Η παρουσία της λιστέριας μπορεί να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας, σε αποχετεύσεις, ιμάντες μεταφοράς και μηχανήματα συσκευασίας, μολύνοντας κατά διαστήματα τελικά προϊόντα.
Οι έτοιμες σαλάτες σε σακούλα και τα λαχανικά άμεσης κατανάλωσης έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές εντάσσουν τα φρέσκα προϊόντα στη διατροφή τους. Η ευκολία, ο μειωμένος χρόνος προετοιμασίας και η εικόνα του «πλυμένου και έτοιμου προς κατανάλωση» προϊόντος τα έχουν καταστήσει μόνιμο στοιχείο στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Πίσω όμως από αυτή την πρακτικότητα κρύβεται ένας αυξανόμενος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία, καθώς ολοένα και περισσότερες έρευνες και ανακλήσεις συνδέουν τα συσκευασμένα σαλατικά με το βακτήριο Listeria monocytogenes.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπακαλιάρος: Μελέτη εντόπισε πάνω από 740 (!!!) παράσιτα Anisakis ανά ψάρι στα δείγματα που εξετάστηκαν – Τι πρέπει να προσέχουμε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα πασίγνωστα αρώματα που βρίσκονται στη λίστα επικίνδυνων προϊόντων RAPEX Δεκεμβρίου – Περιέχουν τοξικές ουσίες
Η λιστέρια αποτελεί έναν ιδιαίτερα επίμονο μικροοργανισμό, καθώς μπορεί να επιβιώσει και να πολλαπλασιαστεί ακόμη και σε συνθήκες ψύξης, εκεί όπου άλλα παθογόνα αδρανοποιούνται. Αυτό την καθιστά ιδιαίτερα επικίνδυνη για τρόφιμα που καταναλώνονται χωρίς θερμική επεξεργασία, όπως τα έτοιμα σαλατικά. Σε αντίθεση με τα κατεψυγμένα ή τα μαγειρεμένα λαχανικά, τα προϊόντα αυτά φτάνουν στο πιάτο του καταναλωτή χωρίς κανένα στάδιο που να εξουδετερώνει πιθανούς μικροοργανισμούς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αλλοιωμένο βούτυρο στα ράφια σούπερ μάρκετ – Το εντόπισαν οι Ελεγκτές Ασφάλειας Τροφίμων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρεται καλλυντικό δημοφιλούς μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα λόγω βακτηριακής μόλυνσης
Σύμφωνα με στοιχεία από υγειονομικές αρχές και επιστημονικές δημοσιεύσεις, τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί επαναλαμβανόμενες ανακλήσεις και επιδημίες λιστερίωσης που συνδέονται άμεσα με συσκευασμένες σαλάτες και φυλλώδη λαχανικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, διαφορετικές εταιρείες και μονάδες παραγωγής έχουν βρεθεί να συνδέονται με ξεχωριστές αλλά παρόμοιες επιδημίες, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένο, αλλά συστημικό. Η παρουσία της λιστέριας μπορεί να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας, σε αποχετεύσεις, ιμάντες μεταφοράς και μηχανήματα συσκευασίας, μολύνοντας κατά διαστήματα τελικά προϊόντα.
Η διαδικασία παραγωγής των έτοιμων σαλατών εντείνει τον κίνδυνο. Τα λαχανικά περνούν από υγρές γραμμές επεξεργασίας, πλύσης και στυψίματος, περιβάλλοντα στα οποία η λιστέρια μπορεί να εγκατασταθεί και να σχηματίσει ανθεκτικά βιοφίλμ. Ακόμη και αν εφαρμοστούν αντιμικροβιακές πλύσεις, η επαναμόλυνση μετά το στάδιο αυτό είναι συχνή, ειδικά όταν ο εξοπλισμός δεν καθαρίζεται και απολυμαίνεται επαρκώς ή όταν η παραγωγή λειτουργεί συνεχώς χωρίς επαρκείς παύσεις για υγιεινή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται κάψουλες καφέ: Γράφουν decaf αλλά «κρύβουν» κανονική δόση καφεΐνης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Θερμοανθεκτικά» ποτήρια σπάνε με τις αλλαγές της θερμοκρασίας – Ανάκληση λόγω κινδύνου εγκαυμάτων και τραυματισμού
Ιδιαίτερο ρόλο παίζει και ο σχεδιασμός των ίδιων των προϊόντων. Τα salad kits, που περιλαμβάνουν εκτός από λαχανικά και άλλα συστατικά όπως τυρί, κρουτόν, σάλτσες ή κομμάτια κρέατος, αυξάνουν τον αριθμό των χειρισμών και των προμηθευτών που εμπλέκονται. Αυτό καθιστά την ιχνηλασιμότητα πιο σύνθετη και αυξάνει τις πιθανότητες εισαγωγής μικροβιακού φορτίου από κάποιο επιμέρους συστατικό. Παράλληλα, η παρατεταμένη διάρκεια ζωής που απαιτεί η αγορά, σε συνδυασμό με τη συντήρηση στο ψυγείο, δίνει στη λιστέρια τον χρόνο να πολλαπλασιαστεί σε επικίνδυνα επίπεδα χωρίς να αλλοιώσει εμφανώς την όψη ή τη μυρωδιά του προϊόντος.
Οι συνέπειες για την υγεία μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές για ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Η λιστερίωση πλήττει κυρίως εγκύους, νεογνά, ηλικιωμένους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, προκαλώντας από γαστρεντερικά συμπτώματα έως σοβαρές επιπλοκές, όπως σηψαιμία, μηνιγγίτιδα ή αποβολή κατά την εγκυμοσύνη. Για τον λόγο αυτό, ακόμη και χαμηλά επίπεδα μόλυνσης σε προϊόντα που διακινούνται ευρέως θεωρούνται υψηλού κινδύνου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί το ζεστό μπάνιο επηρεάζει αρνητικά το δέρμα;
Οι ρυθμιστικές αρχές έχουν ενισχύσει τα τελευταία χρόνια τους ελέγχους και τις οδηγίες προς τη βιομηχανία, δίνοντας έμφαση στην περιβαλλοντική παρακολούθηση των εγκαταστάσεων, στην ταχεία λήψη διορθωτικών μέτρων και στον αυστηρό έλεγχο των προμηθευτών. Παρ’ όλα αυτά, τα κενά στην εφαρμογή των μέτρων, η πίεση για συνεχή παραγωγή και η πολυπλοκότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας εξακολουθούν να δημιουργούν αδυναμίες.
Για τους καταναλωτές, οι ειδικοί συστήνουν αυξημένη προσοχή, ιδιαίτερα για όσους ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Ο έλεγχος ανακλήσεων, η σωστή ψύξη, η άμεση κατανάλωση και η αποφυγή προϊόντων με πολλά ζωικά συστατικά μειώνουν τον κίνδυνο. Σε κάθε περίπτωση, ένα προϊόν που προκαλεί αμφιβολία θα πρέπει να απορρίπτεται, καθώς η λιστέρια μπορεί να υπάρχει χωρίς εμφανή σημάδια αλλοίωσης.
Η ευκολία που προσφέρουν τα έτοιμα σαλατικά είναι αναμφισβήτητη, όμως η ασφάλειά τους εξαρτάται από μια αλυσίδα ελέγχων που ξεκινά από το χωράφι και φτάνει μέχρι το ράφι. Όπως δείχνουν τα δεδομένα, η αντιμετώπιση της λιστέριας στα συσκευασμένα λαχανικά δεν είναι ζήτημα ενός μόνο ελέγχου, αλλά συντονισμένης προσπάθειας από παραγωγούς, λιανεμπόρους, αρχές και καταναλωτές, ώστε η ευκολία να μην μετατρέπεται σε κίνδυνο.
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
