Η χρήση φυτικού άνθρακα E153 για τη δημιουργία μαύρου χρώματος σε ψωμιά και αρτοσκευάσματα έχει απασχολήσει επανειλημμένα τις ευρωπαϊκές αρχές τα τελευταία χρόνια
“Μη εγκεκριμένο πρόσθετο τροφίμων E153 (χρωστική ουσία) στο ψωμί”... Αυτός είναι ο τίτλος της νέας ανακοίνωσης της ευρωπαϊκής πλατφόρμας ασφάλειας τροφίμων RASFF. Η ενημέρωση έγινε από την Ιταλία, για την παρουσία μη επιτρεπόμενης χρωστικής ουσίας E153 σε προϊόν αρτοποιίας με την εμπορική ονομασία «Inch Black Bun». Η κοινοποίηση χαρακτηρίστηκε ως «information notification for follow-up», δηλαδή ενημερωτική ειδοποίηση που απαιτεί παρακολούθηση από τις αρμόδιες αρχές των κρατών-μελών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl: Δύο κρούσματα αλλαντίασης από προϊόν ιδιωτικής ετικέτας – Ευρωπαϊκός συναγερμός ασφάλειας τροφίμων. Δείτε φωτογραφία
Το προϊόν εντοπίστηκε στο πλαίσιο επίσημου ελέγχου που πραγματοποιήθηκε στην αγορά από τις ιταλικές αρχές. Σύμφωνα με τα στοιχεία της κοινοποίησης, διαπιστώθηκε η χρήση της χρωστικής E153, η οποία χαρακτηρίζεται ως μη επιτρεπόμενο πρόσθετο για το συγκεκριμένο τρόφιμο. Η αξιολόγηση κινδύνου καταγράφηκε ως «δυνητικός κίνδυνος». Στην κοινοποίηση συμμετέχουν η Ιταλία ως κοινοποιούσα χώρα και η Γερμανία ως χώρα που έχει λάβει γνώση της υπόθεσης στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής διανομής πληροφοριών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο: Το “μυστικό” της διάρκειας ζωής και της ποιότητας, σύμφωνα με νέα ιταλική μελέτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χαλασμένος μπακαλιάρος στην αγορά από supermarket operator – Βρέθηκε ABVT πάνω από το όριο
Η E153 είναι η χρωστική ουσία ενεργός άνθρακας, γνωστή και ως carbon black φυτικής προέλευσης, η οποία χρησιμοποιείται για την απόδοση μαύρου χρώματος σε τρόφιμα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ταξινομείται ως πρόσθετο τροφίμων και ρυθμίζεται από τον Κανονισμό (ΕΚ) 1333/2008 για τα πρόσθετα τροφίμων, καθώς και από τον Κανονισμό (ΕΕ) 231/2012 που καθορίζει τις τεχνικές προδιαγραφές καθαρότητας των προσθέτων.
Η χρήση φυτικού άνθρακα E153 για τη δημιουργία μαύρου χρώματος σε ψωμιά και αρτοσκευάσματα έχει απασχολήσει επανειλημμένα τις ευρωπαϊκές αρχές τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά τη διάδοση των λεγόμενων «black buns» και άλλων μαύρων προϊόντων αρτοποιίας που έγιναν δημοφιλή στη γαστρονομία και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στην Ιταλία, ήδη από το 2015 και το 2016, οι αρχές είχαν πραγματοποιήσει ελέγχους σε αρτοποιεία που διέθεταν «pane al carbone vegetale», δηλαδή ψωμί με φυτικό άνθρακα, διευκρινίζοντας ότι η E153 θεωρείται χρωστική ουσία και δεν επιτρέπεται γενικά στο κοινό ψωμί, ενώ παράλληλα απαγορεύεται η προβολή θεραπευτικών ή χωνευτικών ιδιοτήτων χωρίς συμμόρφωση με τη νομοθεσία περί ισχυρισμών υγείας. Ο φυτικός άνθρακας χρησιμοποιείται συχνά επειδή προσφέρει έντονο μαύρο χρώμα χωρίς να επηρεάζει σημαντικά τη γεύση του προϊόντος και εμφανίζεται σε διάφορα αρτοσκευάσματα όπως burger buns, brioche, crackers και breadsticks.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κακοσμία στόματος του σκύλου: Επιστήμονες βρήκαν την ουσία που εξουδετερώνει τις δυσάρεστες οσμές και μειώνει τα βακτήρια
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία λειτουργεί με σύστημα θετικής λίστας, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε πρόσθετο επιτρέπεται μόνο στις κατηγορίες τροφίμων όπου αναφέρεται ρητά. Στην περίπτωση του κοινού ψωμιού, η χρήση χρωστικών ουσιών γενικά δεν επιτρέπεται. Για αυτόν τον λόγο, η παρουσία της E153 σε προϊόν που ταξινομείται ως ψωμί μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση της νομοθεσίας περί προσθέτων τροφίμων.
Ωστόσο, η νομοθεσία προβλέπει διαφορετικό καθεστώς για ορισμένες κατηγορίες προϊόντων εκλεκτής αρτοποιίας, γνωστές ως fine bakery wares, στις οποίες ενδέχεται να επιτρέπονται συγκεκριμένες χρωστικές υπό καθορισμένες προϋποθέσεις. Σε αυτές τις κατηγορίες μπορεί να περιλαμβάνονται ειδικά ψωμάκια burger, brioche, κριτσίνια, κράκερ, φρυγανιές ή άλλα αρτοσκευάσματα ειδικού τύπου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το κρίσιμο στοιχείο για τις αρχές δεν είναι μόνο η εμπορική ονομασία του προϊόντος αλλά η πραγματική κατηγορία τροφίμου στην οποία κατατάσσεται σύμφωνα με τη νομοθεσία.
Για τους καταναλωτές, η παρουσία μη επιτρεπόμενων προσθέτων σε τρόφιμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα προκαλέσει άμεσα σοβαρή τοξική αντίδραση. Παρ’ όλα αυτά, η χρήση ουσιών εκτός των εγκεκριμένων κατηγοριών δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς την ασφάλεια και τη συμμόρφωση του προϊόντος. Η έκθεση σε μη εγκεκριμένη χρήση πρόσθετων μπορεί να συνδέεται με γαστρεντερικές ενοχλήσεις, αντιδράσεις υπερευαισθησίας ή έκθεση σε ανεπιθύμητες προσμίξεις, ανάλογα με την καθαρότητα και την προέλευση της ουσίας.
Οι καταναλωτές καλούνται να ελέγχουν προσεκτικά την επισήμανση προϊόντων αρτοποιίας με ασυνήθιστα έντονο ή τεχνητό χρωματισμό και να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις των αρμόδιων αρχών τροφίμων και του συστήματος RASFF. Σε περίπτωση κατοχής του συγκεκριμένου προϊόντος, συνιστάται να αποφεύγεται η κατανάλωσή του μέχρι να υπάρξουν νεότερες οδηγίες από τις αρμόδιες υπηρεσίες ή τον υπεύθυνο επιχείρησης τροφίμων. Για τις επιχειρήσεις τροφίμων, η υπόθεση υπενθυμίζει την υποχρέωση σωστής ταξινόμησης των προϊόντων, επαλήθευσης της νομιμότητας των προσθέτων, ελέγχου των τεχνικών προδιαγραφών των πρώτων υλών και συμμόρφωσης με τους κανόνες επισήμανσης και παρουσίασης τροφίμων στην ευρωπαϊκή αγορά.
