τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες
Σύντομη παρουσίαση στοιχείων και ανώτατων ημερήσιων/εβδομαδιαίων πρόσληψης από σκεύη για άτομο 60 κιλών:
- Αλουμίνιο: μέγιστη εβδομαδιαία πρόσληψη 6 mg, λόγω νευροτοξικότητας και συσσώρευσης στα οστά.
- Αντιμόνιο: 0,36 mg/ημέρα, με χαμηλή διατροφική έκθεση.
- Αρσενικό: 0,36 μg/ημέρα, με καρκινογένεση και DNA-βλάβες· όσο το δυνατόν χαμηλότερη έκθεση.
- Βάριο: 12 mg/ημέρα, με νεφροτοξικότητα ως κρίσιμο σημείο.
- Βηρύλλιο: δεν καθορίζεται TDI λόγω περιορισμένων δεδομένων.
- Μόλυβδος: 3 μg/ημέρα, λόγω αναπτυξιακής νευροτοξικότητας στα παιδιά.
- Κάδμιο: 0,015 mg/εβδομάδα, κρίσιμος για τη νεφρική λειτουργία.
- Χρώμιο: 18 mg/ημέρα, κυρίως Cr(III), χαμηλή τοξικότητα.
- Κοβάλτιο: 0,02 mg/ημέρα, με εφαρμογή Allokation 20 %.
- Σίδηρος: 40 mg/ημέρα, σημαντικός για τον οργανισμό· δεν απαιτεί Allokation.
- Χαλκός: 0,84 mg/ημέρα, με Allokation 20 %.
- Λίθιο: 0,48 mg/ημέρα, απαραίτητο για εμαγιέ, χωρίς Allokation.
- Μαγγάνιο: 1,6 mg/ημέρα, νευροτοξικότητα ως κρίσιμο σημείο, Allokation 20 %.
- Μολυβδαίνιο: 0,12 mg/ημέρα, Allokation 20 %.
- Νικέλιο: 0,156 mg/ημέρα, με πιθανές αλλεργίες, Allokation 20 %.
- Σελήνιο: 0,051 mg/ημέρα, με Allokation 20 %.
- Ασήμι: 0,0108 mg/ημέρα, πολύ χαμηλή τοξικότητα, Allokation 20 %.
- Θάλλιο: 0,001 mg/ημέρα, νευροτοξικό και δερματικό, Allokation 10 %.
- Βανάδιο: 0,024 mg/ημέρα, με γαστρεντερικές και αιματολογικές επιδράσεις, Allokation 20 %.
- Ψευδάργυρος: 5 mg/ημέρα, με Allokation 20 %.
- Κασσίτερο: 12 mg/ημέρα, πολύ χαμηλή τοξικότητα, χωρίς Allokation.
Συνολικά, τα περισσότερα μεταλλικά και εμαγιέ σκεύη παρουσίασαν χαμηλή έως πολύ χαμηλή απελευθέρωση στοιχείων και θεωρούνται κατάλληλα για επαφή με τρόφιμα. Τα υγειονομικά βασισμένα όρια (HBGV) και οι συντελεστές κατανομής εξασφαλίζουν ότι η έκθεση παραμένει ασφαλής για τον καταναλωτή.
Η ποιότητα των δεδομένων της μελέτης θεωρείται υψηλή: η δειγματοληψία ήταν αντιπροσωπευτική για την αγορά, αν και ενδέχεται να υπάρχουν και σκεύη με μεγαλύτερες εκπομπές στην κυκλοφορία. Το κράτος, μέσω των εποπτικών αρχών και των τακτικών προγραμμάτων παρακολούθησης, μπορεί να ελέγχει την ποιότητα των προϊόντων. Τέλος, το BfR συνιστά στους καταναλωτές να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες των κατασκευαστών για χρήση, καθαρισμό και προετοιμασία των σκευών πριν από την πρώτη χρήση. Με αυτόν τον τρόπο, η επαφή με τα μεταλλικά στοιχεία μπορεί να διατηρηθεί σε ασφαλή επίπεδα.
Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επισκεφτείτε την επίσημη ιστοσελίδα του BfR
