Η EFSA ανέπτυξε νέα επιστημονική μεθοδολογία για τον σχεδιασμό στατιστικά τεκμηριωμένων ερευνών ανίχνευσης παρασίτων υψηλής προτεραιότητας στην ΕΕ
Οι καλλιέργειες που τρέφουν την Ευρώπη απειλούνται από δεκάδες επικίνδυνα παράσιτα και ασθένειες, ορισμένα από τα οποία μπορούν να αφανίσουν ολόκληρες παραγωγές αν δεν εντοπιστούν εγκαίρως. Η έγκαιρη ανίχνευση είναι το κρίσιμο πρώτο βήμα για την προστασία της γεωργικής παραγωγής και κατ επέκταση της ασφάλειας των τροφίμων. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) δημοσίευσε νέα έκθεση που παρουσιάζει την επιστημονική μεθοδολογία που θα χρησιμοποιείται από το 2025 για τον εντοπισμό παρασίτων που βρίσκονται στην κορυφή της ευρωπαϊκής λίστας προτεραιότητας.
Γιατί χρειάζεται ειδική μεθοδολογία για την ανίχνευση παρασίτων
Για να σχεδιαστεί ένας αποτελεσματικός έλεγχος παρασίτων δεν αρκεί να στείλεις επιθεωρητές στα χωράφια. Απαιτούνται ποσοτικές παράμετροι που καθορίζουν πόσα δείγματα πρέπει να ληφθούν, με ποια μέθοδο και από ποια σημεία, ώστε να υπάρχει επαρκής στατιστική βεβαιότητα ότι ένα παράσιτο θα εντοπιστεί αν πράγματι υπάρχει. Τρεις είναι οι βασικές παράμετροι που εκτιμά η νέα μεθοδολογία: Η αποτελεσματικότητα δειγματοληψίας, που αφορά πόσο αξιόπιστα εντοπίζει το εκάστοτε παράσιτο μια συγκεκριμένη τεχνική ελέγχου, η σχεδιαστική επικράτηση, δηλαδή το ελάχιστο ποσοστό μόλυνσης που θεωρείται επαρκές για την ενεργοποίηση των ελέγχων, και ο σχετικός κίνδυνος, που βοηθά στην κατανομή των πόρων με βάση το επίπεδο απειλής ανά περιοχή ή καλλιέργεια.
Το πρόβλημα με πολλά από τα παράσιτα υψηλής προτεραιότητας που περιλαμβάνονται στον Κατ Εξουσιοδότηση Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1702 είναι ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα στην επιστημονική βιβλιογραφία για να εκτιμηθούν αυτές οι παράμετροι με ακρίβεια. Για να αντιμετωπίσει αυτό το κενό, η EFSA εφάρμοσε από το 2025 δομημένες διαδικασίες εκμαίευσης γνώσης από ειδικούς, συγκεντρώνοντας τεκμηριωμένες εκτιμήσεις από επιστήμονες με εξειδίκευση σε κάθε παράσιτο. Η μεθοδολογία αυτή εξασφαλίζει ότι οι εκτιμήσεις δεν βασίζονται σε αυθαίρετες παραδοχές αλλά σε συστηματικά αξιολογημένη επιστημονική κρίση.
Πώς αυτό μεταφράζεται σε πρακτική προστασία για τους καταναλωτές
Τα αποτελέσματα της νέας μεθοδολογίας θα ενσωματωθούν στο EFSA Plant Pest Survey Toolkit, ένα ψηφιακό εργαλείο που βοηθά τα κράτη μέλη της ΕΕ να σχεδιάζουν εναρμονισμένους ελέγχους παρασίτων σε ολόκληρη την επικράτειά τους. Αυτό σημαίνει ότι ένας έλεγχος που πραγματοποιείται στην Ελλάδα για ένα συγκεκριμένο παράσιτο θα ακολουθεί τις ίδιες επιστημονικές αρχές με έναν αντίστοιχο έλεγχο στη Γαλλία ή τη Γερμανία, επιτρέποντας συγκρίσιμα αποτελέσματα και συντονισμένη αντίδραση σε επίπεδο ΕΕ. Η έκθεση αυτή θα ακολουθηθεί από επιμέρους εκθέσεις για κάθε παράσιτο ξεχωριστά, με αναλυτικά αποτελέσματα και την επιστημονική τεκμηρίωση που τα υποστηρίζει. Για τον καταναλωτή, η πρακτική σημασία είναι απλή: πιο αξιόπιστοι έλεγχοι σημαίνουν ταχύτερη ανίχνευση επικίνδυνων παρασίτων πριν αυτά προλάβουν να εξαπλωθούν και να πλήξουν την παραγωγή τροφίμων.
