Όταν η ανάκληση ανακαλείται – Πώς τα εργαστηριακά και διοικητικά λάθη οδηγούν σε ψευδείς συναγερμούς στα τρόφιμα
Οι ανακλήσεις τροφίμων αποτελούν βασικό εργαλείο προστασίας της δημόσιας υγείας, όμως δεν είναι πάντοτε αποτέλεσμα πραγματικού κινδύνου. Σε ορισμένες περιπτώσεις βασίζονται σε εσφαλμένα δεδομένα, λανθασμένες εργαστηριακές αναλύσεις ή ατελή αξιολόγηση των στοιχείων, οδηγώντας σε αυτό που διεθνώς χαρακτηρίζεται ως «λανθασμένη ανάκληση». Τέτοια περιστατικά, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές οικονομικές απώλειες, να πλήξουν αδικαιολόγητα τη φήμη επιχειρήσεων και να δημιουργήσουν σύγχυση και ανασφάλεια στους καταναλωτές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κατασχέθηκαν 400.000 αυγά! Τα εντόπισαν με ακτίνες Χ
Ανάλογο περιστατικό σημειώθηκε χθες στην Ιταλία με τα σνακ γαριδάκια καλαμποκιού Soffi di Mais με εμπορική ονομασία La Grande Ruota, σε συσκευασία 150 γραμμαρίων. Για το συγκεκριμένο προϊόν εκδόθηκε ανακοίνωση ανάκλησης από το Ιταλικό υπουργείο Υγείας λόγω ανίχνευσης αυξημένων επιπέδων της μυκοτοξίνης deoxynivalenol (DON), ουσίας που παράγεται από μύκητες του γένους Fusarium και υπόκειται σε αυστηρά νομοθετικά όρια. Η παρουσία της σε τρόφιμα θεωρείται επικίνδυνη για τη δημόσια υγεία, καθώς η κατανάλωση αυξημένων ποσοτήτων μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές διαταραχές, ναυτία και εμετό, ενώ η μακροχρόνια έκθεση αξιολογείται ως επιβαρυντική για τον οργανισμό. Η ανακοίνωση συνοδευόταν από σύσταση προς τους καταναλωτές να μην καταναλώσουν το προϊόν και να το απορρίψουν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χριστουγεννιάτικα μπισκότα με τρία επικίνδυνα συστατικά – Εντοπίστηκαν σε έλεγχο των Αρχών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ομαδική αγωγή κατά PepsiCo για προτιμησιακή τιμολόγηση υπέρ συγκεκριμένου σούπερ μάρκετ – Και η αλυσίδα «στο σκαμνί»
Ωστόσο, την ίδια ημέρα δημοσιοποιήθηκε δεύτερο επίσημο έγγραφο, με το οποίο η ανάκληση αποσύρεται. Η άρση της ανάκλησης ακυρώνει διοικητικά το αρχικό μέτρο, χωρίς να παρέχεται δημόσια αιτιολόγηση για τους λόγους που οδήγησαν στην αλλαγή αυτή. Τα στοιχεία του προϊόντος και της παρτίδας παραμένουν αμετάβλητα, γεγονός που δείχνει ότι πρόκειται για διορθωτική ενέργεια στο πλαίσιο της ίδιας διαδικασίας και όχι για ανάκληση που ίσχυσε για κάποιο χρονικό διάστημα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι αποφεύγουν και τι προτιμούν οι ειδικοί σε θέματα ασφάλειας τροφίμων όταν τρώνε σε εστιατόρια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα μαζική τροφική δηλητηρίαση μετά από γεύμα σε εστιατόριο – Θαμώνες με εμετούς και διάρροιες
Η απόσυρση μιας ανάκλησης δεν αποτελεί σπάνιο φαινόμενο στο σύστημα ελέγχου τροφίμων. Αντίθετα, διεθνώς καταγράφονται αρκετές περιπτώσεις όπου αρχικές αποφάσεις αναθεωρούνται μετά από επανεκτίμηση στοιχείων ή την προσκόμιση νέων δεδομένων. Τον Νοέμβριο του 2024, η Νορβηγική Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων είχε ανακοινώσει την ανάκληση τσιπς γαρίδας από το Βιετνάμ, λόγω παρουσίας του πρόσθετου E223. Μετά από επανεξέταση και νέες πληροφορίες από τον προμηθευτή, η Αρχή επανεκτίμησε την υπόθεση καθώς διαπιστώθηκε ότι το συγκεκριμένο πρόσθετο επιτρέπεται στα εν λόγω σνακ και η ανάκληση ακυρώθηκε. Αντίστοιχα, τον Δεκέμβριο του 2024, η ίδια αρχή ακύρωσε ανάκληση χουρμάδων που ήταν μολυσμένα με έντομα, αφού ο εισαγωγέας απέδειξε ότι τα προϊόντα πληρούσαν τις απαιτήσεις ποιότητας, παρά τις αρχικές αναφορές για παρουσία εντόμων.
Στην Ελλάδα, τον Μάιο του 2024, ο ΕΦΕΤ ανακάλεσε προηγούμενη ανακοίνωση για ποτήρι νερού από μελαμίνη, μετά από απόφαση του Ανώτατου Χημικού Συμβουλίου που έκρινε το προϊόν κανονικό σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Και σε αυτή την περίπτωση, η αρχική ανάκληση ακυρώθηκε πλήρως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Αθώα» πρόσθετα και γλυκαντικά προκαλούν βλάβες σε νεφρά και συκώτι – Νέα δεδομένα επιστημόνων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπορώ να φτιάξω την Χριστουγεννιάτικη γαλοπούλα μου στο airfryer;
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν και τα εργαστηριακά σφάλματα, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε εσφαλμένες ανακλήσεις. Το καλοκαίρι του 2024 στη Φινλανδία, εργαστήριο αναλύσεων τροφίμων παγκόσμιας εμβέλειας, παρείχε λανθασμένο θετικό αποτέλεσμα σαλμονέλας σε κοτόπουλο, λόγω διασταυρούμενης μόλυνσης του δείγματος με δείγμα αναφοράς. Παρόμοιο περιστατικό καταγράφηκε τον Νοέμβριο του 2024 στον Καναδά, όταν η CFIA διαπίστωσε ότι η ανάκληση πράσινων κρεμμυδιών της Church Brothers Farms βασίστηκε σε εργαστηριακό σφάλμα και τελικά ακυρώθηκε, αφού αποδείχθηκε ότι η μόλυνση προήλθε από το ίδιο το εργαστήριο. Ανάλογα περιστατικά έχουν καταγραφεί και στις ΗΠΑ, με εσφαλμένα αποτελέσματα για E.coli σε σαλάτες, καθώς και στην Ισπανία, όπου προειδοποίηση για αδήλωτα θειώδη σε μηλόξυδο αποσύρθηκε μετά από νέες αναλύσεις που επιβεβαίωσαν τη συμμόρφωση του προϊόντος.
