Σε εθνικό επίπεδο επεκτείνει το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας το πρόγραμμα περιβαλλοντικής δειγματοληψίας για τη Listeria στις εγκαταστάσεις που παράγουν έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα, ενισχύοντας την επιτήρηση του παθογόνου στους χώρους παραγωγής πριν υπάρξει πρόβλημα στο τελικό προϊόν. Η Υπηρεσία Ασφάλειας και Επιθεώρησης Τροφίμων του USDA (FSIS) θα εντάξει τους νέους ελέγχους στην υφιστάμενη διαδικασία δειγματοληψίας των προϊόντων RTE, με την εθνική εφαρμογή να ξεκινά σταδιακά από τον Ιανουάριο του 2027. Η αλλαγή βασίζεται σε πιλοτικό πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε το οικονομικό έτος 2026 στις περιοχές Alameda της Καλιφόρνιας, Chicago του Ιλινόι και Raleigh της Βόρειας Καρολίνας. Στο πλαίσιο της νέας διαδικασίας, οι επιθεωρητές θα λαμβάνουν δύο δείγματα από επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα και δύο από επιφάνειες που δεν έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, παράλληλα με τα υφιστάμενα δείγματα από προϊόντα RTE που έχουν εκτεθεί στο περιβάλλον μετά το στάδιο της θανάτωσης του παθογόνου. Τα δείγματα θα ελέγχονται τόσο για Listeria monocytogenes όσο και για άλλα είδη του γένους Listeria.
Η λογική πίσω από την αλλαγή είναι να εντοπίζεται ο κίνδυνος νωρίτερα, πριν η παρουσία του παθογόνου αποτυπωθεί στο ίδιο το τρόφιμο. Η περιβαλλοντική δειγματοληψία μπορεί να δώσει στους επιθεωρητές στοιχεία για την αποτελεσματικότητα της απολύμανσης, αλλά και να εντοπίσει σημεία στα οποία η Listeria μπορεί να επιβιώνει και να εγκαθίσταται μέσα σε μια εγκατάσταση παραγωγής. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι λεγόμενες εστίες εγκατάστασης ή harborage sites, δηλαδή σημεία του εξοπλισμού ή του περιβάλλοντος όπου το βακτήριο μπορεί να παραμένει και να πολλαπλασιάζεται. Με τους νέους ελέγχους η FSIS θα έχει περισσότερα δεδομένα για τις συνθήκες γύρω από τις γραμμές παραγωγής και θα μπορεί να εντοπίζει προβλήματα υγιεινής πριν αυτά οδηγήσουν σε επιμόλυνση προϊόντων. Η υπηρεσία ξεκαθαρίζει παράλληλα ότι η νέα δειγματοληψία δεν αντικαθιστά τα προγράμματα ελέγχου που εφαρμόζουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις.
Η εθνική εφαρμογή αποτελεί συνέχεια μιας σειράς αλλαγών που έγιναν μετά τις σοβαρές επιδημίες λιστερίωσης του 2024. Η FSIS είχε προχωρήσει σε ενισχυμένη επιτήρηση των εγκαταστάσεων RTE, πρόσθετη εκπαίδευση των επιθεωρητών, ευρύτερους ελέγχους για είδη Listeria και συστηματικότερη αξιολόγηση παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο παρουσίας του παθογόνου. Η υπόθεση της Boar’s Head, η οποία συνδέθηκε με 61 κρούσματα και 10 θανάτους σε 19 πολιτείες, ανέδειξε μεταξύ άλλων προβλήματα υγιεινής και επαναλαμβανόμενες μη συμμορφώσεις σε εγκατάσταση παραγωγής αλλαντικών.
Τέσσερα επιπλέον δείγματα σε κάθε δειγματοληψία
Η νέα διαδικασία δεν δημιουργεί ξεχωριστό πρόγραμμα δειγματοληψίας, αλλά ενσωματώνεται στην υπάρχουσα εργασία των επιθεωρητών. Τα τέσσερα περιβαλλοντικά δείγματα θα προστίθενται στα δείγματα προϊόντων που ήδη συλλέγονται στο πλαίσιο του RTEPROD, επιτρέποντας στη FSIS να αποκτήσει περισσότερες πληροφορίες χωρίς να απαιτούνται επιπλέον δεσμεύσεις προϊόντων. Η εφαρμογή θα γίνει σε τρεις φάσεις. Τον Ιανουάριο του 2027 θα ξεκινήσει στις περιοχές Alameda και Atlanta, τον Φεβρουάριο θα ακολουθήσουν Raleigh, Springdale και Denver και τον Μάρτιο Chicago, Philadelphia, Des Moines και Dallas. Έτσι, μέχρι τον Μάρτιο του 2027 το νέο σύστημα θα έχει επεκταθεί και στις εννέα περιφέρειες της FSIS. Οι επιθεωρητές και οι προϊστάμενοι θα εκπαιδευτούν στις νέες διαδικασίες, ενώ η υπηρεσία έχει ανακοινώσει ότι θα πραγματοποιήσει και συναντήσεις με εκπροσώπους της βιομηχανίας πριν και κατά τη διάρκεια της εφαρμογής. Η FSIS αναφέρει ότι η εθνική εφαρμογή θα χρησιμοποιεί τις ίδιες διαδικασίες λήψης δειγμάτων, εργαστηριακές μεθόδους, συστήματα αναφοράς και διαδικασίες παρακολούθησης που εφαρμόζονται ήδη στα προγράμματα Routine L. monocytogenes και Intensified Verification Testing. Η στόχευση είναι να δημιουργηθεί ένα πιο συνεκτικό σύνολο δεδομένων για την παρουσία της Listeria στο περιβάλλον των εγκαταστάσεων RTE και να εντοπίζονται νωρίτερα οι συνθήκες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιμόλυνση των τροφίμων.
