Στοιχεία από επιτόπια έρευνα σε Βόρειο Αιγαίο, Ιόνιο και Σαρωνικό για το τι, πόσο και πώς ψαρεύεται από τους ερασιτέχνες ψαράδες στην Ελλάδα
Η θαλάσσια ερασιτεχνική αλιεία είναι μια καθημερινή πραγματικότητα για χιλιάδες ανθρώπους στην Ελλάδα. Ψάρεμα από την ακτή, από σκάφος ή με ψαροντούφεκο γίνεται σχεδόν σε κάθε γωνιά της χώρας και αφορά τόσο Έλληνες όσο και πολλούς επισκέπτες από το εξωτερικό. Την περίοδο 2019–2022 πραγματοποιήθηκε μια εκτεταμένη επιτόπια έρευνα σε περιοχές του Βορείου Αιγαίου, του Ιονίου Πελάγους και του Σαρωνικού Κόλπου, με στόχο να καταγραφεί με πραγματικά στοιχεία τι και πόσο ψαρεύεται από τους ερασιτέχνες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Για μπανάνες με απαγορευμένο φυτοφάρμακο προειδοποίησε η Ευρώπη – “Δυνητικά σοβαρός” ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία
Η έρευνα βασίστηκε σε άμεσες, πρόσωπο με πρόσωπο συνεντεύξεις με ψαράδες την ώρα που τελείωναν το ψάρεμά τους. Οι ερευνητές έβλεπαν τα ψάρια, τα μετρούσαν, τα ζύγιζαν και κατέγραφαν ποια κρατήθηκαν και ποια ξαναγύρισαν στη θάλασσα. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύχθηκαν λάθη που συχνά γίνονται όταν τα στοιχεία βασίζονται μόνο σε δηλώσεις, όπως η λάθος αναγνώριση ειδών ή η υποεκτίμηση των ψαριών που απελευθερώνονται.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ: Επίσημη ανακοίνωση για εκπτώσεις που φτάνουν το 50% σε συγκεκριμένα προϊόντα
Συνολικά καταγράφηκαν 6.790 ψαρέματα. Από αυτά, τα περισσότερα έγιναν στο Βόρειο Αιγαίο, ακολούθησε το Ιόνιο και σε μικρότερο βαθμό ο Σαρωνικός. Περιλάμβαναν ψάρεμα από την ακτή, από βάρκα και υποβρύχιο ψάρεμα με ψαροντούφεκο. Ο αριθμός όσων αρνήθηκαν να συμμετάσχουν ήταν μικρός, κάτι που δείχνει ότι τα στοιχεία είναι αντιπροσωπευτικά.
Κατά τη διάρκεια της έρευνας καταγράφηκαν 43.294 ψάρια, που ανήκαν σε 171 διαφορετικά είδη. Από αυτά, περίπου 6.800 ψάρια απελευθερώθηκαν ξανά στη θάλασσα, δηλαδή σχεδόν 2 στα 10. Το ψάρεμα από την ακτή είχε τα περισσότερα «επιστροφή στο νερό», κάτι που συνδέεται με μικρότερα μεγέθη και λιγότερη επιλεκτικότητα. Το ψάρεμα από σκάφος είχε λίγο χαμηλότερο ποσοστό απελευθέρωσης. Στο ψαροντούφεκο δεν καταγράφηκαν απελευθερώσεις, καθώς ο ψαράς επιλέγει συγκεκριμένο ψάρι και μέγεθος πριν ρίξει τη βολή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένο γάλα: Και άλλες εταιρείες ανακοινώνουν αποσύρσεις προϊόντων
Τα είδη που πιάνονται διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. Στο Βόρειο Αιγαίο και το Ιόνιο η εικόνα είναι αρκετά παρόμοια, ενώ στον Σαρωνικό το μείγμα των ψαριών είναι διαφορετικό. Άλλα είδη κυριαρχούν σε αριθμό και άλλα σε βάρος, κάτι που έχει σημασία για την πίεση που δέχονται τα αποθέματα. Η έρευνα έδειξε ότι το ψάρεμα από ακτή και από σκάφος, με τους σημερινούς κανόνες, δεν φαίνεται να στοχεύει συστηματικά ευάλωτα είδη. Διαφορετική εικόνα παρουσιάζει το ψαροντούφεκο. Επειδή είναι ιδιαίτερα επιλεκτικό, συχνά στοχεύει μεγάλα και συγκεκριμένα ψάρια. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η στήρα, ένα είδος που θεωρείται απειλούμενο στη Μεσόγειο. Αυτό σημαίνει ότι, αν και τα συνολικά ψάρια είναι λιγότερα, η πίεση σε ορισμένα είδη μπορεί να είναι σημαντική.
Ένα ακόμη στοιχείο που ανέδειξε η έρευνα είναι η μεγάλη συμμετοχή ξένων ερασιτεχνών ψαράδων. Πολλοί επισκέπτες ψαρεύουν στις ελληνικές θάλασσες, κάτι που μέχρι σήμερα δεν καταγραφόταν ουσιαστικά, αφού δεν υπάρχει σύστημα αδειών ή μητρώο ερασιτεχνών. Η Ελλάδα έχει τεράστια ακτογραμμή και βαθιά ριζωμένη αλιευτική κουλτούρα. Αυτά κάνουν το ερασιτεχνικό ψάρεμα πολύ διαδεδομένο, αλλά ταυτόχρονα δύσκολο να παρακολουθηθεί. Από το 2014, όταν καταργήθηκε η άδεια ερασιτεχνικής αλιείας, δεν υπάρχει επίσημος τρόπος να ξέρει το κράτος πόσοι ψαρεύουν, πού και πόσο. Η συγκεκριμένη έρευνα κάλυψε προσωρινά αυτό το κενό και παρείχε για πρώτη φορά μια καθαρή εικόνα του τι πραγματικά συμβαίνει στη θάλασσα.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το ερασιτεχνικό ψάρεμα δεν είναι αμελητέο. Τα ψάρια που αφαιρούνται από τη θάλασσα είναι πολλά και αφορούν μεγάλο αριθμό ειδών. Για να μπορεί να υπάρχει σωστή διαχείριση και δίκαιοι κανόνες για όλους, τα δεδομένα αυτά είναι απαραίτητα. Η εμπειρία της επιτόπιας έρευνας δείχνει -σύμφωνα με τους ερευνητές- ότι χωρίς οργανωμένη καταγραφή και χωρίς ένα σύστημα αδειοδότησης, η εικόνα θα παραμένει θολή και οι αποφάσεις θα βασίζονται σε ελλιπή στοιχεία.
Η έρευνα υλοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας του ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ, το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, το οποίο συνέβαλε στον σχεδιασμό, την επιστημονική ανάλυση και την επεξεργασία των δεδομένων και ήταν υπό την εποπτεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στο πλαίσιο των υποχρεώσεων της Ελλάδας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη συλλογή δεδομένων στην αλιεία. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Ocean & Coastal Management, διεθνές, επιστημονικό περιοδικό με κριτές (peer-review), που εξειδικεύεται στη διαχείριση θαλάσσιων και παράκτιων περιοχών.
