Η μεταρρύθμιση του αμερικανικού συστήματος για τα συστατικά τροφίμων που θεωρούνται «γενικώς αναγνωρισμένα ως ασφαλή» αντιμετωπίζει ήδη ένα σημαντικό πρακτικό εμπόδιο, πριν ακόμη εφαρμοστούν οι νέοι κανόνες. Κατά την ακρόαση της υποψήφιας για τη θέση της επιτρόπου της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), Heidi Overton, στη Γερουσία των ΗΠΑ, η ίδια δήλωσε ότι το πρόγραμμα της FDA για τα ανθρώπινα τρόφιμα θα χρειαστεί περισσότερους πόρους και προσωπικό προκειμένου να μπορέσει να διαχειριστεί τον όγκο των γνωστοποιήσεων που θα προκύψει από την προτεινόμενη μεταρρύθμιση του συστήματος GRAS.
Η ακρόαση πραγματοποιήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου στην Επιτροπή Υγείας, Παιδείας, Εργασίας και Συντάξεων της Γερουσίας, στο πλαίσιο της διαδικασίας εξέτασης του διορισμού της Overton ως επόμενης επιτρόπου της FDA. Η ίδια ρωτήθηκε εάν η Υπηρεσία διαθέτει σήμερα τους απαραίτητους πόρους για να αξιολογήσει όλα τα συστατικά που θα υπαχθούν στο νέο καθεστώς. Η απάντησή της ήταν ότι, κατά την εκτίμησή της, το πρόγραμμα Human Foods θα χρειαστεί πρόσθετους πόρους για να μπορέσει να επεξεργαστεί και να εξετάσει τις υποχρεωτικές γνωστοποιήσεις.
Τι αλλάζει στο σύστημα GRAS
Το GRAS είναι το αμερικανικό καθεστώς για ουσίες που θεωρούνται «Generally Recognized as Safe», δηλαδή γενικώς αναγνωρισμένες ως ασφαλείς για συγκεκριμένη χρήση στα τρόφιμα. Με βάση το ισχύον πλαίσιο, μια επιχείρηση μπορεί να χαρακτηρίσει μια ουσία ως GRAS όταν διαθέτει τα απαιτούμενα επιστημονικά δεδομένα που τεκμηριώνουν την ασφάλειά της, χωρίς όμως να είναι υποχρεωμένη να ενημερώσει την FDA για κάθε τέτοια αυτοπροσδιοριζόμενη απόφαση.
Αυτό ακριβώς το σημείο επιχειρεί να αλλάξει η FDA. Στις 10 Αυγούστου 2026 πρότεινε νέο κανονιστικό πλαίσιο που θα απαιτεί την υποβολή γνωστοποίησης στην Υπηρεσία για τις νέες ουσίες που οι επιχειρήσεις υποστηρίζουν ότι εμπίπτουν στο καθεστώς GRAS. Η πρόταση δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια ουσία θα πρέπει να λάβει εκ των προτέρων τυπική έγκριση από την FDA. Στόχος είναι, μεταξύ άλλων, να αποκτήσει η Υπηρεσία πληρέστερη εικόνα για τις ουσίες που εισέρχονται στην αγορά και να μπορεί να ελέγχει εάν μια συγκεκριμένη χρήση πράγματι πληροί τις προϋποθέσεις του GRAS ή αν απαιτείται κανονική προέγκριση ως πρόσθετο τροφίμων.
Η αλλαγή αυτή αυξάνει όμως σημαντικά το έργο που θα πρέπει να διαχειριστεί η FDA. Η Overton αναγνώρισε στη Γερουσία ότι η υποχρεωτική γνωστοποίηση θα δημιουργήσει πρόσθετες ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό και χρηματοδότηση. Δεν παρουσίασε συγκεκριμένο σχέδιο χρηματοδότησης, αλλά ανέφερε ότι υπάρχουν σχετικές προτάσεις στο Κογκρέσο.
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στα συστατικά. Γερουσιαστές έθεσαν στην Overton ερωτήματα για τις επιπτώσεις των μειώσεων προσωπικού στη δυνατότητα της FDA να πραγματοποιεί ελέγχους σε εγκαταστάσεις τροφίμων και να αντιμετωπίζει επιδημίες τροφιμογενών ασθενειών. Κατά την ακρόαση αναφέρθηκε ότι το πρόγραμμα Human Foods έχει περίπου 1.700 εργαζομένους, αριθμός που, σύμφωνα με την γερουσιαστή Patty Murray, είναι περίπου 13% χαμηλότερος από τις αρχές του 2025. Ο γερουσιαστής Tim Kaine ανέφερε από την πλευρά του ότι η FDA έχει χάσει περίπου 4.500 εργαζομένους, περίπου το 20% του συνολικού προσωπικού της, από την έναρξη της σημερινής διοίκησης. Πρόκειται για στοιχεία που τέθηκαν από τους ίδιους τους γερουσιαστές κατά την ακρόαση και δεν αποτελούν ανεξάρτητη αξιολόγηση της FDA. Στο επίκεντρο βρέθηκε και η χρηματοδότηση των ελέγχων που πραγματοποιούνται από τις πολιτείες. Σύμφωνα με όσα ανέφερε η γερουσιαστής Lisa Murkowski, οι πολιτειακές αρχές πραγματοποιούν περίπου 60% των ελέγχων εγκαταστάσεων τροφίμων στις ΗΠΑ. Η Overton δήλωσε ότι, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα συνεργαστεί με το Κογκρέσο για τη διατήρηση της χρηματοδότησης των ομοσπονδιακών και πολιτειακών συμβάσεων ελέγχου, προτείνοντας μεταξύ άλλων την αύξηση των τελών που καταβάλλουν ξένες εγκαταστάσεις.
Στο τραπέζι και οι διαφορετικοί κανόνες ανά πολιτεία
Ένα ακόμη ζήτημα που τέθηκε ήταν η αυξανόμενη διαφοροποίηση μεταξύ των πολιτειών όσον αφορά την απαγόρευση ή τον περιορισμό συγκεκριμένων πρόσθετων υλών και συστατικών τροφίμων. Η Overton, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του γερουσιαστή Jim Banks, δήλωσε ότι ενδέχεται να χρειάζεται ένα ισχυρό εθνικό πρότυπο, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη ομοιομορφία μεταξύ των πολιτειών.
Η συζήτηση συνδέεται με μια ευρύτερη αντιπαράθεση στις ΗΠΑ για το ποιος πρέπει να έχει τον τελικό ρόλο στη ρύθμιση των συστατικών τροφίμων. Η FDA προωθεί την υποχρεωτική γνωστοποίηση των νέων GRAS ουσιών, ενώ παράλληλα στο Κογκρέσο έχουν κατατεθεί προτάσεις που περιλαμβάνουν αλλαγές στο ίδιο σύστημα και μεγαλύτερη ομοιομορφία των κανόνων μεταξύ ομοσπονδιακού και πολιτειακού επιπέδου. Η τελική μορφή των αλλαγών παραμένει ανοιχτή, καθώς η πρόταση της FDA βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία κανονιστικής εξέτασης και δημόσιας διαβούλευσης.
