Οι ολλανδικές αρχές εντόπισαν επίπεδα καδμίου πάνω από το ευρωπαϊκό όριο σε παρτίδες σκόρδου προέλευσης Κίνας και προχώρησαν σε απόσυρσή τους από την αλυσίδα διανομής
Στις 1 Ιουνίου 2026 κοινοποιήθηκε μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τρόφιμα και ζωοτροφές (RASFF) η ειδοποίηση για την ανίχνευση καδμίου σε σκόρδα. Η κοινοποίηση υποβλήθηκε από τις ολλανδικές αρχές και το εργαστηριακό αποτέλεσμα κατέγραψε συγκέντρωση καδμίου 0,078 mg/kg. Η αξιολόγηση κινδύνου χαρακτηρίστηκε ως σοβαρή και ακολούθησαν μέτρα ενημέρωσης των παραληπτών και ανάληψης του προϊόντος από αυτούς.
Το κάδμιο ανήκει στα βαρέα μέταλλα και η παρουσία του στα τρόφιμα προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη δημόσια υγεία λόγω της ικανότητάς του να συσσωρεύεται στον ανθρώπινο οργανισμό. Η απορρόφησή του από το πεπτικό σύστημα είναι σχετικά περιορισμένη, ωστόσο η βιολογική του ημιζωή είναι εξαιρετικά μεγάλη, γεγονός που επιτρέπει τη σταδιακή συσσώρευση στους ιστούς έπειτα από χρόνια έκθεση. Τα νεφρά αποτελούν τον κύριο στόχο της χρόνιας έκθεσης στο κάδμιο. Η συσσώρευση του μετάλλου μπορεί να προκαλέσει βλάβες στα νεφρικά σωληνάρια και να επηρεάσει τη νεφρική λειτουργία. Παράλληλα, η παρατεταμένη έκθεση έχει συσχετισθεί με επιδράσεις στον οστικό μεταβολισμό, αυξημένο κίνδυνο οστεοπενίας και οστεοπόρωσης καθώς και αυξημένη πιθανότητα καταγμάτων.
Μελέτες έχουν επίσης εξετάσει πιθανές επιδράσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα, στο αναπαραγωγικό σύστημα και σε άλλες βιολογικές λειτουργίες. Το Διεθνές Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει κατατάξει το κάδμιο και ορισμένες ενώσεις του ως καρκινογόνες για τον άνθρωπο, κυρίως βάσει επαγγελματικών εκθέσεων και δεδομένων που αφορούν εισπνεόμενη έκθεση. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει αξιολογήσει επανειλημμένα τους κινδύνους από τη διατροφική έκθεση στο κάδμιο. Σύμφωνα με την επιστημονική αξιολόγηση της Αρχής, η κύρια ανησυχία αφορά τη χρόνια πρόσληψη μικρών ποσοτήτων επί μεγάλο χρονικό διάστημα. Για τον λόγο αυτό η EFSA καθόρισε ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη (Tolerable Weekly Intake – TWI) ίση με 2,5 μικρογραμμάρια καδμίου ανά κιλό σωματικού βάρους. Η EFSA έχει επισημάνει ότι τα τρόφιμα αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή έκθεσης του γενικού πληθυσμού στο κάδμιο. Δημητριακά, πατάτες, λαχανικά, ξηροί καρποί, σπόροι, ορισμένα θαλασσινά και άλλα τρόφιμα φυτικής ή ζωικής προέλευσης μπορούν να συμβάλλουν στη συνολική πρόσληψη, ανάλογα με τις συνθήκες παραγωγής και το επίπεδο περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.
Το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ανώτατα επιτρεπτά επίπεδα καδμίου σε σειρά τροφίμων. Τα όρια αυτά καθορίζονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/915 σχετικά με τα μέγιστα επίπεδα ορισμένων προσμείξεων στα τρόφιμα, ο οποίος αντικατέστησε και επικαιροποίησε προγενέστερες ρυθμίσεις. Τα επιτρεπτά επίπεδα διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος του τροφίμου, καθώς η ικανότητα συσσώρευσης καδμίου διαφέρει σημαντικά μεταξύ των προϊόντων. Η ύπαρξη ανώτατων ορίων δεν σημαίνει ότι χαμηλότερες συγκεντρώσεις είναι επιθυμητές, αλλά ότι έχουν καθοριστεί επίπεδα πέραν των οποίων η κυκλοφορία του προϊόντος στην αγορά δεν θεωρείται αποδεκτή. Όταν εντοπίζονται υπερβάσεις, οι αρμόδιες αρχές και οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να προχωρούν στις προβλεπόμενες ενέργειες διαχείρισης κινδύνου.
Στην πρόσφατη ειδοποίηση στο RASFF, η συγκέντρωση καδμίου στο σκόρδο ήταν περίπου 56% υψηλότερη από το προβλεπόμενο ανώτατο όριο. Παρότι η διανομή του προϊόντος περιοριζόταν στην κοινοποιούσα χώρα και δεν αναφέρθηκαν περιστατικά ασθενειών ή επηρεασμένων καταναλωτών, η υπέρβαση κρίθηκε επαρκής ώστε να ενεργοποιηθούν οι διαδικασίες ενημέρωσης και ανάληψης.
Το κάδμιο είναι λοιπόν ένα τοξικό βαρέο μέταλλο που απαντάται φυσικά στον φλοιό της Γης, αλλά η παρουσία του στο περιβάλλον έχει ενισχυθεί σημαντικά από ανθρώπινες δραστηριότητες. Χρησιμοποιείται ή παράγεται ως παραπροϊόν σε βιομηχανικές διεργασίες όπως η μεταλλουργία, η εξόρυξη ψευδαργύρου και μολύβδου, η κατασκευή μπαταριών νικελίου-καδμίου, η παραγωγή χρωστικών ουσιών και ορισμένες χημικές εφαρμογές. Το μέταλλο αυτό μπορεί να συσσωρεύεται στα εδάφη και να παραμένει εκεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Τα φυτά απορροφούν το κάδμιο κυρίως μέσω του ριζικού τους συστήματος και η ποσότητα που τελικά συγκεντρώνεται στους φυτικούς ιστούς εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η χημική σύσταση του εδάφους, το pH, η οργανική ύλη, η διαθεσιμότητα άλλων μετάλλων και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε καλλιέργειας.
Στην περίπτωση του σκόρδου, υπάρχουν αρκετοί πιθανοί μηχανισμοί μέσω των οποίων μπορεί να προκύψει επιμόλυνση με κάδμιο. Ένας από τους συνηθέστερους είναι η καλλιέργεια σε εδάφη που έχουν ήδη επιβαρυνθεί από βιομηχανικές δραστηριότητες ή μεταλλευτικές εγκαταστάσεις. Η μακροχρόνια απόθεση βιομηχανικών εκπομπών μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων στο έδαφος, δημιουργώντας συνθήκες αυξημένης πρόσληψης από τα φυτά. Άλλη πιθανή πηγή είναι η χρήση φωσφορικών λιπασμάτων. Ορισμένα φωσφορικά πετρώματα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή λιπασμάτων περιέχουν φυσικά κάδμιο. Η επαναλαμβανόμενη εφαρμογή τέτοιων προϊόντων επί σειρά ετών μπορεί να οδηγήσει σε σταδιακή συσσώρευση του μετάλλου στο έδαφος.
Η άρδευση με νερό που έχει επιβαρυνθεί από βιομηχανικά απόβλητα ή από φυσικές γεωλογικές πηγές αποτελεί επίσης πιθανό παράγοντα επιμόλυνσης. Σε περιοχές με έντονη βιομηχανική δραστηριότητα ή ανεπαρκή διαχείριση αποβλήτων, το κάδμιο μπορεί να εισέλθει στους υδάτινους πόρους και στη συνέχεια να μεταφερθεί στις καλλιέργειες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ατμοσφαιρική εναπόθεση σωματιδίων που περιέχουν βαρέα μέταλλα μπορεί να συμβάλει στην επιβάρυνση των αγροτικών εκτάσεων. Εκπομπές από βιομηχανικές μονάδες, καύση αποβλήτων ή άλλες δραστηριότητες μπορούν να καταλήξουν στο έδαφος μέσω της βροχής ή της ξηρής απόθεσης σωματιδίων.
Για τον περιορισμό της παρουσίας καδμίου στα τρόφιμα απαιτούνται έλεγχοι σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Στην αγροτική παραγωγή, βασικό ρόλο έχουν η επιλογή καλλιεργήσιμων εκτάσεων με χαμηλά επίπεδα βαρέων μετάλλων, η τακτική ανάλυση εδάφους και αρδευτικού νερού, καθώς και η χρήση λιπασμάτων που πληρούν τις σχετικές προδιαγραφές για την περιεκτικότητα σε κάδμιο. Οι εισαγωγείς και οι διανομείς μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο μέσω προγραμμάτων δειγματοληπτικών εργαστηριακών ελέγχων, συστημάτων ιχνηλασιμότητας και ελέγχου των προμηθευτών πριν από τη διάθεση των προϊόντων στην αγορά. Στο στάδιο της λιανικής πώλησης, η τήρηση διαδικασιών ανάκλησης και απόσυρσης, η συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές και η άμεση ενημέρωση της αλυσίδας διανομής συμβάλλουν στον έγκαιρο εντοπισμό και την απομάκρυνση μη συμμορφούμενων προϊόντων από την αγορά.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
