Τι ισχύει για τα σκεύη με αντικολλητική επίστρωση PTFE
Τα αντικολλητικά σκεύη έχουν εδραιωθεί στην καθημερινή μαγειρική λόγω της πρακτικότητάς τους, καθώς περιορίζουν τα λιπαρά, καθαρίζονται εύκολα και διευκολύνουν την παρασκευή φαγητών. Η ευρέως χρησιμοποιούμενη ουσία στις αντικολλητικές επιστρώσεις είναι το πολυτετραφθοροαιθυλένιο (PTFE), μια μορφή πολυμερούς με υδροφοβικές και λιποαπωθητικές ιδιότητες. Ωστόσο, η συζήτηση γύρω από τους κινδύνους που ενδέχεται να ενέχει η χρήση του έχει αναζωπυρωθεί, με φόντο την πρόταση της ECHA το 2023 για απαγόρευση μιας ευρείας κατηγορίας φθοριούχων ενώσεων (PFAS), στις οποίες ανήκει και το PTFE.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τοξικά μέταλλα στο μέλι: Μέγεθος κινδύνου για τους καταναλωτές – Συμπεράσματα αναλύσεων 38 δειγμάτων
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αναστολή λειτουργίας εργοστασίου της Coca Cola λόγω μόλυνσης των αναψυκτικών από ψυκτικό υγρό
Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Αρχή για την Αξιολόγηση Κινδύνων της Γερμανίας (BfR), δεν αναμένονται βλάβες στην υγεία των καταναλωτών όταν τα σκεύη με επίστρωση PTFE χρησιμοποιούνται σωστά. Οι ποσότητες φθοριούχων ουσιών που ενδέχεται να απελευθερωθούν στα τρόφιμα θεωρούνται εξαιρετικά μικρές και με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, δεν συνιστούν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρέμες χεριών: Καρκινογόνες και αλλεργιογόνες ουσίες σε γνωστές μάρκες – Εργαστηριακό τεστ
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το όσπριο που μειώνει τη χοληστερόλη σύμφωνα με νέα μελέτη που παρουσιάστηκε στο NUTRITION 2025
Ο βασικός παράγοντας κινδύνου αφορά την υπερθέρμανση των σκευών σε θερμοκρασίες άνω των 360 °C, ιδιαίτερα όταν αυτά είναι άδεια. Υπό τέτοιες συνθήκες μπορεί να εκλυθούν τοξικοί ατμοί. Η χρήση των σκευών με περιεχόμενο (τρόφιμα ή υγρά) μειώνει δραστικά αυτό τον κίνδυνο, καθώς η παρουσία νερού ή λιπών εμποδίζει την απότομη άνοδο της θερμοκρασίας. Το BfR επισημαίνει ότι οι καταναλωτές θα πρέπει να αποφεύγουν την υπερθέρμανση, να μην αφήνουν τα σκεύη σε φωτιά χωρίς περιεχόμενο και να τηρούν τις οδηγίες του κατασκευαστή. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με τις κουζίνες αερίου ή επαγωγικές εστίες, λόγω της ταχύτητας θέρμανσης.
Σε ό,τι αφορά την πιθανότητα μεταφοράς ουσιών από την επίστρωση στα τρόφιμα, η BfR επισημαίνει ότι κατά την παραγωγή των επικαλύψεων PTFE χρησιμοποιούνται και άλλα βοηθητικά υλικά (όπως γαλακτωματοποιητές ή χρωστικές), ορισμένα από τα οποία είναι PFAS που δεν έχουν πολυμεριστεί. Ωστόσο, η πυροσυσσωμάτωση μειώνει δραστικά την κινητικότητα αυτών των ουσιών Παρότι υπάρχουν ενδείξεις για μικρές εκλύσεις κατά τη χρήση, κυρίως από γρατζουνισμένες επιφάνειες ή παλαιωμένα σκεύη, μέχρι σήμερα δεν έχουν τεκμηριωθεί βλαβερές επιπτώσεις στην υγεία από οικιακή χρήση, σε αντίθεση με περιπτώσεις που καταγράφηκαν σε βιομηχανικά περιβάλλοντα. Μικροσωματίδια που αποσπώνται από φθαρμένες επιστρώσεις θεωρούνται αδρανή και αποβάλλονται από τον οργανισμό χωρίς να μεταβολίζονται.
Σε νομικό επίπεδο, τα υλικά επαφής με τρόφιμα εντός ΕΕ υπόκεινται σε αυστηρούς κανόνες, ώστε να μην εκλύουν επικίνδυνες ποσότητες ουσιών υπό κανονικές ή προβλέψιμες συνθήκες χρήσης. Το BfR σημειώνει ότι δεν υπάρχουν δεδομένα που να αποδεικνύουν παραβάσεις των νομοθετικών απαιτήσεων από τα προϊόντα στην αγορά. Παρά τα καθησυχαστικά συμπεράσματα της επιστημονικής αξιολόγησης, η πρόταση της ECHA για απαγόρευση των PFAS σηματοδοτεί ενδεχόμενες μελλοντικές αλλαγές. Αν και το PTFE θεωρείται σταθερό υλικό με χαμηλή επικινδυνότητα όταν χρησιμοποιείται σωστά, η γενικότερη στρατηγική για τον περιορισμό των PFAS ενδέχεται να οδηγήσει σε επανεξέταση της χρήσης τέτοιων υλικών σε καθημερινά σκεύη.
