Νέα μελέτη δείχνει ότι η σαλμονέλωση παραμένει πρόβλημα δημόσιας υγείας στα παιδιά στην Ελλάδα και τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της επιτήρησης, της υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων και των μέτρων πρόληψης
Άνοδος των κρουσμάτων σαλμονέλωσης σε παιδιά στην Ελλάδα μετά το 2021, 3 θάνατοι παιδιών 5-9 ετών από σαλμονέλα και αύξηση των περιστατικών τον Αύγουστο που τα τρόφιμα αλλοιώνονται πιο γρήγορα λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, είναι τα βασικά συμπεράσματα, επιστημονικής μελέτης που βασίζεται σε εθνικά δεδομένα επιτήρησης και αναδεικνύει τη σαλμονέλωση σε σοβαρό πρόβλημα υγείας για τον παιδικό πληθυσμό. Η έρευνα εκπονήθηκε από τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και το Πανεπιστήμιο Πατρών και δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Microorganisms. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφηκε στην ηλικιακή ομάδα 0–4 ετών, που αντιστοιχεί στο 61% των περιπτώσεων, ενώ ακολουθούν τα παιδιά 5–9 ετών με 26% και 10–14 ετών με 13%. Η διάμεση ηλικία των περιστατικών ήταν τα 3 έτη. Οι συχνότεροι ορότυποι που εντοπίστηκαν ήταν οι Salmonella Enteritidis και Salmonella Typhimurium.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Toyota: Παγκόσμια ανάκληση οχημάτων λόγω σοβαρού κινδύνου τραυματισμού – Δείτε ποια μοντέλα αφορά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 75.000 πίτσες και περισσότερα από 140.000 focaccia από μεγάλα σουπερμάρκετ λόγω μολυσμένης πρώτης ύλης
Κατά την περίοδο 2005–2024 καταγράφηκαν 7.340 περιστατικά σαλμονέλλωσης σε παιδιά ηλικίας 0–14 ετών, εκ των οποίων 7.154 συμπεριλήφθηκαν στην ανάλυση μετά τον αποκλεισμό εισαγόμενων κρουσμάτων. Ο μέσος ετήσιος δείκτης δήλωσης ανήλθε σε 23 περιστατικά ανά 100.000 πληθυσμού. Η χρονική εξέλιξη των κρουσμάτων δείχνει σταδιακή μείωση έως το 2021 και στη συνέχεια αύξηση μέχρι το 2024. Το 2021 καταγράφηκαν 165 περιστατικά, ενώ το 2024 ανήλθαν σε 520. Να σημειωθεί ότι σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, εκτιμήσεις οργανισμών όπως το European Centre for Disease Prevention and Control και το Centers for Disease Control and Prevention δείχνουν ότι για κάθε καταγεγραμμένο κρούσμα σαλμονέλλωσης αντιστοιχούν πολλαπλά πραγματικά περιστατικά στον πληθυσμό, με αναλογίες που προσεγγίζουν ακόμη και δεκάδες μη καταγεγραμμένες λοιμώξεις, ανά επιβεβαιωμένο περιστατικό, λόγω υποδιάγνωσης και υποδήλωσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε ερουκικό οξύ σε τουρσί σε βάζα – Μπορεί να προκαλέσει από κόπωση και δύσπνοια έως καρδιακή ανεπάρκεια
Το 92% των παιδιών παρουσίασε συμπτώματα, με κυρίαρχες μορφές την εντερίτιδα σε ποσοστό 81% και τον εντερικό πυρετό σε 17%, ακολουθούμενες από τη δυσεντερία (9%) και τη σήψη (1%). Νοσηλεία απαιτήθηκε στο 88% των περιστατικών, ενώ σοβαρές μορφές όπως σηψαιμία ή βακτηριαιμία καταγράφηκαν στο 2%. Στην εξεταζόμενη περίοδο καταγράφηκαν τρεις θάνατοι παιδιών από σαλμονέλωση. Συγκεκριμένα καταγράφεται ότι έχασαν τη ζωή τους δύο αγόρια και ένα κορίτσι όλοι στην ηλικιακή ομάδα 5–9 ετών. Επιπλέον αναφέρεται ότι κανένα από τα παιδιά δεν ανήκε σε ειδική ομάδα πληθυσμού, δεν υπήρχε επιδημιολογική σύνδεση με άλλο κρούσμα στο άμεσο περιβάλλον και δύο από τα τρία είχαν νοσηλευτεί πριν την κατάληξη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η εκτόξευση των τιμών έως και 180% σε φρούτα και λαχανικά περιορίζει τις αγορές – Δείτε τον συγκριτικό πίνακα
Εποχική κατανομή καταγράφεται με αύξηση των περιστατικών από την άνοιξη, κορύφωση τον Αύγουστο και μείωση τους φθινοπωρινούς μήνες. Τον Αύγουστο σημειώνεται η υψηλότερη μέση μηνιαία επίπτωση με 16 περιστατικά ανά 100.000 πληθυσμού. Η μελέτη αποδίδει την κορύφωση των κρουσμάτων τον Αύγουστο κυρίως σε περιβαλλοντικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες. Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι η αύξηση σχετίζεται με τις υψηλότερες θερμοκρασίες κατά την άνοιξη και το καλοκαίρι, οι οποίες ευνοούν την ανάπτυξη της Salmonella στην τροφική αλυσίδα. Παράλληλα επισημαίνεται ότι τους θερμούς μήνες αυξάνονται οι υπαίθριες δραστηριότητες και οι κοινωνικές επαφές, κάτι που ενισχύει τις πιθανότητες έκθεσης και μετάδοσης.
Σε γεωγραφικό επίπεδο, τα υψηλότερα ποσοστά εντοπίζονται στο Βόρειο Αιγαίο με 37,7 περιστατικά ανά 100.000 πληθυσμού και τα χαμηλότερα στη Δυτική Μακεδονία με 5,6. Σύμφωνα με τη μελέτη, το σταθερά υψηλότερο βάρος μεταξύ των παιδιών ηλικίας 0-4 ετών υποστηρίζει την ανάγκη για στοχευμένη εκπαίδευση των γονέων σχετικά με τον ασφαλή χειρισμό τροφίμων και τις πρακτικές υγιεινής στις οικιακές κουζίνες, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια περιόδων διατροφικής μετάβασης. Η σταθερή και έντονη καλοκαιρινή κορύφωση υποδεικνύει ότι οι προσπάθειες πρόληψης και η ενημέρωση για την ασφάλεια των τροφίμων θα πρέπει να ενταθούν πριν και κατά τη διάρκεια των μηνών υψηλής θερμοκρασίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καλλυντικά και συμπληρώματα: Τα περισσότερα online προϊόντα εκτός ΕΕ είναι επικίνδυνα – Τι δείχνουν οι έλεγχοι στα τελωνεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί κάποιοι άνθρωποι τρώνε χώμα;
Η μελέτη δεν προχωρά σε άμεσες συγκρίσεις της Ελλάδας με άλλες χώρες ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων, αλλά εντάσσει τη σαλμονέλλωση στο γενικό ευρωπαϊκό πλαίσιο, όπου αποτελεί μία από τις συχνότερες γαστρεντερικές λοιμώξεις. Παράλληλα, επισημαίνει περιορισμούς στο σύστημα καταγραφής, αναφέροντας ότι στο παρελθόν υπήρχε υποκαταγραφή περιστατικών και ότι το σύστημα επιτήρησης είναι παθητικό, βασιζόμενο κυρίως σε δηλώσεις από δομές υγείας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ήπια περιστατικά που δεν αναζητούν ιατρική φροντίδα να μην καταγράφονται, ενώ επισημαίνονται και ζητήματα πληρότητας δεδομένων και καθυστερήσεων στην αναφορά. Στη μελέτη αναφέρεται επίσης ότι έχουν γίνει βελτιώσεις, όπως η μετάβαση σε ηλεκτρονική δήλωση μετά το 2020, με στόχο την ενίσχυση της ακρίβειας και της ταχύτητας καταγραφής. Συνεπώς τα στοιχεία ενδέχεται να μην αποτυπώνουν το σύνολο των πραγματικών λοιμώξεων, καθώς ήπια περιστατικά που δεν αναζητούν ιατρική φροντίδα δεν καταγράφονται, ενώ αναφέρονται και ζητήματα υποκαταγραφής και ελλιπών δηλώσεων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κεραμικές εστίες: Ποια υλικά ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ να χρησιμοποιήσετε ποτέ στον καθαρισμό τους
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί οι πετσέτες σκληραίνουν όταν στεγνώνουν στον ήλιο και πώς θα τις μαλακώσετε
Οι ερευνητές καταλήγουν πως παρά την πρόοδο στην κατανόηση της παθογένεσης της σαλμονέλας, τις βελτιώσεις στις στρατηγικές ελέγχου των λοιμώξεων και τις βελτιωμένες συνθήκες υγιεινής, το βάρος της μη τυφοειδούς σαλμονέλωσης στα παιδιά παραμένει σημαντικό και, σε ορισμένες περιοχές, συνεχίζει να αυξάνεται. Αυτή η επιμονή μπορεί επίσης να σχετίζεται με την εμφάνιση αντιμικροβιακής αντοχής. Η συνεχής διερεύνηση των επιδημιολογικών προτύπων, των κλινικών χαρακτηριστικών, των εκθέσεων και των προφίλ ευαισθησίας στα αντιμικροβιακά στον παιδιατρικό πληθυσμό είναι απαραίτητη για την ενίσχυση της ικανότητας επιτήρησης και την ενημέρωση των στρατηγικών σχεδιασμού και πρόληψης της δημόσιας υγείας. Παράλληλα, η ενίσχυση των συστημάτων επιτήρησης και η εφαρμογή στοχευμένων, εποχικά εστιασμένων στρατηγικών πρόληψης παραμένουν κρίσιμες για τη μείωση του φορτίου των ασθενειών.
Αναφορά: Πολίτη Λήδα, Θεολογία Σιδέρογλου, Ελένη Τριανταφύλλου, Γεωργία Μανδηλαρά, Ανθή Χρυσοστόμου, Κασσιανή Μέλλου, Θεανώ Γεωργακοπούλου, και Καρολίνα Ακινόσογλου. 2026. «Σαλμονέλωση μεταξύ παιδιών ηλικίας 0–14 ετών στην Ελλάδα κατά την περίοδο 2005–2024: Περιγραφική Ανάλυση Δεδομένων Επιτήρησης από το Σύστημα Υποχρεωτικής Ειδοποίησης»
Μικροοργανισμοί 14, αρ. 4: 743. https://doi.org/10.3390/microorganisms14040743
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2076-2607/14/4/743
