Οι επιστήμονες εντόπισαν αντισώματα του H5N1 σε γαλακτοπαραγωγές αγελάδες, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην επιτήρηση της γρίπης των πτηνών στην Ευρώπη.
Πρώτη ένδειξη ότι αγελάδες γαλακτοπαραγωγής στην Ευρώπη έχουν εκτεθεί στον ιό της γρίπης των πτηνών H5N1 καταγράφει νέα επιστημονική μελέτη ερευνητών του Wageningen Bioveterinary Research, σε συνεργασία με την Ολλανδική Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων και Καταναλωτικών Προϊόντων (NVWA) και το υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας, Ασφάλειας Τροφίμων και Φύσης της Ολλανδίας. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Eurosurveillance.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LiDL ie: Κίνδυνος από τρόφιμο ιδιωτικής ετικέτας και μεγάλης ζήτησης – Ανακαλείται από όλα τα σουπερμάρκετ της αλυσίδα
Το βασικό εύρημα της έρευνας είναι ότι, παρότι οι επιστήμονες εντόπισαν αντισώματα έναντι του H5N1 σε μεγάλο ποσοστό των ζώων, δεν ανίχνευσαν ενεργό ιό σε κανένα από τα δείγματα γάλακτος που εξετάστηκαν. Αυτό σημαίνει ότι κατά τη στιγμή της δειγματοληψίας δεν υπήρχε ένδειξη ενεργής λοίμωξης ή απέκκρισης του ιού μέσω του γάλακτος, αν και οι αγελάδες είχαν εκτεθεί στον ιό σε προγενέστερο χρόνο. Η έρευνα ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2025, όταν μια γάτα που ζούσε σε γαλακτοπαραγωγική φάρμα στην Ολλανδία εμφάνισε συμπτώματα από το αναπνευστικό. Οι εργαστηριακές εξετάσεις επιβεβαίωσαν λοίμωξη από τον ιδιαίτερα παθογόνο ιό της γρίπης των πτηνών H5N1 και το ζώο πέθανε δύο ημέρες αργότερα. Το περιστατικό οδήγησε σε εκτεταμένη διερεύνηση του κοπαδιού.
Οι ερευνητές συνέλεξαν αρχικά δείγματα γάλακτος από 20 αγελάδες και από τη δεξαμενή συλλογής γάλακτος της φάρμας. Σε κανένα από τα δείγματα δεν βρέθηκε γενετικό υλικό του ιού με μοριακό έλεγχο. Ωστόσο, οι εξετάσεις έδειξαν την παρουσία αντισωμάτων έναντι του ιού της γρίπης Α σε αρκετά δείγματα, γεγονός που οδήγησε σε δεύτερη, εκτενέστερη δειγματοληψία με εξετάσεις αίματος και γάλακτος από όλα τα ζώα της μονάδας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι αντισώματα έναντι του H5N1 υπήρχαν στο αίμα 34 από τις 72 γαλακτοπαραγωγές αγελάδες, ποσοστό 47,2%, καθώς και σε 24 από τα 38 νεαρά βοοειδή ηλικίας ενός έως δύο ετών, ποσοστό 63,2%. Αντισώματα βρέθηκαν επίσης στο γάλα 14 από τις 70 αγελάδες που εξετάστηκαν. Η παρουσία αντισωμάτων σημαίνει ότι τα ζώα είχαν έρθει σε επαφή με τον ιό και είχαν αναπτύξει ανοσολογική απόκριση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ήταν ακόμη μολυσμένα κατά τον χρόνο της εξέτασης.
Οι περισσότερες αγελάδες δεν παρουσίασαν εμφανή συμπτώματα. Ο κτηνοτρόφος ανέφερε μόνο ένα περιστατικό μαστίτιδας τον Δεκέμβριο του 2025, χωρίς να υπάρχουν διαθέσιμα δείγματα από το συγκεκριμένο ζώο εκείνη την περίοδο ώστε να διαπιστωθεί αν η κατάσταση σχετιζόταν με τον H5N1. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η λοίμωξη πιθανότατα πέρασε σε μεγάλο βαθμό χωρίς να γίνει αντιληπτή. Η προέλευση της μόλυνσης δεν έχει διευκρινιστεί. Η φάρμα βρίσκεται σε περιοχή όπου συγκεντρώνονται άγρια υδρόβια πτηνά κατά τη χειμερινή περίοδο και είχαν καταγραφεί αυξημένοι θάνατοι άγριων πτηνών τους προηγούμενους μήνες. Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο οι αγελάδες να εκτέθηκαν στον ιό μέσω μολυσμένου περιβάλλοντος, τροφής ή επαφής με άγρια πτηνά, ενώ δεν αποκλείουν και μετάδοση μεταξύ των ίδιων των βοοειδών.
Παράλληλα εξετάστηκαν μέλη της οικογένειας του κτηνοτρόφου, χωρίς να βρεθεί λοίμωξη από τον ιό. Οι συγγραφείς υπενθυμίζουν ότι μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί συνεχής μετάδοση του συγκεκριμένου στελέχους από άνθρωπο σε άνθρωπο και ότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει χαμηλός. Αν και στη συγκεκριμένη μελέτη δεν εντοπίστηκε ενεργός ιός σε κανένα από τα δείγματα γάλακτος που εξετάστηκαν, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, σύμφωνα με τα έως τώρα επιστημονικά δεδομένα, η κατανάλωση ωμού, μη παστεριωμένου γάλακτος και προϊόντων που παρασκευάζονται από αυτό μπορεί να αποτελεί πιθανή οδό έκθεσης στον ιό H5N1. Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για την πρώτη καταγραφή αντισωμάτων έναντι του H5N1 σε γαλακτοπαραγωγές αγελάδες στην Ευρώπη. Η ανίχνευση αφορά προηγούμενη έκθεση των ζώων στον ιό και όχι ενεργή παρουσία του στο γάλα κατά τον χρόνο των εξετάσεων, γεγονός που οι επιστήμονες θεωρούν σημαντικό για την επιτήρηση της νόσου και την παρακολούθηση της εξάπλωσής της μεταξύ των θηλαστικών.
Τα νέα ευρήματα έρχονται λίγους μήνες μετά την επιστημονική γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η οποία είχε εκπονηθεί κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στη γνωμοδότηση επισημαινόταν ότι, παρότι έως τότε δεν είχε καταγραφεί μόλυνση βοοειδών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η εμπειρία από τις Ηνωμένες Πολιτείες έδειχνε ότι ο ιός H5N1 μπορεί να μεταδοθεί στις γαλακτοπαραγωγές αγελάδες και να εξαπλωθεί εντός των εκτροφών, κυρίως μέσω της διαδικασίας άμελξης και του εξοπλισμού. Η EFSA υπογράμμιζε επίσης την ανάγκη ενίσχυσης της επιτήρησης στις ευρωπαϊκές εκτροφές, καθώς και της παρακολούθησης του χύδην γάλακτος σε περιοχές όπου ανιχνεύεται ο ιός σε άγρια πτηνά ή πουλερικά. Παράλληλα, ανέφερε ότι σε περίπτωση μόλυνσης αγελάδων υπάρχει πιθανότητα ο ιός να αποβάλλεται στο γάλα πριν εμφανιστούν συμπτώματα, γι’ αυτό και η μεγαλύτερη δυνητική έκθεση των καταναλωτών αφορά την κατανάλωση ωμού γάλακτος και άλλων μη παστεριωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων, χωρίς ωστόσο να έχουν καταγραφεί έως σήμερα επιβεβαιωμένα περιστατικά μετάδοσης του H5N1 στον άνθρωπο μέσω τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
