Μελέτη αποκαλύπτει περιστατικό δηλητηρίασης αγελάδων από το φυτό Colchicum autumnale, και προειδοποιεί ότι η τοξική ουσία κολχικίνη μολύνει και το γάλα – Η θανατηφόρα δόση στον άνθρωπο είναι μόλις 0,5–1 mg ανά κιλό σωματικού βάρους
Μια σπάνια αλλά ανησυχητική υπόθεση δηλητηρίασης αγελάδων από τοξικά φυτά στην Ελβετία φέρνει στο φως νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Italian Journal of Food Safety. Η μελέτη περιγράφει περιστατικό δηλητηρίασης από το φυτό Colchicum autumnale (φθινοπωρινός κρόκος) σε βιολογική γαλακτοκομική φάρμα, όπου οι αγελάδες εμφάνισαν σοβαρά συμπτώματα μετά την κατανάλωση φρέσκου χόρτου που περιείχε το φυτό. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η ουσία κολχικίνη, που βρίσκεται στο φυτό, είναι ιδιαίτερα τοξική και μπορεί να περάσει στο γάλα, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ειδοποίηση RASFF με σοκαριστικές μετρήσεις για την επικίνδυνη ουσία που υπάρχει στο τσάι της μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL Fr: Νέα ανάκληση για δημοφιλές μολυσμένο τρόφιμο
Η κολχικίνη είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα φυτικά αλκαλοειδή, με θανατηφόρα δόση στον άνθρωπο περίπου 0,5–1 mg ανά κιλό σωματικού βάρους. Αρκεί μικρή ποσότητα για να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση, ακόμη και θάνατο. Η δηλητηρίαση από κολχικίνη προκαλεί αρχικά έντονο εμετό, διάρροια, κοιλιακό πόνο, και στη συνέχεια πολυοργανική ανεπάρκεια λόγω της κυτταρικής νέκρωσης. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγες ώρες και να επιδεινωθούν δραματικά εντός 24 ωρών. Δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο, μόνο υποστηρικτική θεραπεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπισκότα ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ (Πτι Μπερ): Καταγγελία στο ΣΕΕ για παραπλάνηση στα συστατικά των ιστορικών μπισκότων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοβαρός κίνδυνος πνιγμού από δημοφιλή μπουκάλια νερού που πωλούνται και στην Ελλάδα – Ανάκληση σχεδόν 60.000 τεμαχίων
Επιπλέον, η κολχικίνη είναι θερμοσταθερή — δεν καταστρέφεται με τη βράση ή την παστερίωση. Αυτό σημαίνει ότι αν περάσει στο γάλα ή στα γαλακτοκομικά, η επεξεργασία δεν την εξουδετερώνει. Ορισμένες μελέτες δείχνουν πως μπορεί να παραμείνει ενεργή ακόμη και σε προϊόντα όπως γιαούρτι ή τυρί, εάν το μολυσμένο γάλα χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή. Η ουσία ταξινομείται από την ΕΕ ως κατηγορίας 1Β τοξική για την αναπαραγωγή (REACH Annex VI) και ενδεχομένως καρκινογόνα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μικροπλαστικά σε προϊόντα περιόδου απειλούν την αναπαραγωγική υγεία και αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνο – Αποτελέσματα έρευνας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρονται πάνω από 170.000 συσκευασίες με σοκολατάκια μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα – Σοβαρός κίνδυνος πνιγμού
Το περιστατικό συνέβη όταν ο παραγωγός έλαβε ειδική άδεια να θερίσει νωρίτερα μια πλούσια σε είδη βοσκήσιμη έκταση, για να περιορίσει την εξάπλωση άλλου φυτού χωρίς διατροφική αξία. Ωστόσο, το νωπό χορτάρι περιείχε φύλλα Colchicum autumnale σε μη ανεπτυγμένο στάδιο, τα οποία καταναλώθηκαν από τα ζώα. Μέσα σε ώρες, αρκετές αγελάδες παρουσίασαν απάθεια, απώλεια όρεξης, υποθερμία και μείωση παραγωγής γάλακτος, ενώ μία εξ αυτών θανατώθηκε. Οι αρχές διέκοψαν αμέσως την παράδοση γάλακτος από τη φάρμα και απαίτησαν εργαστηριακή ανάλυση για τον εντοπισμό κολχικίνης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η παγίδα του Salad Bar: Όταν οι «υγιεινές» επιλογές κρύβουν θανατηφόρα βακτήρια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανησυχία για το γάλα: Ερευνητές προειδοποιούν για ουσία που μπορεί να μολύνει το γάλα και είναι άκρως επικίνδυνη
Οι αναλύσεις έδειξαν ότι δείγμα γάλακτος δύο εβδομάδες μετά το περιστατικό περιείχε κολχικίνη σε συγκέντρωση περίπου 0,03 ng/mL, ενώ πέντε εβδομάδες αργότερα δεν ανιχνεύθηκαν υπολείμματα. Το γάλα κρίθηκε εκ νέου ασφαλές και οι παραδόσεις συνεχίστηκαν. Οι ερευνητές εξηγούν ότι η κολχικίνη είναι μια ουσία που εμποδίζει τη διαίρεση των κυττάρων και έχει ταξινομηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως απαγορευμένη φαρμακολογικά δραστική ουσία για ζώα που παράγουν τρόφιμα, καθώς ακόμη και ελάχιστες ποσότητες μπορούν να θεωρηθούν επικίνδυνες για τον άνθρωπο.
Η υπόθεση δηλητηρίασης δύο ανθρώπων στη Γαλλία από κατανάλωση φθινοπωρινού κρόκου υπενθυμίζει τη σοβαρότητα του κινδύνου που συνδέεται με το φυτό Colchicum autumnale. Οι άτυχοι καταναλωτές μπέρδεψαν τα φύλλα του με εκείνα του άγριου σκόρδου (Allium ursinum), με αποτέλεσμα να καταναλώσουν μεγάλες ποσότητες κολχικίνης. Σύμφωνα με τη γαλλική Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (ANSES), το φυτό είναι θανατηφόρο σε μικρές δόσεις και έχει προκαλέσει δεκάδες περιστατικά δηλητηρίασης τα τελευταία χρόνια, κυρίως την άνοιξη. Τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα του αρσενικού, ενώ η σοβαρότητα εξαρτάται από την ποσότητα που καταναλώνεται και από πιθανές αλληλεπιδράσεις με φάρμακα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί δεν πρέπει να πετάμε τις φλούδες των κρεμμυδιών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 6 γλυκά που οι επαγγελματίες ζαχαροπλάστες δεν παραγγέλνουν ΠΟΤΕ σε εστιατόριο
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η ουσία μπορεί να περάσει στο γάλα και να επιμολύνει γαλακτοκομικά προϊόντα, με προηγούμενες έρευνες να δείχνουν ότι παραμένει σταθερή ακόμη και μετά από θέρμανση ή ζύμωση, όπως στην παραγωγή γιαουρτιού. Παρότι δεν υπάρχουν αναφορές για ανίχνευσή της στο γάλα λιανικής, έχει εντοπιστεί σε γάλα προβάτων και στον ανθρώπινο θηλασμό, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για αυστηρή παρακολούθηση. Επιπλέον, η τοξική της δράση στους ιστούς των μαστών των αγελάδων μπορεί να μειώσει σημαντικά την παραγωγικότητα, προκαλώντας και οικονομικές απώλειες. Οι επιστήμονες καλούν για καλύτερη διαχείριση των βοσκοτόπων, λεπτομερή βοτανική επιθεώρηση πριν από το θερισμό και τακτικό έλεγχο γάλακτος για τοξικές ουσίες.
*Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ασφάλειας τροφίμων και απευθύνεται στον κλάδο και στους επαγγελματίες τροφίμων, όπως και σε συνειδητοποιημένους καταναλωτές. Το παρόν άρθρο έχει σκοπό να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες στους επιστήμονες τροφίμων και επαγγελματίες που σχεδιάζουν τα συστήματα και μέτρα ασφάλειας τροφίμων των επιχειρήσεων τροφίμων. Τα συμβάντα ασφάλειας τροφίμων σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν πολύτιμα εισερχόμενα δεδομένα στην ανάλυση επικινδυνότητας της διαδικασίας διαχείρισης τροφίμων (HACCP) που υποχρεούται να συντάσσει και να διατηρεί βάση νόμου, κάθε επιχείρηση τροφίμων.
