Καμπανάκι της Κομισιόν για τα πολωνικά κοτόπουλα που κατακλύζουν την Ευρώπη – Τι αποκαλύπτει η νέα έκθεση της DG(SANTE)

Τα πολωνικά κοτόπουλα, που κατακλύζουν την ευρωπαϊκή αγορά ως η μεγαλύτερη παραγωγή της ΕΕ, βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο, καθώς η Κομισιόν εκφράζει ανησυχίες για την ασφάλειά τους και την παρουσία σαλμονέλας στην αλυσίδα παραγωγής

Τα τελευταία χρόνια, η Πολωνία –ο μεγαλύτερος παραγωγός πουλερικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση– βρίσκεται στο επίκεντρο ανησυχιών σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων της. Το Σύστημα Ταχείας Προειδοποίησης της ΕΕ για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF) έχει καταγράψει αυξημένο αριθμό ειδοποιήσεων για την παρουσία σαλμονέλας σε πολωνικό κρέας πουλερικών και σε προϊόντα με βάση το κοτόπουλο, κυρίως εξαγόμενα προς το Ηνωμένο Βασίλειο. Μόνο το 2020 σημειώθηκαν 190 σχετικές κοινοποιήσεις, σύμφωνα με την έκθεση του Alert and Cooperation Network (ACN) του 2022.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μήλο: Πώς μπορούμε να καταλάβουμε εάν είναι χαλασμένο εσωτερικά, παρότι εξωτερικά φαίνεται άψογο

Παρά τις διαβεβαιώσεις του Εθνικού Συμβουλίου Πουλερικών της Πολωνίας ότι τα πολωνικά προϊόντα είναι απολύτως ασφαλή και ότι οι ειδοποιήσεις αποδίδονται στον τεράστιο όγκο παραγωγής, η επαναλαμβανόμενη εμφάνιση κρουσμάτων σαλμονέλας έχει πλήξει τη φήμη του πολωνικού κρέατος στην ευρωπαϊκή αγορά. Η χώρα παραμένει κορυφαίος εξαγωγέας αγροδιατροφικών προϊόντων, με το 2023 να καταγράφει αξία ρεκόρ 51,8 δισεκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων πάνω από το 73% κατευθύνθηκε στην ΕΕ. Πάνω από το μισό της αξίας αυτών των εξαγωγών αφορά προϊόντα πουλερικών, γεγονός που καθιστά τον τομέα ζωτικής σημασίας για την πολωνική οικονομία — και εξίσου κρίσιμο για την ασφάλεια των ευρωπαίων καταναλωτών.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γάλα αμυγδάλου έστειλε στο νοσοκομείο καταναλωτή – Ανακλήθηκαν 200.000 συσκευασιές

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ανησυχίας και δημόσιου διαλόγου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε νέα αποστολή επιθεωρητών ελέγχου στην Πολωνία, με στόχο να αξιολογήσει τις διαδικασίες ασφάλειας των τροφίμων και τη συμμόρφωση της χώρας με τη νομοθεσία της ΕΕ. Η έκθεση που προέκυψε από τον έλεγχο, με κωδικό DG(SANTE) 2024-8029, καταγράφει σημαντική πρόοδο σε ορισμένους τομείς, αλλά και επίμονες αδυναμίες, ιδιαίτερα όσον αφορά τον έλεγχο και τη διαχείριση της σαλμονέλας στην αλυσίδα παραγωγής πουλερικών.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τυρί του τοστ: Πόσο ασφαλές είναι πραγματικά;

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τοξικά σταφύλια: Η διατροφική απειλή στα ράφια των σούπερ μάρκετ της Ευρώπης – Νέα μεγάλη ανάκληση

Η αποστολή του Γενικού Διευθυντηρίου Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων (DG SANTE) είχε ως στόχο την αξιολόγηση της εφαρμογής των μέτρων που πρότειναν οι πολωνικές αρχές σε συνέχεια του ελέγχου του 2021. Η έκθεση επιβεβαιώνει ότι πολλές από τις συστάσεις εκείνης της περιόδου έχουν πλέον ικανοποιητικά υλοποιηθεί, όπως η αναθεώρηση των τελών για τη σφαγή βοοειδών, η βελτίωση των ελέγχων για την καλή μεταχείριση των ζώων στα σφαγεία και η ενίσχυση της εποπτείας του προσωπικού. Επίσης, καταγράφηκε πρόοδος σε θέματα όπως η στελέχωση, η αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων και η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων βαθμίδων των αρμόδιων αρχών.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σφραγίστηκε ζαχαροπλαστείο – καφετέρια χωρίς πρόσβαση σε ζεστό νερό για το πλύσιμο χεριών και σκευών!

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι υποδηλώνουν οι λευκές ραβδώσεις στο στήθος του κοτόπουλου;

Ωστόσο, τα προβλήματα που σχετίζονται με τη σαλμονέλα στην παραγωγή πουλερικών παραμένουν έντονα. Οι επιχειρήσεις τροφίμων συχνά δεν διεξάγουν επαρκείς έρευνες για να εντοπίσουν την πηγή της μόλυνσης, γεγονός που περιορίζει την ικανότητά τους να αποτρέψουν επαναλαμβανόμενα περιστατικά. Παράλληλα, οι αρχές ελέγχου δυσκολεύονται να αξιολογήσουν κατά πόσο οι διαδικασίες των επιχειρήσεων, που βασίζονται στις αρχές HACCP, είναι πραγματικά αποτελεσματικές. Η πιο ανησυχητική διαπίστωση αφορά τη συνεχιζόμενη απόκλιση μεταξύ των αποτελεσμάτων δειγματοληψιών των επιχειρήσεων και των επίσημων ελέγχων: τα επίσημα δείγματα καταγράφουν σταθερά υψηλότερα ποσοστά θετικών αποτελεσμάτων για σαλμονέλα, γεγονός που υπονομεύει την αξιοπιστία των εργαστηριακών ελέγχων των ίδιων των παραγωγών.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μέλι-βόμβα στην Ευρώπη: Εντοπίστηκε καρκινογόνος ουσία σε προϊόν μεγάλης εταιρείας

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καμπανάκι της Κομισιόν για τα πολωνικά κοτόπουλα που κατακλύζουν την Ευρώπη – Τι αποκαλύπτει η νέα έκθεση της DG(SANTE)

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η Πολωνία έχει ενισχύσει τη στελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών, μειώνοντας τις ελλείψεις προσωπικού που είχαν καταγραφεί το 2021, ενώ έχουν θεσπιστεί και μέτρα για την αποτροπή σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ των κτηνιάτρων που συμμετέχουν στους επίσημους ελέγχους. Παρ’ όλα αυτά, η πρακτική αμοιβής των κτηνιάτρων βάσει του αριθμού των σφαγών συνεχίζεται στα περισσότερα σφαγεία με αυτόματες γραμμές παραγωγής, παρά τις δεσμεύσεις για αλλαγή. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με την Επιτροπή, θέτει υπό αμφισβήτηση την αντικειμενικότητα των ελέγχων.

Στον τομέα των ελέγχων στα σφαγεία πουλερικών, οι επιθεωρητές της Ε.Ε. παρατήρησαν βελτιωμένες συνθήκες υγιεινής, αλλά εντόπισαν ακόμη αδυναμίες. Σε ορισμένα σφαγεία, για παράδειγμα, οι γραμμές παραγωγής δεν χωρίζονται σωστά μεταξύ «καθαρών» και «μολυσμένων» ζωνών, ενώ σε άλλες εγκαταστάσεις παρατηρήθηκε συμπύκνωση υδρατμών ή ακατάλληλη αποθήκευση σφαγίων. Επίσης, σε αρκετές περιπτώσεις τα σφάγια πλένονται πριν από τον επίσημο μετασφαγιαστικό έλεγχο, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ανίχνευση πιθανής μόλυνσης.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λουκέτο σε φούρνο – απειλή για τη δημόσια υγεία. Επιθεωρητές αντίκρισαν τρωκτικά και μούχλα [φωτο]

Οι έλεγχοι των σχεδίων HACCP, που αποτελούν τη βάση για την ασφάλεια τροφίμων, έχουν βελτιωθεί, αλλά η Επιτροπή σημειώνει ότι συχνά παραμένουν τυπικοί και ελλιπείς. Σε αρκετές επιχειρήσεις δεν γίνεται επαρκής επικύρωση ή επανεξέταση των διαδικασιών, ακόμη και όταν εντοπίζονται θετικά δείγματα σαλμονέλας. Σε ορισμένα σφαγεία που δέχονται μόνο φαινομενικά «αρνητικά» κοπάδια, τα σχέδια HACCP υποβαθμίζουν τον κίνδυνο σαλμονέλας, παρά τα επανειλημμένα περιστατικά.

Η έκθεση τονίζει ότι οι αρχές οφείλουν να ενισχύσουν τη συνεχή εκπαίδευση του προσωπικού που πραγματοποιεί ελέγχους, ώστε να εξασφαλιστεί ότι διαθέτουν επαρκή γνώση και ικανότητα αξιολόγησης των συστημάτων ασφάλειας τροφίμων. Επίσης, ζητείται από την Πολωνία να διασφαλίσει ότι οι έρευνες μετά από μη συμμορφούμενα αποτελέσματα (όπως θετικές δειγματοληψίες για σαλμονέλα) είναι ουσιαστικές και οδηγούν σε προληπτικά μέτρα.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το κοινό τρόφιμο που θα μας βοηθήσει να ξεβιδώσουμε με ασφάλεια σπασμένες λάμπες

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φυτά εσωτερικού χώρου: Γιατί πρέπει να περιστρέφουμε τις γλάστρες μια φορά την εβδομάδα;

Όσον αφορά τη διαφορά στα εργαστηριακά αποτελέσματα μεταξύ των επίσημων και των ιδιωτικών δειγματοληψιών, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, παρά τα νέα μέτρα, η αναντιστοιχία επιμένει. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ιδιωτικά εργαστήρια παρουσιάζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά θετικών αποτελεσμάτων από τα κρατικά, χωρίς επαρκή αιτιολόγηση. Τα ευρήματα σε δύο εργαστήρια αποκάλυψαν ελλείψεις στη σήμανση, τη θερμοκρασία δειγμάτων και τη χρήση θετικών δειγμάτων ελέγχου, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει την αξιοπιστία των αναλύσεων.

Η συνολική εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι η Πολωνία έχει προχωρήσει ουσιαστικά σε θέματα οργάνωσης και διαχείρισης των ελέγχων, αλλά η ασφάλεια του κρέατος πουλερικών παραμένει σημείο ανησυχίας. Η αξιοπιστία των ελέγχων σαλμονέλας, η αποτελεσματικότητα των διορθωτικών ενεργειών των επιχειρήσεων και η επάρκεια της εποπτείας των αρχών είναι ζητήματα που απαιτούν άμεση και στοχευμένη δράση.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έτσι θα ξεθολώσετε το παρμπρίζ σε δευτερόλεπτα

Συνοπτικά:

• οι έλεγχοι για τη σαλμονέλα παραμένουν προβληματικοί,
• υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ των επίσημων και των ιδιωτικών εργαστηριακών αποτελεσμάτων,
• οι διορθωτικές ενέργειες των επιχειρήσεων δεν είναι πάντα αποτελεσματικές,
• και ότι η εποπτεία από τις αρχές χρειάζεται ενίσχυση.

Η Επιτροπή ζητά από την Πολωνία να λάβει επιπλέον μέτρα για τη διασφάλιση της αμεροληψίας των ελέγχων, την επιβολή αποτρεπτικών κυρώσεων για παραβάσεις καλής μεταχείρισης ζώων, την ενίσχυση της εκπαίδευσης των επιθεωρητών, τη βελτίωση των διαδικασιών ανίχνευσης και αντιμετώπισης της σαλμονέλας, καθώς και την αποτελεσματική διερεύνηση των διαφορών στα εργαστηριακά αποτελέσματα. Το πλήρες κείμενο της έκθεσης είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους ελέγχους ασφάλειας τροφίμων (DG SANTE) με κωδικό αναφοράς DG(SANTE) 2024-8029.

Η απάντηση της Πολωνίας

Η απάντηση των πολωνικών αρχών στις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έκθεση ελέγχου DG(SANTE) 2024-8029 εστιάζει κυρίως στην πορεία υλοποίησης των διορθωτικών ενεργειών και στα μέτρα που έχουν ληφθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη. Όσον αφορά το θέμα της αμοιβής των κτηνιάτρων που επιβλέπουν τη σφαγή ζώων στα σφαγεία, η Πολωνία αναγνώρισε ότι το σύστημα αμοιβής βάσει του αριθμού των σφαγμένων ζώων παραμένει σε ισχύ για εγκαταστάσεις με αυτόματες γραμμές παραγωγής, ωστόσο βρίσκονται σε εξέλιξη αναλύσεις για την εύρεση εναλλακτικών λύσεων που θα διασφαλίζουν την αμεροληψία των ελέγχων. Σχετικά με τις παραβάσεις που αφορούν την καλή μεταχείριση των ζώων, οι αρχές υποστήριξαν ότι οι ισχύουσες ποινές είναι αναλογικές και αποτρεπτικές, αν και η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από την επιβολή τους από τα αρμόδια όργανα. Στο πλαίσιο αυτό, ζητήθηκε από τις εισαγγελικές αρχές να υποβάλουν αναφορά σχετικά με τις υποθέσεις που διακόπηκαν και να ξεκινήσουν συνεργασία με τις τοπικές κτηνιατρικές υπηρεσίες, ώστε να βελτιωθεί η τεκμηρίωση και η αποτελεσματικότητα των ποινικών διαδικασιών. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν στοχευμένοι έλεγχοι σε 1.906 επιχειρήσεις που ενεπλάκησαν σε μεταφορά ή σφαγή αγελάδων εντός επτά ημερών μετά τον τοκετό, με 574 περιπτώσεις να διαβιβάζονται στις αρχές για περαιτέρω διερεύνηση.

Σε ό,τι αφορά τους ελέγχους ασφάλειας τροφίμων, η Κεντρική Κτηνιατρική Υπηρεσία (GVI) ανέφερε σειρά εκπαιδευτικών δράσεων για το προσωπικό, με στόχο τη βελτίωση της αξιολόγησης των συστημάτων HACCP και της εποπτείας της παραγωγής κρέατος πουλερικών. Από το 2022 οργανώθηκαν σεμινάρια με αντικείμενο την εφαρμογή και επαλήθευση του HACCP, στα οποία συμμετείχαν εκατοντάδες υπάλληλοι από όλα τα επίπεδα της κτηνιατρικής διοίκησης, καθώς και επιπλέον εκπαιδεύσεις σε τεχνολογικά και μικροβιολογικά ζητήματα θερμικής επεξεργασίας τροφίμων. Το 2025 τέθηκε σε λειτουργία διαδικτυακή πλατφόρμα εκπαίδευσης για συνεχή επιμόρφωση των επιθεωρητών. Επίσης, σε απάντηση στις συστάσεις της Επιτροπής για τις θετικές δειγματοληψίες σαλμονέλας, οι πολωνικές αρχές υπογράμμισαν ότι οι εκπαιδεύσεις επικεντρώθηκαν και στη σωστή αξιολόγηση των διορθωτικών ενεργειών των επιχειρήσεων, με σκοπό την ουσιαστική εξάλειψη των αιτίων μόλυνσης και την αποτροπή επανεμφανίσεων. Για τις περιπτώσεις αμφισβήτησης της αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων εργαστηριακών ελέγχων σαλμονέλας, η Πολωνία ανέφερε ότι οι σχετικές παρατηρήσεις έχουν ληφθεί υπόψη και ότι η διερεύνηση αυτών των θεμάτων συνεχίζεται, προκειμένου να ενισχυθεί η συνέπεια και η αξιοπιστία των ελέγχων.