Σόγια: Πώς επηρεάζουν τα φυτοοιστρογόνα που περιέχει την ανθρώπινη υγεία;

Τι λέει η επιστήμη για τα οφέλη, τους μύθους και τις πιθανές επιπτώσεις της σόγιας στον οργανισμό

Τα προϊόντα σόγιας αποτελούν σημαντική πηγή πρωτεΐνης, φυτικών ινών και μεταλλικών στοιχείων όπως σίδηρος, ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο και φολικό οξύ. Περιέχουν επίσης φυτοοιστρογόνα, φυτικές ενώσεις που μιμούνται τη δράση της οιστραδιόλης, μιας ορμόνης με σημαντικό ρόλο στην αναπαραγωγή, τα οστά, τον εγκέφαλο και τον θυρεοειδή.

Η σχέση σόγιας και οιστρογόνων

Τα φυτοοιστρογόνα μπορούν να δεσμευτούν στους υποδοχείς οιστρογόνων στο σώμα, μιμούμενα τη δράση της ορμόνης, αλλά συχνά με πιο ήπια αποτελέσματα. Οι ισοφλαβόνες, τα κύρια φυτοοιστρογόνα στη σόγια, μπορούν είτε να μιμηθούν είτε να μπλοκάρουν τη δράση του οιστρογόνου, ανάλογα με τον τύπο του υποδοχέα στον οποίο δεσμεύονται.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παιδιά οι περισσότεροι από τους 120 ασθενείς από επικίνδυνο παθογόνο – 28 ανέπτυξαν αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απαγορευμένη τοξική ουσία σε δημοφιλή σειρά ισιώματος μαλλιών – Προκαλεί καρκίνο και επηρεάζει την αναπαραγωγή

Τι δείχνει η επιστημονική έρευνα

Οι πρώτες μελέτες σε ζώα τη δεκαετία του 1990 υποστήριζαν ότι η σόγια αύξανε τον κίνδυνο όγκων στο στήθος και τον προστάτη. Ωστόσο, οι πιο πρόσφατες ανθρώπινες μελέτες δείχνουν ότι οι ισοφλαβόνες συνδέονται κυρίως με τον υποδοχέα ERβ, που φαίνεται να έχει προστατευτική δράση. Αντίθετα, οι υποδοχείς ERα είναι πιο ευαίσθητοι σε καρκινογόνα ερεθίσματα, αλλά κατά την εμμηνόπαυση, η δέσμευση των ισοφλαβονών στους ERα μπορεί να μειώνει τις επιπτώσεις τους σε στήθος και προστάτη.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι είναι οι αντιθρεπτικές ουσίες στα τρόφιμα; Πρέπει να τις αποφεύγουμε;

Σόγια και θυρεοειδής

Υπάρχουν ανησυχίες ότι οι ισοφλαβόνες μπορεί να μπλοκάρουν ένζυμα που χρειάζονται για την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών, αλλά αυτό ισχύει κυρίως για άτομα με χαμηλή πρόσληψη ιωδίου. Σε άτομα με επαρκή πρόσληψη ιωδίου, δεν αναμένονται αρνητικές επιδράσεις.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 8.000 γνωστοί ατμιστές λόγω κινδύνου πυρκαγιάς και εγκαυμάτων – Πωλούνται και στην Ελλάδα

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κομμένα φρούτα στους πάγκους: Είναι ασφαλή;

Σόγια και ανδρικές ορμόνες

Αρκετές μελέτες ανέφεραν υπογονιμότητα ή στυτική δυσλειτουργία σε άνδρες με υπερβολική κατανάλωση σόγιας. Ωστόσο, μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση σόγιας δεν επηρεάζει τα επίπεδα αναπαραγωγικών ορμονών σε άτομα που έχουν γεννηθεί άνδρες.

Οφέλη για την υγεία

Η κατανάλωση σόγιας μπορεί να προσφέρει:

• Υψηλή πρόσληψη πρωτεΐνης και μεταλλικών στοιχείων, σημαντική για χορτοφάγους και vegans.
• Μείωση συμπτωμάτων εμμηνόπαυσης, όπως εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις.
• Μείωση χοληστερόλης, με μελέτες να δείχνουν μείωση LDL μετά από κατανάλωση 25 γραμμαρίων πρωτεΐνης σόγιας για 6 εβδομάδες.
• Στήριξη υγείας των οστών, ειδικά σε περιόδους πτώσης οιστρογόνων, μέσω αύξησης αποθήκευσης ασβεστίου στα οστά.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι μύθοι στην κουζίνα που αυξάνουν τον κίνδυνο τροφικών λοιμώξεων

Συνιστώμενες ποσότητες

Η μέτρια κατανάλωση, περίπου 1–2 μερίδες ημερησίως (25–50 γρ.), θεωρείται ασφαλής. Μία μερίδα ισοδυναμεί με:

• Edamame: 1/2 φλιτζάνι
• Tofu: 3–4 ουγγιές (85–115 γρ.)
• Tempeh: 1/2 φλιτζάνι
• Γάλα σόγιας: 1 φλιτζάνι

Τα συμπληρώματα ισοφλαβονών μπορούν να έχουν διαφορετικές επιπτώσεις, καθώς η δόση είναι υψηλότερη και η απορρόφηση πιο έντονη από τα ολόκληρα τρόφιμα. Η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα, διάρροια ή ναυτία. Οι επιδράσεις διαφέρουν πριν και μετά την εμμηνόπαυση.

Πηγές

1. Ceylan, Merve. “Does Soy Have Too Much Estrogen? What the Latest Research Says.” Medically reviewed by Isabel Casimiro, MD, PhD. Published September 18, 2025.
2. Messina, M. (2016). Insights gained from 20 years of soy research. The Journal of Nutrition, 146(12), 2404S–2410S.
3. Setchell, K. D. R., & Cassidy, A. (1999). Dietary isoflavones: Biological effects and relevance to human health. The Journal of Nutrition, 129(3), 758S–767S.
4. Hooper, L., et al. (2009). Effects of soy protein and isoflavones on circulating hormone concentrations in pre- and post-menopausal women: a systematic review and meta-analysis. Human Reproduction Update, 15(4), 423–440.
5. Messina, M., & Wood, C. E. (2008). Soy isoflavones, estrogen therapy, and breast cancer risk: Analysis and commentary. The Journal of Nutrition, 138(6), 1208S–1212S.
6. Lampe, J. W. (2009). Isoflavonoid phytoestrogens and cancer risk. The Journal of Nutrition, 139(3), 611S–618S.
7. Setchell, K. D. R., Brown, N. M., & Lydeking-Olsen, E. (2002). The clinical importance of the metabolite equol—a clue to the effectiveness of soy and its isoflavones. The Journal of Nutrition, 132(12), 3577–3584.
8. Messina, M., & Redmond, G. (2006). Effects of soy protein and isoflavones on thyroid function in healthy adults and adults with hypothyroidism: a systematic review. Thyroid, 16(3), 249–258.
9. Hamilton-Reeves, J. M., et al. (2010). Clinical studies show no effects of soy protein or isoflavones on reproductive hormones in men. Fertility and Sterility, 94(3), 997–1007.
10. US Department of Agriculture (USDA). FoodData Central: Soybean Products.
11. Taku, K., et al. (2012). Effect of soy isoflavone extract supplements on menopausal symptoms: systematic review and meta-analysis. Maturitas, 71(3), 249–256.
12. Hooper, L., et al. (2010). Effect of soy protein and isoflavones on serum lipids: systematic review and meta-analysis. The American Journal of Clinical Nutrition, 91(5), 1239–1250.
13. Chen, M., et al. (2014). Effects of isoflavones on bone mineral density in menopausal women: a meta-analysis of randomized controlled trials. PLoS ONE, 9(11), e111492.
14. Messina, M., & Gleason, C. (2016). Soy foods, isoflavones, and protein: Effects on bone health. Menopause, 23(7), 738–745.
15. Setchell, K. D. R., & Cole, S. J. (2003). Variations in isoflavone bioavailability from soy foods: impact on health effects. The Journal of Nutrition, 133(8), 2409–2414.
16. Sathyapalan, T., & Rigby, A. S. (2018). Isoflavone supplements: adverse effects and safety concerns. Expert Opinion on Drug Safety, 17(7), 665–674.
17. American Cancer Society. Soy and Cancer.
18. Messina, M. (2010). Insights gained from 15 years of soy research. The Journal of Nutrition, 140(12), 2289S–2295S.