Η εθελοντική συμμόρφωση της βιομηχανίας απέτυχε παταγωδώς
Το σύστημα Health Star Rating (HSR), ένα εργαλείο διατροφικής επισήμανσης στο μπροστινό μέρος της συσκευασίας που αποδίδει σε κάθε τρόφιμο βαθμολογία από μισό έως πέντε αστέρια βάσει του συνολικού διατροφικού του προφίλ, λειτουργεί στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία εθελοντικά από το 2014. Η λογική ήταν απλή: η βιομηχανία θα υιοθετούσε το σύστημα από μόνη της, ωθούμενη από την καταναλωτική ζήτηση για διαφάνεια. Δώδεκα χρόνια αργότερα, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία παρακολούθησης, μόλις το 39% των επιλέξιμων προϊόντων στην Αυστραλία και το 36% στη Νέα Ζηλανδία εμφάνιζαν βαθμολογία με αστέρια στα τέλη του 2025, δηλαδή κατά πολύ κάτω από τον στόχο του 70% που είχαν θέσει οι υπουργοί τροφίμων για τον Νοέμβριο του 2025.
Στις 13 Φεβρουαρίου 2026, στη Σύνοδο Υπουργών Τροφίμων, υπουργοί από τις αυστραλιανές πολιτείες και εδάφη, καθώς και η Νέα Ζηλανδία, εξέτασαν τα δεδομένα παρακολούθησης του εθελοντικού συστήματος και κατέληξαν, κατά πλειοψηφία, στην απόφαση να ζητήσουν από τον Food Standards Australia New Zealand (FSANZ) να προετοιμάσει πρόταση υποχρεωτικής ένταξης του συστήματος στον κώδικα προτύπων τροφίμων. Η FSANZ έχει ξεκινήσει επίσημα την Πρόταση P1067 και δέχεται σχόλια από το κοινό έως τις 21 Ιουνίου 2026.
Γιατί η εθελοντική προσέγγιση απέτυχε
Οι υπουργοί εξέφρασαν ανησυχία για το γεγονός ότι η χαμηλή υιοθέτηση έχει περιορίσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος και υπονόμευσε την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Η καταναλωτική έρευνα έδειξε ισχυρή υποστήριξη για το HSR, αλλά και επίμονες παρεξηγήσεις για τον τρόπο χρήσης του, καθώς πολλοί καταναλωτές δεν κατανοούν ότι η βαθμολογία με αστέρια προορίζεται για σύγκριση μεταξύ παρόμοιων προϊόντων και όχι ως απόλυτη κλίμακα ποιότητας. Η διευθύνουσα σύμβουλος της FSANZ, Dr Sandra Cuthbert, τόνισε ότι τα στοιχεία δείχνουν ότι η ερμηνευτική επισήμανση στο μπροστινό μέρος της συσκευασίας μπορεί να βοηθήσει τους καταναλωτές να κατανοήσουν καλύτερα το διατροφικό προφίλ των τροφίμων και να κάνουν πιο ενημερωμένες επιλογές. Η υιοθέτηση παραμένει πολύ κάτω από τον στόχο του 70%, με λιγότερο από το 40% των προβλεπόμενων προϊόντων να εμφανίζουν τη βαθμολογία, γεγονός που έχει ανανεώσει τον προβληματισμό για το αν μια εθελοντική προσέγγιση μπορεί να παρέχει συνεπή και αξιόπιστη διατροφική πληροφόρηση στους καταναλωτές.
Τι προβλέπει η διαδικασία και τι σημαίνει για τη βιομηχανία
Η εργασία της FSANZ αναμένεται να διαρκέσει 12 έως 18 μήνες και θα περιλαμβάνει δύο γύρους δημόσιας διαβούλευσης. Όταν η FSANZ ολοκληρώσει την αξιολόγησή της και αυτή εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιό της, θα διαβιβαστεί στους υπουργούς τροφίμων για τελική απόφαση. Εάν το σύστημα καταστεί υποχρεωτικό, θα τεθεί σε ισχύ μεταβατική περίοδος για τη βιομηχανία. Η FSANZ θα ηγηθεί μιας διαδικασίας διαβούλευσης για τη συγκέντρωση εισροών από τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του υποχρεωτικού συστήματος στην πράξη, συμπεριλαμβανομένων των μεταβατικών ρυθμίσεων για τη βιομηχανία και των εκστρατειών ενημέρωσης των καταναλωτών. Σημειώνεται ότι η αναθεώρηση του Πίνακα Διατροφικών Πληροφοριών (NIP) που διεξήγαγε παράλληλα η FSANZ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν απαιτούνται ρυθμιστικές αλλαγές στις υφιστάμενες απαιτήσεις, καθώς ο πίνακας εξακολουθεί να εκπληρώνει τον σκοπό του.
