Οι ασθένειες που μεταδίδονται από τα ζώα στον άνθρωπο αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια των τροφίμων. Οι λεγόμενες ζωονόσοι μπορούν να περάσουν στον άνθρωπο μέσω άμεσης επαφής με ζώα, μέσω του περιβάλλοντος, αλλά και μέσω μολυσμένων τροφίμων και νερού. Παρότι πολλές φορές οι ζωονόσοι δεν καταγράφονται ως «κλασικές» τροφιμογενείς ασθένειες, η σχέση τους με την αλυσίδα παραγωγής τροφίμων είναι άμεση. Κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά προϊόντα, ψάρια αλλά και προϊόντα που μολύνονται κατά την παραγωγή ή την επεξεργασία μπορούν να αποτελέσουν οχήματα μετάδοσης παθογόνων.
Σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς, περισσότερες από 200 ζωονόσοι είναι γνωστές σήμερα, ενώ μεγάλο ποσοστό των νέων λοιμωδών νοσημάτων που εμφανίζονται προέρχεται από ζώα.
Η παγκόσμια εξάπλωση του καμπυλοβακτηριδίου
Ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα είναι το Campylobacter, ένα βακτήριο που θεωρείται από τις συχνότερες αιτίες βακτηριακής διάρροιας παγκοσμίως. Νέα επιστημονικά δεδομένα έχουν συνδέσει την παγκόσμια ανάπτυξη της βιομηχανικής πτηνοτροφίας με την εξάπλωση στελεχών του βακτηρίου. Σύμφωνα με ερευνητές του Ineos Oxford Institute, βακτήρια που παλαιότερα εντοπίζονταν κυρίως σε άγρια πτηνά απέκτησαν περισσότερες ευκαιρίες να εισέλθουν σε εκτροφές πουλερικών, να πολλαπλασιαστούν και να εγκατασταθούν στους πληθυσμούς των πτηνών.
Παράλληλα, αυξάνεται η ανησυχία για στελέχη με αντοχή στα αντιβιοτικά, ένα πρόβλημα που δυσκολεύει την αντιμετώπιση των λοιμώξεων τόσο στα ζώα όσο και στους ανθρώπους. Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που περιπλέκουν τον έλεγχο των ζωονόσων.
Παράσιτα από ωμό ψάρι
Οι ζωονόσοι δεν περιορίζονται στα βακτήρια. Στη Νότια Κορέα, οι υγειονομικές αρχές έχουν εξετάσει την παρουσία του παρασίτου Kudoa septempunctata, το οποίο συνδέεται με την κατανάλωση ωμού ψαριού, ιδιαίτερα εκτρεφόμενου καλκανιού (olive flounder). Τα στοιχεία έδειξαν ότι οι περιορισμοί στην εστίαση κατά την πανδημία COVID-19 φαίνεται πως διέκοψαν μια αυξητική τάση κρουσμάτων που σχετίζονταν με την κατανάλωση μολυσμένων ψαριών.
Η αύξηση των κρουσμάτων κυκλοσπορίασης
Παράλληλα, συνεχίζονται οι διεθνείς ανησυχίες για την κυκλοσπορίαση, μια παρασιτική λοίμωξη που προκαλείται από το Cyclospora cayetanensis. Τα κρούσματα που σχετίζονται με πρόσφατες εξάρσεις έχουν ξεπεράσει τις 20.000, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι υψηλότερος, καθώς πολλές περιπτώσεις δεν καταγράφονται. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι υγειονομικές αρχές έχουν επίσης αναφέρει αύξηση περιστατικών σε ταξιδιώτες που επέστρεψαν από το Μεξικό, με εκτίμηση ότι οι καλοκαιρινές μετακινήσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω αύξηση.
Μανιτάρια: Ένα διαφορετικό είδος ζωικού κινδύνου;
Στην Κίνα, τα περιστατικά δηλητηρίασης από άγρια μανιτάρια έφτασαν σε υψηλό εξαετίας το 2025, με μεγάλο αριθμό ανθρώπων να νοσούν. Ωστόσο, παρά την αύξηση των περιστατικών, οι θάνατοι ήταν οι λιγότεροι της τελευταίας εξαετίας. Αν και οι δηλητηριάσεις από μανιτάρια δεν αποτελούν ζωονόσους, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο ευρύ είναι το πεδίο των κινδύνων που συνδέονται με το φυσικό περιβάλλον και την ανθρώπινη διατροφή.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
