Η επιστημονική πραγματικότητα δείχνει ότι οι μικροοργανισμοί που προκαλούν τροφιμογενείς λοιμώξεις δεν κάνουν διάκριση ανάμεσα σε επαγγελματικές και οικιακές καλλιέργειες.
Η καλλιέργεια φρούτων και λαχανικών στο σπίτι έχει γνωρίσει σημαντική άνοδο και στην Ελλάδα, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι δημιουργούν παρτέρια σε αυλές, μικρούς λαχανόκηπους σε εξοχικά ή ακόμα και υπερυψωμένα παρτέρια σε αστικά μπαλκόνια. Η εικόνα του «καθαρού», σπιτικού προϊόντος συχνά δημιουργεί την εντύπωση ότι τα τρόφιμα αυτά είναι αυτόματα πιο ασφαλή από τα εμπορικά. Ωστόσο, η επιστημονική πραγματικότητα δείχνει ότι οι μικροοργανισμοί που προκαλούν τροφιμογενείς λοιμώξεις δεν κάνουν διάκριση ανάμεσα σε επαγγελματικές και οικιακές καλλιέργειες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Ένας νεκρός και δεκάδες δηλητηριάσεις από δημοφιλή πραλίνα φουντουκιού-κακάο μολυσμένη με Salmonella
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Ιχθυοπωλεία με ακατάλληλη ψύξη, λανθασμένη αποθήκευση και περιττώματα τρωκτικών – Τι έδειξαν οι έλεγχοι κρατικής Αρχής
Παθογόνοι μικροοργανισμοί όπως η Salmonella, το Escherichia coli και η Listeria μπορούν να βρεθούν στο έδαφος, στο νερό άρδευσης, σε οργανικά λιπάσματα αλλά και να μεταφερθούν μέσω ζώων ή ακόμη και μέσω των ίδιων των ανθρώπων που φροντίζουν τον κήπο. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι ένα σημαντικό μέρος των κρουσμάτων τροφιμογενών λοιμώξεων συνδέεται με νωπά λαχανικά και φρούτα που καταναλώνονται χωρίς θερμική επεξεργασία, γεγονός που σημαίνει ότι η ασφάλεια ξεκινά ήδη από το στάδιο της καλλιέργειας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Πάνω από 160 τραυματισμοί από ατμοκαθαριστές μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα – Ανακαλούνται 1,7 εκατ. συσκευές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας από σίδερο που πωλείται ευρέως στην Ελλάδα – Ευρωπαϊκή ειδοποίηση (Δείτε μάρκα και φωτογραφία)
Στους οικιακούς λαχανόκηπους, ένας από τους βασικούς παράγοντες κινδύνου είναι το έδαφος και τα φυσικά λιπάσματα. Η χρήση κοπριάς ή κομπόστ μπορεί να είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη για τη γονιμότητα του χώματος, όμως όταν δεν έχει γίνει σωστή και πλήρης κομποστοποίηση υπάρχει πιθανότητα να επιβιώσουν επικίνδυνα βακτήρια. Για αυτόν τον λόγο είναι σημαντικό τα οργανικά υλικά να έχουν αποσυντεθεί επαρκώς πριν χρησιμοποιηθούν και να αποφεύγεται η εφαρμογή φρέσκιας κοπριάς σε καλλιέργειες που βρίσκονται κοντά στη συγκομιδή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Έχετε κρυολόγημα ή αλλεργία; 4 τρόποι για να καταλάβετε τη διαφορά, σύμφωνα με ειδικό
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Αν έχετε πάρει βάρος σε αυτή την ηλικία, ο κίνδυνος πρόωρου θανάτου είναι υψηλότερος – Έρευνα
Εξίσου σημαντικό ζήτημα αποτελεί το νερό άρδευσης. Σε πολλές ελληνικές αυλές χρησιμοποιούνται λάστιχα, δεξαμενές βρόχινου νερού ή ακόμη και πηγές και γεωτρήσεις χωρίς τακτικό έλεγχο. Το νερό που έρχεται σε επαφή με τα εδώδιμα μέρη των φυτών μπορεί να μεταφέρει μικροοργανισμούς, ειδικά αν έχει επιμολυνθεί από περιττώματα πτηνών ή ζώων. Η άρδευση του εδάφους αντί για το φύλλωμα, καθώς και η χρήση καθαρού ή ελεγμένου νερού, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 11 τρόφιμα που βοηθούν στη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου και θα σε γλιτώσουν από την άνοια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επιβάτισσα με θανατηφόρα αλλεργία καταγγέλλει αεροπορική εταιρεία: «Με άφησαν εκτεθειμένη στον κίνδυνο» (βίντεο)
Στην ελληνική ύπαιθρο αλλά και στα προάστια, η παρουσία ζώων όπως γάτες, σκύλοι, πουλιά και μικρά τρωκτικά αποτελεί επίσης μια υποτιμημένη πηγή επιμόλυνσης. Τα ζώα αυτά μπορούν να μεταφέρουν παθογόνους μικροοργανισμούς μέσω των περιττωμάτων τους ή της επαφής με το χώμα. Για αυτόν τον λόγο η προστασία των παρτεριών με απλά φυσικά μέσα, καθώς και η απομάκρυνση πεσμένων ή σάπιων καρπών, συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση του κινδύνου.
Η υγιεινή του ίδιου του ανθρώπου που καλλιεργεί τον κήπο είναι εξίσου κρίσιμη. Συχνά παραβλέπεται το γεγονός ότι τα χέρια, τα εργαλεία κοπής και τα δοχεία συγκομιδής μπορούν να μεταφέρουν μικροβιακό φορτίο από το έδαφος ή τα ζώα στα ίδια τα τρόφιμα. Το καλό πλύσιμο των χεριών πριν και μετά την εργασία στον κήπο, καθώς και ο καθαρισμός εργαλείων και καλαθιών, αποτελεί ένα από τα πιο απλά αλλά αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης.
Κατά τη συγκομιδή, είναι προτιμότερο τα λαχανικά και τα φρούτα να συλλέγονται όταν είναι στεγνά και να μην έρχονται σε άμεση επαφή με το έδαφος. Τυχόν φθαρμένοι καρποί καλό είναι να απομακρύνονται άμεσα, καθώς οι μικροτραυματισμοί στην επιφάνεια των προϊόντων διευκολύνουν την ανάπτυξη μικροοργανισμών. Μετά τη συγκομιδή, το σχολαστικό ξέπλυμα με τρεχούμενο νερό και η σωστή ψύξη στο ψυγείο συμβάλλουν στη διατήρηση της ασφάλειας.
Σημαντική είναι και η κατανόηση ότι το πλύσιμο των λαχανικών δεν τα αποστειρώνει, αλλά απλώς μειώνει το μικροβιακό φορτίο. Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη στο στάδιο της καλλιέργειας έχει μεγαλύτερη σημασία από οποιοδήποτε μέτρο στο σπίτι ή στην κουζίνα.
Τέλος, ορισμένες καλλιέργειες όπως τα φύτρα και τα σπανάκια σε πρώιμο στάδιο απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, καθώς οι συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας που χρειάζονται για την ανάπτυξή τους μπορούν να ευνοήσουν και την ανάπτυξη βακτηρίων.
Η καλλιέργεια λαχανικών στο σπίτι παραμένει μια εξαιρετικά ωφέλιμη δραστηριότητα για την υγεία, την οικονομία και την ποιότητα ζωής. Ωστόσο, η ασφάλεια των τροφίμων δεν είναι δεδομένη και απαιτεί συνειδητή εφαρμογή βασικών κανόνων υγιεινής και καλλιεργητικής πρακτικής. Με λίγη προσοχή σε νερό, έδαφος, ζώα και χειρισμό, οι οικιακοί λαχανόκηποι μπορούν να προσφέρουν όχι μόνο φρέσκα, αλλά και πραγματικά ασφαλή προϊόντα στο ελληνικό τραπέζι.
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
