Ερασιτέχνες και επαγγελματίες ψαράδες συμμετέχουν σε δεκαήμερη δράση περιορισμού του ξενικού είδους που απειλεί τα θαλάσσια οικοσυστήματα, την αλιεία και τη δημόσια υγεία
Ο λαγοκέφαλος εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και καταγράφηκε για πρώτη φορά στη λεκάνη της Μεσογείου το 2003. Μέσα σε δύο δεκαετίες εξαπλώθηκε ταχύτατα και σήμερα συγκαταλέγεται στα πλέον προβληματικά ξενικά είδη της περιοχής, προκαλώντας σοβαρές επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα, την αλιεία και τη δημόσια υγεία. Επιστημονικές μελέτες έχουν συνδέσει την παρουσία του με δεκάδες περιστατικά τραυματισμών και δηλητηριάσεων, ενώ η συνεχής εξάπλωσή του στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο εντείνει τις ανησυχίες για τις συνέπειες που μπορεί να έχει τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στις τοπικές οικονομίες που εξαρτώνται από τη θάλασσα. Παράλληλα, οι οικονομικές απώλειες που συνδέονται με την παρουσία του λαγοκέφαλου είναι ιδιαίτερα σημαντικές για πολλές αλιευτικές κοινότητες του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Το πρόβλημα είναι εντονότερο στα Δωδεκάνησα, την Κρήτη και άλλες περιοχές όπου το είδος έχει εγκατασταθεί εδώ και χρόνια.
Για την αντιμετώπιση του ανθρώπινου, περιβαλλοντικού και επαγγελματικού κινδύνου, ερασιτέχνες και επαγγελματίες αλιείς από όλη την Ελλάδα ενώνουν τις δυνάμεις τους σε μια οργανωμένη προσπάθεια περιορισμού του πληθυσμού του λαγοκέφαλου. Από τις 20 έως τις 30 Ιουνίου βρίσκεται σε εξέλιξη ο πρώτος πανελλήνιος διαγωνισμός αλιείας λαγοκέφαλου, μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε από τη Ρόδο και έχει ήδη συγκεντρώσει μεγάλο ενδιαφέρον από ψαράδες σε νησιωτικές και παράκτιες περιοχές της χώρας.
Η δράση διοργανώνεται με πρωτοβουλία του ερασιτέχνη αλιέα και σεφ Μιχάλη Καρποδίνη και πραγματοποιείται μέσω της διαδικτυακής κοινότητας Sea Safe Greece. Οι συμμετέχοντες καλούνται να καταγράφουν και να αναρτούν τα αλιεύματά τους, δηλώνοντας την περιοχή και τα βασικά χαρακτηριστικά των ψαριών που συλλέγονται. Οι νικητές θα λαμβάνουν αλιευτικό εξοπλισμό και άλλα δώρα που προσφέρουν χορηγοί του κλάδου. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι αφενός η απομάκρυνση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού λαγοκέφαλων από τις ελληνικές θάλασσες και αφετέρου η συγκέντρωση στοιχείων που μπορούν να αξιοποιηθούν από τις αρμόδιες αρχές και τους επιστημονικούς φορείς για την καλύτερη καταγραφή της εξάπλωσης του είδους.
Η αυξημένη παρουσία του λαγοκέφαλου έχει οδηγήσει και σε περιστατικά τραυματισμών ανθρώπων. Τα πιο ολοκληρωμένα στοιχεία δημοσιεύθηκαν στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Biology από διεθνή ομάδα ερευνητών, μεταξύ των οποίων επιστήμονες του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), του American University of Beirut, πανεπιστημίων της Τουρκίας, της Κύπρου, του Ισραήλ, της Αιγύπτου και άλλων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου. Η έρευνα συγκέντρωσε στοιχεία από επιστημονικές δημοσιεύσεις, νοσοκομειακά αρχεία, συνεντεύξεις, δημοσιογραφικές πηγές και αναφορές πολιτών για την περίοδο 2004-2023. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, καταγράφηκαν συνολικά 198 περιστατικά που σχετίζονται με λαγοκέφαλους και επηρέασαν την ανθρώπινη υγεία. Από αυτά, τα 28 αφορούσαν τραυματισμούς από δαγκώματα, τουλάχιστον 144 ήταν μη θανατηφόρες δηλητηριάσεις και 27 κατέληξαν σε θανάτους μετά από κατανάλωση του ψαριού. Οι περισσότεροι θάνατοι καταγράφηκαν στον Λίβανο, ενώ περιστατικά αναφέρθηκαν σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα με τις δράσεις αλιέων, η κυβέρνηση εξετάζει μέτρα για τον περιορισμό του είδους. Μεταξύ των προτάσεων που βρίσκονται υπό αξιολόγηση είναι η οικονομική ενίσχυση της αλιείας λαγοκέφαλου, στα πρότυπα προγραμμάτων που έχουν εφαρμοστεί σε άλλες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Πιλοτικές δράσεις έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σε περιοχές της Κρήτης, ενώ οι συζητήσεις συνεχίζονται για τη διαμόρφωση ενός μόνιμου πλαισίου διαχείρισης. Την ίδια στιγμή, ερευνητικά προγράμματα που υλοποιούνται στην Ελλάδα εξετάζουν τρόπους αξιοποίησης του είδους. Επιστήμονες του ΕΛΚΕΘΕ, του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και άλλων συνεργαζόμενων φορέων μελετούν τη δυνατότητα παραγωγής ασφαλών ιχθυάλευρων και ζωοτροφών μέσω διαδικασιών απομάκρυνσης της τετροδοτοξίνης. Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και στόχος είναι η μετατροπή ενός σοβαρού περιβαλλοντικού προβλήματος σε αξιοποιήσιμο πόρο για την αλιευτική και κτηνοτροφική παραγωγή.
