Ένα χημικό παράγωγο που μπορεί να υπάρχει ως ίχνος ακαθαρσίας στη σουκραλόζη προκάλεσε ενδείξεις βλάβης του DNA και διαταραχής του εντερικού φραγμού σε εργαστηριακά πειράματα, όμως τα ευρήματα αυτά δεν σημαίνουν ότι η κατανάλωση σουκραλόζης προκαλεί αντίστοιχη βλάβη στον άνθρωπο. Η εικόνα έχει μάλιστα διαφοροποιηθεί σημαντικά μετά τη νέα αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η οποία το 2026 έκρινε ότι η σουκραλόζη παραμένει ασφαλής στις σήμερα εγκεκριμένες χρήσεις της. Το επίμαχο συστατικό είναι η sucralose-6-acetate, μια ουσία διαφορετική από την ίδια τη σουκραλόζη, η οποία μπορεί να δημιουργείται κατά την παραγωγή της και να παραμένει ως ακαθαρσία στο τελικό προϊόν. Σε εμπορικά δείγματα που εξετάστηκαν στην έρευνα του 2023, οι ερευνητές ανέφεραν συγκεντρώσεις έως 0,67%. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Journal of Toxicology and Environmental Health, Part B και εξέτασε μεταξύ άλλων τη γονοτοξικότητα της ουσίας σε εργαστηριακά συστήματα.
Τι έδειξαν τα πειράματα
Οι ερευνητές εξέθεσαν καλλιεργημένα ανθρώπινα κύτταρα αίματος στη sucralose-6-acetate και εντόπισαν ευρήματα συμβατά με γονοτοξικότητα, δηλαδή δυνατότητα πρόκλησης βλάβης στο γενετικό υλικό. Σε ξεχωριστό εργαστηριακό μοντέλο ανθρώπινου εντερικού ιστού, τόσο η σουκραλόζη όσο και η sucralose-6-acetate επηρέασαν την ακεραιότητα του εντερικού φραγμού. Καταγράφηκαν επίσης μεταβολές στη δραστηριότητα γονιδίων που σχετίζονται με οξειδωτικό στρες και φλεγμονή. Ωστόσο, πρόκειται για πειράματα in vitro, δηλαδή για δοκιμές σε κύτταρα και εργαστηριακά μοντέλα και όχι σε ανθρώπους που κατανάλωσαν σουκραλόζη. Επομένως, τα αποτελέσματα δείχνουν έναν πιθανό βιολογικό κίνδυνο της συγκεκριμένης ουσίας υπό τις πειραματικές συνθήκες, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι η καθημερινή κατανάλωση προϊόντων με σουκραλόζη προκαλεί βλάβες στο DNA ή «διαρροή» του εντέρου στους ανθρώπους.
Υπήρξε επίσης ένα δεύτερο ζήτημα που αμφισβητήθηκε αργότερα. Η αρχική ερευνητική ομάδα είχε θεωρήσει ότι η ανίχνευση σχετικών ενώσεων στα ούρα και τα κόπρανα πειραματόζωων έδειχνε ότι η σουκραλόζη μεταβολιζόταν μέσα στον οργανισμό. Η EFSA, όμως, σημείωσε στην αξιολόγησή της ότι οι ενώσεις αυτές θα μπορούσαν να προέρχονται από ακαθαρσίες που υπήρχαν ήδη στη σουκραλόζη και επομένως η συγκεκριμένη παρατήρηση δεν αποδεικνύει ότι δημιουργήθηκαν κατά την πέψη.
Η EFSA δεν βρήκε ανησυχία για τις εγκεκριμένες χρήσεις
Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση του Φεβρουαρίου 2026 εξέτασε το σύνολο των διαθέσιμων δεδομένων για τη σουκραλόζη και διατήρησε την αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη στα 15 mg ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα. Η εκτιμώμενη έκθεση των καταναλωτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρέμεινε κάτω από αυτό το επίπεδο σε όλες τις πληθυσμιακές ομάδες που εξετάστηκαν. Η EFSA αξιολόγησε και τα ευρήματα σχετικά με πιθανή γονοτοξικότητα. Παρότι αναγνώρισε ορισμένα θετικά αποτελέσματα σε δοκιμές όπως το comet assay, έλαβε υπόψη και τα αρνητικά αποτελέσματα από δοκιμές γονιδιακών μεταλλάξεων και χρωμοσωμικών βλαβών σε ζώα. Με βάση το σύνολο των στοιχείων, κατέληξε ότι δεν υπάρχει ανησυχία για γονοτοξικότητα της σουκραλόζης όταν χρησιμοποιείται ως πρόσθετο τροφίμων στις εγκεκριμένες χρήσεις της. Παράλληλα, μια νεότερη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Food and Chemical Toxicology εξέτασε εμπορική σουκραλόζη με σειρά δοκιμών γονοτοξικότητας σε κύτταρα και ζώα. Οι περισσότερες δοκιμές ήταν αρνητικές, ενώ ένα comet assay εμφάνισε ενδείξεις βλάβης σε ορισμένους ιστούς. Οι συγγραφείς, ωστόσο, έκριναν ότι τα συνολικά αποτελέσματα δεν έδειξαν γονοτοξικότητα. Η μελέτη έχει επίσης δηλωμένες σχέσεις ορισμένων συγγραφέων με την Tate & Lyle και την Intertek, στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγησή της.
Υπάρχουν πάντως άλλα ανοιχτά ερευνητικά ερωτήματα για τη σουκραλόζη. Συστηματική ανασκόπηση 23 τυχαιοποιημένων μελετών, που δημοσιεύθηκε στο Endocrines τον Αύγουστο του 2026, βρήκε αντικρουόμενα αποτελέσματα σχετικά με την επίδρασή της στον μεταβολισμό της γλυκόζης. Παράλληλα, η EFSA δεν επιβεβαίωσε την ασφάλεια μιας προτεινόμενης επέκτασης της χρήσης της σε περισσότερα είδη αρτοποιίας, λόγω αβεβαιότητας για ενώσεις που μπορεί να σχηματίζονται υπό παρατεταμένες συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας.
Έτσι, τα σημερινά δεδομένα δεν στηρίζουν έναν γενικό ισχυρισμό ότι η σουκραλόζη προκαλεί βλάβες στο DNA στους ανθρώπους. Δείχνουν ότι συγκεκριμένο παράγωγο έχει εμφανίσει γονοτοξικές ιδιότητες σε εργαστηριακές δοκιμές, ενώ οι ευρωπαϊκές αρχές, εξετάζοντας συνολικά τα διαθέσιμα στοιχεία, εξακολουθούν να θεωρούν ασφαλείς τις υφιστάμενες εγκεκριμένες χρήσεις της σουκραλόζης.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
