Το νιτρώδες νάτριο αξιολογήθηκε από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) ως πρόσθετη ύλη ζωοτροφών που χρησιμοποιείται στην παραγωγή ενσιρωμάτων, με στόχο τη βελτίωση της διαδικασίας συντήρησης φυτικού υλικού που προορίζεται για τη διατροφή ζώων. Η γνωμοδότηση ζητήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της ανανέωσης και αξιολόγησης της χρήσης του πρόσθετου, το οποίο προορίζεται για χοίρους, βοοειδή, πουλερικά, πρόβατα, κατσίκες, κουνέλια και άλογα. Η αξιολόγηση αφορά τη χρήση του νιτρώδους νατρίου ως τεχνολογικού πρόσθετου στην κατηγορία των πρόσθετων για ενσίρωση, δηλαδή ουσιών που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση των χαρακτηριστικών του ενσιρώματος. Το ενσίρωμα αποτελεί βασική μορφή διατήρησης νωπού φυτικού υλικού, όπως χόρτα και άλλες καλλιέργειες, μέσω ελεγχόμενης ζύμωσης, ώστε να διατηρούνται τα θρεπτικά συστατικά και να μπορεί να χρησιμοποιηθεί αργότερα ως ζωοτροφή. Σύμφωνα με την επιστημονική γνωμοδότηση της EFSA, η χρήση του νιτρώδους νατρίου σε μέγιστη συγκέντρωση 900 mg ανά κιλό νωπής φυτικής ύλης θεωρείται ασφαλής για τα είδη ζώων για τα οποία προορίζεται, καθώς και για τους καταναλωτές και το περιβάλλον. Η αξιολόγηση βασίστηκε στο γεγονός ότι τα νιτρώδη αποτελούν ήδη φυσικό συστατικό των ενσιρωμάτων και ότι η χρήση του πρόσθετου δεν αναμένεται να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της έκθεσης των ζώων.
Η γνωμοδότηση της EFSA εξέτασε όχι μόνο την ασφάλεια του νιτρώδους νατρίου αλλά και τον ρόλο του στη διαδικασία παραγωγής ενσιρώματος. Η επιστημονική ομάδα FEEDAP της EFSA, η οποία αξιολογεί πρόσθετες ύλες που χρησιμοποιούνται στις ζωοτροφές, ανέφερε ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για να εξαχθεί συμπέρασμα σχετικά με την αποτελεσματικότητα του νιτρώδους νατρίου όταν χρησιμοποιείται ως μοναδικό πρόσθετο ενσίρωσης. Ωστόσο, η EFSA σημείωσε ότι η χρήση του νιτρώδους νατρίου σε συνδυασμό με άλλες ουσίες μπορεί να έχει θετική επίδραση στη διαδικασία παραγωγής ενσιρώματος. Συγκεκριμένα, ο συνδυασμός αυτός μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση των θρεπτικών συστατικών κατά την αποθήκευση του φυτικού υλικού και στη βελτίωση της αερόβιας σταθερότητας των ενσιρωμάτων που προέρχονται από φυτικά υλικά τα οποία ζυμώνονται εύκολα. Η αερόβια σταθερότητα αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό της ποιότητας ενός ενσιρώματος, καθώς μετά το άνοιγμα της αποθήκευσης η έκθεση στο οξυγόνο μπορεί να προκαλέσει αλλοίωση και απώλεια θρεπτικών συστατικών. Η διατήρηση της ποιότητας του ενσιρώματος επηρεάζει άμεσα τη διατροφική αξία της ζωοτροφής και τη διαχείριση των αποθεμάτων στις κτηνοτροφικές μονάδες.
Προειδοποίηση για την ασφάλεια των χρηστών
Παρότι η EFSA κατέληξε ότι το νιτρώδες νάτριο είναι ασφαλές για τα ζώα, τους καταναλωτές και το περιβάλλον υπό τις προτεινόμενες συνθήκες χρήσης, εντόπισε ορισμένες παραμέτρους που αφορούν την ασφάλεια των ανθρώπων που χειρίζονται το πρόσθετο. Η επιστημονική ομάδα χαρακτήρισε το νιτρώδες νάτριο ως ερεθιστικό για τα μάτια, ενώ η ίδια εκτίμηση θεωρείται ότι ισχύει και για τα παρασκευάσματα ή τις προμείξεις που περιέχουν το πρόσθετο. Αντίθετα, λόγω έλλειψης επαρκών δεδομένων, η EFSA δεν μπόρεσε να καταλήξει σε συμπέρασμα σχετικά με το αν η ουσία μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό ή ευαισθητοποίηση του δέρματος.
Η αξιολόγηση της EFSA αφορά την ανανέωση της άδειας χρήσης του πρόσθετου που παράγεται από την εταιρεία ADDCON Europe GmbH. Η επιστημονική γνωμοδότηση δημοσιεύθηκε από την EFSA Journal στο πλαίσιο της διαδικασίας αξιολόγησης πρόσθετων υλών ζωοτροφών κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
