Μια νέα μελέτη από τον Καναδά δείχνει ότι τα σκεύη σιλικόνης μπορούν να απελευθερώνουν κυκλικές σιλόξανες κατά το ψήσιμο, ουσίες που σχετίζονται με διαταραχές στο ενδοκρινικό σύστημα, το ήπαρ και την αναπαραγωγή, ιδιαίτερα σε παιδιά
Πολύχρωμα, εύκαμπτα, ανθεκτικά και εύκολα στο καθάρισμα: τα σιλικονούχα σκεύη κουζίνας γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλή. Εκτός από τις κλασικές φόρμες και σπάτουλες για κέικ, προστίθενται συνεχώς νέα προϊόντα όπως σακούλες κατάψυξης, καλάθια για φριτέζες αέρα και καλαμάκια. Μια επιτυχία που μπορεί να εξηγηθεί από τα πολυάριθμα πρακτικά πλεονεκτήματα ενός ελαφρού, άθραυστου και εύκολου στον καθαρισμό υλικού. Επιπλέον, χάρη στις υδρόφοβες ιδιότητές της, η σιλικόνη δεν κολλάει, αποφεύγοντας την προσθήκη λιπών και κρατώντας μακριά τα βακτήρια που δεν προσκολλώνται σε αυτήν.
Ωστόσο, μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Hazardous Materials προειδοποιεί ότι τα σκεύη ψησίματος από σιλικόνη ενδέχεται να απελευθερώνουν χημικές ενώσεις, γνωστές ως κυκλικές σιλόξανες, κατά τη διάρκεια του ψησίματος, οι οποίες μπορούν να μεταφερθούν τόσο στα τρόφιμα όσο και στον αέρα του εσωτερικού χώρου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένο βρεφικό γάλα: Τα 15 έφθασαν τα μωρά με αλλαντίαση – Καθολική ανάκληση των προϊόντων της εταιρείας
Τι είναι οι κυκλικές σιλόξανες και γιατί είναι επικίνδυνες;
Οι κυκλικές σιλόξανες είναι συνθετικές χημικές ενώσεις που ανήκουν στην κατηγορία των σιλικονούχων ενώσεων. Χημικά, αποτελούνται από έναν δακτύλιο ατόμων πυριτίου και οξυγόνου (Si–O) με οργανικές ομάδες (συνήθως μεθυλομάδες) συνδεδεμένες πάνω τους. Οι πιο γνωστές είναι οι D4, D5 και D6, που χρησιμοποιούνται σε καλλυντικά, προσωπική φροντίδα, σιλικονούχα λιπαντικά και σκεύη σιλικόνης, όπως καλούπια ψησίματος.
Ο λόγος που θεωρούνται επικίνδυνες είναι ότι έχουν βιοσυσσωρευτικές και τοξικές ιδιότητες. Μελέτες δείχνουν ότι μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στο ενδοκρινικό σύστημα, επηρεάζοντας ορμόνες και αναπαραγωγική λειτουργία, ηπατοτοξικότητα, δηλαδή βλάβες στο ήπαρ, αναπαραγωγική τοξικότητα, επηρεάζοντας την γονιμότητα ή την ανάπτυξη εμβρύων σε πειραματόζωα.
Τα αποτελέσματα της έρευνας
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Environment and Climate Change Canada, με στόχο να εξετάσει εάν τα συνηθισμένα σκεύη σιλικόνης απελευθερώνουν χημικά κατά τη διαδικασία του ψησίματος και πόσο αυτά μπορεί να καταλήγουν στα τρόφιμα.
Οι ερευνητές αγόρασαν 25 δημοφιλή σκεύη σιλικόνης διαθέσιμα στην αγορά του Καναδά, περιλαμβάνοντας δίσκους για cupcakes, καλούπια για ντόνατ, φόρμες για ψωμί και δίσκους μπισκότων. Για να προσομοιώσουν τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, γέμισαν κάθε σκεύος με μείγμα άμμου και λαδιού και το έψησαν σε θερμοκρασία 177°C για μία ώρα. Κατά τη διάρκεια του ψησίματος, συγκέντρωσαν δείγματα αέρα πάνω από τον φούρνο για να μετρήσουν τα χημικά που απελευθερώνονταν στο περιβάλλον και, στη συνέχεια, εξέτασαν το μείγμα που είχε ψηθεί.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα σκεύη σιλικόνης απελευθερώνουν κυκλικές σιλόξανες τόσο στα τρόφιμα όσο και στον αέρα του δωματίου. Συνολικά, αναγνωρίστηκαν 25 διαφορετικές ενώσεις σιλόξανης, με την ποσότητα να ποικίλει σημαντικά, από 680 έως 4.300 μικρογραμμάρια ανά γραμμάριο σιλικόνης. Επιπλέον, τα αντικείμενα με μεγαλύτερη επιφάνεια επαφής με τα τρόφιμα, όπως δίσκοι με πολλές θήκες για muffins ή ντόνατ, απελευθέρωσαν περισσότερες σιλόξανες. Η συγκέντρωση στον αέρα κατά τη διάρκεια του ψησίματος έφτανε σε μέσο όρο περίπου 646 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο ανά ώρα, ενώ μειωνόταν γρήγορα μόλις τελείωνε η διαδικασία ψησίματος. Οι ερευνητές τόνισαν ότι τα παιδιά εκτίθενται σε μεγαλύτερη ποσότητα χημικών ανά κιλό σωματικού βάρους, σε σύγκριση με τους ενήλικες.
Υπήρχε όμως και θετική είδηση: τα επίπεδα απελευθέρωσης χημικών μειώνονται σημαντικά με την επαναχρησιμοποίηση των σκευών. Η μελέτη έδειξε ότι η απελευθέρωση χημικών μειώθηκε κατά περίπου 95% μετά από μόλις τρεις κύκλους ψησίματος και συνέχισε να μειώνεται με κάθε επόμενη χρήση.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μελέτη δεν αξιολόγησε άμεσα τον κίνδυνο για την υγεία, καθώς τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα για τις επιδράσεις των σιλόξανων είναι περιορισμένα. Ωστόσο, μια ανασκόπηση του 2024 στο Journal of Applied Toxicology αναφέρει ότι ορισμένες σιλόξανες, ιδιαίτερα οι D4, D5 και D6, μπορεί να προκαλέσουν σημαντική διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος, αναπαραγωγική και ηπατική τοξικότητα.
Για όσους ανησυχούν για αυτά τα χημικά, η μελέτη προτείνει προληπτικά μέτρα όπως το προψήσιμο των νέων σκευών πριν από τη χρήση, η επαναχρησιμοποίηση των καλουπιών και η επαρκής αερισμός της κουζίνας. Με αυτά τα μέτρα, οι καταναλωτές μπορούν να μειώσουν την έκθεση και να συνεχίσουν να απολαμβάνουν τα αγαπημένα τους muffins και cupcakes με μεγαλύτερη ασφάλεια.
