Μια πράξη που ξεκινά ως αυθόρμητη διαμαρτυρία και καταλήγει σε παγκόσμιο σύμβολο ταπείνωσης της εξουσίας. Από τις ταβέρνες του Ηρακλείου μέχρι τα ανάκτορα του Λονδίνου, το «egging» επιστρέφει για να θυμίσει ότι η πολιτική οργή μπορεί να εκφραστεί και με ένα απλό αυγό
Η επίθεση με αυγά σε βάρος του πρώην υπουργού Μάκη Βορίδη στο Ηράκλειο Κρήτης άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για ένα φαινόμενο που ξεπερνά τα ελληνικά όρια. Λίγο μετά τις 11:30 το βράδυ της 25ης Οκτωβρίου, ομάδα περίπου είκοσι ατόμων με καλυμμένα χαρακτηριστικά εμφανίστηκε σε δρόμο του κέντρου, έξω από εστιατόρια και ουζερί, και επιτέθηκε φραστικά και με αυγά στον πολιτικό, που δειπνούσε με την οικογένειά του και φίλους. Ακολούθησε ένταση, αναποδογύρισμα τραπεζιών και ρίψη αντικειμένων, ενώ οι θαμώνες των γύρω καταστημάτων πανικοβλήθηκαν. Ο Βορίδης φυγαδεύτηκε σε παρακείμενο κατάστημα ώσπου να φτάσει η αστυνομία, η οποία προχώρησε σε τέσσερις προσαγωγές χωρίς να προκύψουν κατηγορίες. Ένας αστυνομικός της συνοδείας του τραυματίστηκε ελαφρά στο χέρι. Ο πρώην υπουργός έκανε λόγο για «χουλιγκάνους της ακροαριστεράς» και «άθλιες πρακτικές» που, όπως είπε, δεν τον φοβίζουν αλλά «δείχνουν ότι έχουμε δρόμο μέχρι να ξεριζώσουμε την ακροαριστερή βία».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προειδοποίηση της Ε.Ε. για παιδικά γλυκά με ουσία που ξεπερνά το επιτρεπτό όριο κατά 173%
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η Κύπρος καταγγέλει την Ελλάδα στο RASFF για δημοφιλές προϊόν με επικίνδυνο συστατικό – Πωλείται και στη χώρα μας
Το περιστατικό, αν και θορύβησε πολιτικά, και προκάλεσε πολλές δηλώσεις συμπαράστασης στον Μάκη Βορίδη και καταδίκης της πράξης, δεν είναι μοναδική. Παρόμοιες επιθέσεις έχουν σημειωθεί σε πολλές χώρες, με στόχο πολιτικούς, βασιλείς ή δημόσια πρόσωπα. Η Μαρί Λεπέν στη Γαλλία δέχτηκε αυγά στην αρχή της προεκλογικής της εκστρατείας, ο βασιλιάς Κάρολος της Βρετανίας είχε δύο παρόμοια περιστατικά σε διάστημα λίγων ημερών, ενώ ο Αυστραλός γερουσιαστής Φρέιζερ Άνινγκ έγινε αντικείμενο διεθνούς χλεύης όταν ένας έφηβος, ο επονομαζόμενος «Egg Boy», του έσπασε αυγό στο κεφάλι μετά από ρατσιστικές δηλώσεις του. Ο κατάλογος είναι μακρύς: Ντέιβιντ Κάμερον, Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ, Νίκολας Σαρκοζί, Νάιτζελ Φάρατζ, Χέλμουτ Κολ, ακόμη και ο μάγος Ντέιβιντ Μπλέιν έχουν υπάρξει στόχοι παρόμοιων «χειρονομιών». Το 1970 ο Βρετανός πρωθυπουργός Χάρολντ Γουίλσον χτυπήθηκε στο πρόσωπο από ωμό αυγό, ενώ το 2004 ο Ουκρανός υποψήφιος πρόεδρος Βίκτορ Γιανουκόβιτς οδηγήθηκε στο νοσοκομείο για τον ίδιο λόγο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνο τσάι στην Ελλάδα: Σοκαριστικές οι μετρήσεις για την επικίνδυνη ουσία – Τι αποκαλύπτει ειδοποίηση στο RASFF
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προϊόντα για ίσιωμα μαλλιών αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου παγκρέατος και θυρεοειδούς – Σοκαριστικά αποτελέσματα νέας μελέτης
Το “egging” ως πράξη διαμαρτυρίας
Η ρίψη αυγών, γνωστή διεθνώς ως egging, έχει μακρά ιστορία ως πράξη διαμαρτυρίας. Από τη βικτωριανή εποχή μέχρι σήμερα, χρησιμοποιείται ως σύμβολο ταπείνωσης και πρόκλησης. Η ιστορικός και συγγραφέας Τίφανι Γουάτ Σμιθ, στο βιβλίο της «Schadenfreude: The Joy of Another’s Misfortune», σημειώνει ότι το egging έχει βαθιές ρίζες στη βρετανική πολιτική παράδοση, όπου οι πολίτες χρησιμοποιούσαν το αυγό για να «προσγειώσουν» την εξουσία. Ήδη από το 1871, στο μυθιστόρημα Middlemarch του Τζορτζ Έλιοτ, η ρίψη αυγών σε πολιτικό παρουσιάζεται ως μια «τελετουργική ταπείνωση», μια μορφή συμμετοχικής κριτικής. Ο ιστορικός Ε.Π. Τόμσον, στο έργο του The Making of the English Working Class, περιγράφει φυλακισμένο του 19ου αιώνα που δέχτηκε αυγά για τα αδικήματά του, επισημαίνοντας πως η πράξη είχε χαρακτήρα κοινωνικής τιμωρίας, όχι φυσικής βίας.
Στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, το egging έχει μετατραπεί από τοπικό συμβάν σε εικόνα με παγκόσμια διάδοση. Ένα αυγό που σπάει στο κεφάλι ενός πολιτικού λειτουργεί σαν στιγμιαίο μήνυμα αμφισβήτησης, συχνά πιο αποτελεσματικό από μια διαδήλωση ή μια πολιτική ανάλυση. Είναι μια πράξη επανάστασης χωρίς όπλα, ένα στιγμιαίο ξέσπασμα που συνδυάζει εξευτελισμό και σαρκασμό. Η Σμιθ την αποκαλεί «ρητορική της ντροπής». Δεν πονάει σωματικά, αλλά πλήττει το κύρος. Ο στόχος δεν είναι να τραυματίσει, αλλά να εκθέσει.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 5 άτομα με αιμορραγία από ποντικοφάρμακο σε τρόφιμα – Συναγερμός των Αρχών και οδηγίες στους κατοίκους ολόκληρης περιοχής
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυξημένος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου και εγκεφαλικών επεισοδίων από τεχνητό φως και οθόνες κινητού στο υπνοδωμάτιο – Μελέτη
Το αυγό, ιστορικά, αποτέλεσε φτηνό και εύκολα προσβάσιμο μέσο διαμαρτυρίας. Η χαμηλή του αξία το μετέτρεψε σε σύμβολο που γεφυρώνει τη φτώχεια του διαμαρτυρόμενου με την αλαζονεία του ισχυρού. Στο συλλογικό φαντασιακό, η πράξη δηλώνει περιφρόνηση: ο άλλος δεν αξίζει τίποτα περισσότερο από ένα αυγό. Η «οικονομία» της χειρονομίας ενισχύει το μήνυμά της — δεν είναι μια βίαιη εξέγερση, αλλά μια φτηνή, γελοιοποιητική απάντηση στην εξουσία.
Η ψυχολογική διάσταση είναι εξίσου ενδιαφέρουσα. Σύμφωνα με κοινωνιολόγους, η ρίψη αυγών μπορεί να λειτουργεί ως μια μορφή αναπλήρωσης δύναμης για πολίτες που αισθάνονται ανίσχυροι απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Το χτύπημα στο πρόσωπο ενός πολιτικού είναι μια εφήμερη στιγμή αντιστροφής ρόλων: ο κυρίαρχος γίνεται προσωρινά ευάλωτος, γελοιοποιείται, δείχνει ανθρώπινος. Το αυγό δεν είναι απλώς αντικείμενο, αλλά σύμβολο «αντιστροφής της εξουσίας», ένα ελάχιστο σοκ απέναντι στη θεατρική ψυχραιμία του δημόσιου λόγου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χουρμάδες: Υπερτροφή ή βόμβα θερμίδων;
Παρά την απλότητα της πράξης, τα περιστατικά egging σπάνια προκαλούν σοβαρούς τραυματισμούς. Υπήρξαν όμως μεμονωμένες περιπτώσεις ατυχημάτων, όπως το 2008 στο Δουβλίνο όπου μια νοσοκόμα έχασε την όραση από το ένα μάτι, ή το 2005 στη Νέα Υόρκη όταν έφηβοι τραυμάτισαν αγόρι ρίχνοντας αυγά από διερχόμενο αυτοκίνητο. Σε γενικές γραμμές, πρόκειται για συμβολική πράξη, όχι για επιθετική επίθεση με φυσική πρόθεση βλάβης.
Το ερώτημα γιατί το αυγό —και όχι μια πέτρα ή ένα ποτήρι— παραμένει το «όπλο» επιλογής έχει απάντηση. Είναι κοινό, βρώσιμο, αθώο και παράλληλα βρωμερό όταν σπάσει. Έχει μέσα του το στοιχείο της φθοράς και του εξευτελισμού, χωρίς να προκαλεί αίμα. Όπως έχει σημειώσει η συγγραφέας Γουάτ Σμιθ, το αυγό «μιλάει» τη γλώσσα της ειρωνείας: είναι κάτι μικρό που κάνει ζημιά στην εικόνα, όχι στο σώμα.
Σε μια εποχή που η πολιτική επικοινωνία έχει γίνει άψογη, λειασμένη και προβλέψιμη, μια πράξη τόσο αυθόρμητη όσο το egging λειτουργεί σαν στιγμιαία επαναφορά του ανθρώπινου στοιχείου. Ο πολιτικός που καλύπτεται από αυγά χάνει για λίγο τον έλεγχο και μαζί του χάνεται και το προστατευτικό περίβλημα της εξουσίας. Γίνεται απλώς κάποιος που λερώθηκε, όπως όλοι οι υπόλοιποι. Αυτό το σύντομο γύρισμα του ρόλου, από κυρίαρχο σε γελοιοποιημένο, ίσως εξηγεί γιατί η πράξη παραμένει ζωντανή επί αιώνες — μια ήπια, σχεδόν κωμική, αλλά πάντα πολιτική εκδοχή του θυμού.
Μπορεί το να πετάει κανείς αυγά σε πολιτικούς να μην είναι πράξη πολιτισμένης διαμαρτυρίας. Όμως σε κοινωνίες που αισθάνονται ότι οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι έχουν απομακρυνθεί από την πραγματικότητα, κάθε συμβολική πράξη που μειώνει την απόσταση ανάμεσα στους πολίτες και την εξουσία αποκτά ψυχολογική αξία. Το αυγό γίνεται τότε όχι εργαλείο εξευτελισμού, αλλά ένστικτο αντίδρασης. Ένα αυθόρμητο, παράλογο ίσως, αλλά βαθιά ανθρώπινο σημάδι ότι η οργή και η ειρωνεία είναι ακόμα ζωντανές.
