Διεθνής επιστημονική μελέτη δείχνει ότι πολλά μηχανήματα νερού και αναψυκτικών σε καταστήματα και δημόσιους χώρους εμφανίζουν μικροβιακή επιμόλυνση, συχνά υψηλότερη από το νερό της βρύσης, λόγω ανεπαρκούς καθαρισμού και συντήρησης.
Τα μηχανήματα παροχής πόσιμου νερού που χρησιμοποιούνται σε καταστήματα, χώρους εστίασης, γραφεία και δημόσιους χώρους μπορεί να παρουσιάζουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα μικροβιακής επιμόλυνσης σε σχέση με το νερό του δικτύου που τα τροφοδοτεί, ακόμη και όταν αυτό το νερό θεωρείται προβληματικό από τους καταναλωτές. Αυτό προκύπτει από εκτενή διεθνή επιστημονική ανασκόπηση που εξέτασε δεκάδες μελέτες από πολλές χώρες και εστιάζει σε ένα θέμα που αφορά άμεσα την καθημερινή κατανάλωση νερού από εκατομμύρια ανθρώπους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Στη δημοσιότητα οι “φωτογραφίες της ντροπής” μετά από υγειονομικό έλεγχο σε εστιατόριο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένο δημοφιλές μούσλι αποσύρεται από τα ράφια – Προβληματική παρτίδα οδηγεί σε επείγουσα ανάκληση [ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ]
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Loma Linda University στην Καλιφόρνια, σε συνεργασία με επιστήμονες από το Crafton Hills College και το Cedars-Sinai Medical Center, και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό AIMS Microbiology. Οι ερευνητές δεν έκαναν ένα μόνο πείραμα σε συγκεκριμένο χώρο, αλλά προχώρησαν σε συστηματική ανασκόπηση περίπου 70 δημοσιευμένων επιστημονικών εργασιών από όλο τον κόσμο. Οι εργασίες αυτές είχαν εξετάσει μικροβιολογικά δείγματα νερού και επιφανειών από μηχανήματα εμφιαλωμένου νερού, ψύκτες, βρύσες παροχής νερού και ακροφύσια αναψυκτικών σε εμπορικούς χώρους. Σε πολλές από τις μελέτες που αναλύθηκαν, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα απευθείας από τα στόμια εξόδου του νερού, από τα εσωτερικά σωληνάκια των συσκευών και από το ίδιο το νερό που κατανάλωναν οι χρήστες, πριν και μετά από διαδικασίες καθαρισμού και απολύμανσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκός συναγερμός για συσκευασμένα κομμένα μανιτάρια σε ράφια μεγάλων σουπερμάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μικροπλαστικά στην Ελλάδα: Ο αόρατος κίνδυνος για τα ψάρια και τα μύδια Μακεδονίας – Μελέτη του ΑΠΘ
Το βασικό εύρημα είναι ότι τα μηχανήματα αυτά συχνά επιβαρύνονται μικροβιακά πολύ γρήγορα, ακόμη και λίγες ημέρες μετά την απολύμανσή τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, η συγκέντρωση βακτηρίων στο νερό των μηχανημάτων ήταν ίση ή και μεγαλύτερη από εκείνη του νερού της βρύσης που τα τροφοδοτούσε. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί το νερό του δικτύου περιέχει συνήθως υπολειμματικό χλώριο, το οποίο λειτουργεί ως συνεχής παράγοντας ελέγχου των μικροοργανισμών. Αντίθετα, στα περισσότερα μηχανήματα παροχής νερού, το χλώριο αφαιρείται μέσω φίλτρων ενεργού άνθρακα ή αντίστροφης όσμωσης, δημιουργώντας συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων στο εσωτερικό τους.
Οι ερευνητές εντόπισαν συχνά την παρουσία κολοβακτηριοειδών, που χρησιμοποιούνται διεθνώς ως δείκτες μικροβιακής ρύπανσης, καθώς και βακτηρίων όπως το Pseudomonas aeruginosa. Το συγκεκριμένο βακτήριο δεν αποτελεί απειλή για τον υγιή γενικό πληθυσμό σε χαμηλές συγκεντρώσεις, αλλά μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις σε ηλικιωμένους, παιδιά και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε αρκετές από τις μελέτες που αναλύθηκαν, τέτοια βακτήρια ανιχνεύθηκαν όχι μόνο στο νερό, αλλά και στα στόμια εξόδου, τα οποία αγγίζονται συχνά από τα χέρια των χρηστών ή έρχονται σε επαφή με μπουκάλια και ποτήρια.
Ένα κρίσιμο στοιχείο που αναδεικνύει η ανασκόπηση είναι ο ρόλος των βιοφίλμ. Τα βιοφίλμ είναι λεπτά στρώματα μικροοργανισμών που προσκολλώνται στις εσωτερικές επιφάνειες σωληνώσεων και εξαρτημάτων. Στα μηχανήματα παροχής νερού, τα πλαστικά σωληνάκια, τα φίλτρα και τα ακροφύσια αποτελούν ιδανικές επιφάνειες για τον σχηματισμό τέτοιων στρωμάτων. Ακόμη και αν ένα μηχάνημα καθαριστεί, τα βιοφίλμ μπορούν να παραμείνουν και να επανατροφοδοτήσουν το νερό με βακτήρια μέσα σε λίγες ημέρες.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν, πολλά από τα προβλήματα εμφανίζονται επειδή τα μηχανήματα δεν συντηρούνται με τη συχνότητα που απαιτείται. Αν και οι κατασκευαστές συστήνουν τακτικό καθαρισμό και αλλαγή φίλτρων, στην πράξη αυτό δεν γίνεται πάντα, ειδικά σε χώρους με υψηλή χρήση. Η μελέτη αναφέρει ότι η απολύμανση των εσωτερικών γραμμών και των στομίων θα πρέπει να γίνεται κάθε δύο έως τέσσερις εβδομάδες, ενώ σε σημεία με έντονη κατανάλωση ακόμη και εβδομαδιαία. Σε πολλές από τις περιπτώσεις που εξετάστηκαν, οι καθυστερήσεις στη συντήρηση είχαν ως αποτέλεσμα τα φίλτρα να λειτουργούν ως εστίες ανάπτυξης βακτηρίων αντί για μηχανισμοί προστασίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο κοινωνικό πλαίσιο χρήσης αυτών των μηχανημάτων. Σε πολλές περιοχές, κυρίως χαμηλού εισοδήματος ή με ιστορικά προβλήματα ποιότητας νερού δικτύου, οι κάτοικοι στρέφονται στα μηχανήματα πώλησης ή παροχής νερού πιστεύοντας ότι είναι ασφαλέστερα από τη βρύση. Η ανασκόπηση δείχνει ότι αυτή η αντίληψη δεν επιβεβαιώνεται πάντα από τα μικροβιολογικά δεδομένα. Σε αρκετές χώρες, οι έλεγχοι για τα μηχανήματα αυτά είναι περιορισμένοι ή ανύπαρκτοι, καθώς θεωρείται ότι το νερό είναι ασφαλές αφού προέρχεται από το δίκτυο.
Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι τα αναψυκτικά που παράγονται από μηχανήματα σόδας ή πάγου παρουσιάζουν αντίστοιχα προβλήματα. Η απουσία απολυμαντικού και η στασιμότητα του νερού στους εσωτερικούς σωλήνες ευνοούν την ανάπτυξη μικροοργανισμών, οι οποίοι στη συνέχεια μεταφέρονται στο ποτήρι του καταναλωτή. Σε αρκετές από τις μελέτες που αναλύθηκαν, βρέθηκαν βακτήρια όχι μόνο στο νερό αλλά και στα ίδια τα ποτά.
Για τον απλό καταναλωτή, τα ευρήματα αυτά μεταφράζονται σε μια βασική ανάγκη επαναξιολόγησης της εμπιστοσύνης προς τα μηχανήματα παροχής νερού. Η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι πρέπει να αποφεύγονται σε κάθε περίπτωση, αλλά δείχνει ότι η ασφάλειά τους εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τη σωστή και συχνή συντήρηση. Χώροι που δεν τηρούν αυστηρά προγράμματα καθαρισμού και αντικατάστασης φίλτρων ενδέχεται να προσφέρουν νερό χαμηλότερης ποιότητας από αυτό της βρύσης.
Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι ότι το φιλτραρισμένο νερό δεν είναι αυτομάτως πιο καθαρό ή πιο ασφαλές. Χωρίς υπολειμματικό απολυμαντικό και χωρίς συστηματική συντήρηση, τα μηχανήματα παροχής νερού μπορούν να μετατραπούν σε μικροβιακές δεξαμενές. Για τους καταναλωτές, αυτό σημαίνει ότι η επιλογή πηγής πόσιμου νερού δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην αίσθηση καθαρότητας ή στη γεύση, αλλά και στη γνώση του πώς λειτουργεί και συντηρείται το σύστημα από το οποίο πίνουν νερό.
