Νέα μελέτη δείχνει ότι τα τρόφιμα μολύνονται απευθείας από τον αέρα λόγω της εξόρυξης χρυσού
Οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ της Αφρικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) είναι πολύπλοκες και ζωτικής σημασίας. Μεγάλο μέρος των αγροτικών προϊόντων που καταναλώνονται στην ΕΕ προέρχεται από αφρικανικές χώρες, κυρίως λόγω του κλίματος και του χαμηλότερου κόστους παραγωγής. Αυτές οι εισαγωγές περιλαμβάνουν βασικά είδη διατροφής, από φρούτα, λαχανικά και κακάο, μέχρι ξηρούς καρπούς και σπόρους. Παρά την οικονομική σημασία τους, οι εισαγωγές αυτές ελέγχονται με αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανονισμούς, κυρίως όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων και τα μέγιστα επιτρεπτά όρια υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων ή βαρέων μετάλλων. Ωστόσο, μια νέα μελέτη αποκαλύπτει μια «αόρατη» πηγή μόλυνσης που απειλεί τις αφρικανικές καλλιέργειες και εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την επισιτιστική ασφάλεια, τη δημόσια υγεία και την περιβαλλοντική δικαιοσύνη.
Μια νέα επιστημονική μελέτη επιβεβαιώνει ότι η μόλυνση από υδράργυρο που προέρχεται από την αρτιζανική και μικρής κλίμακας εξόρυξη χρυσού (ASGM) μολύνει τα τρόφιμα όχι μέσω του εδάφους, όπως πιστευόταν μέχρι τώρα, αλλά απευθείας από τον αέρα. Η έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Biogeosciences της European Geosciences Union (EGU), αναδεικνύει τις επείγουσες συνέπειες της ανεξέλεγκτης εξόρυξης χρυσού στη διατροφική αλυσίδα.
Η μελέτη, με επικεφαλής διεθνή ομάδα επιστημόνων, επικεντρώθηκε σε μια αγροτική κοινότητα στη Νιγηρία κοντά σε περιοχή εξόρυξης. Οι ερευνητές συνέκριναν καλλιέργειες από ένα χωράφι σε απόσταση 500 μέτρων από την περιοχή εξόρυξης με εκείνες που καλλιεργούνταν 8 χιλιόμετρα μακριά. Η διαφορά ήταν εντυπωσιακή: οι συγκεντρώσεις υδραργύρου στα φύλλα και τους κόκκους ήταν περίπου 10 έως 50 φορές υψηλότερες στο πλησιέστερο χωράφι.
Τα φυτά «αναπνέουν» υδράργυρο
Η κρίσιμη ανακάλυψη αφορά τον μηχανισμό μόλυνσης. Χρησιμοποιώντας εξελιγμένες αναλύσεις σταθερών ισοτόπων υδραργύρου, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η πλειονότητα του υδραργύρου στους φυτικούς ιστούς προερχόταν από την ατμόσφαιρα, απορροφούμενη μέσω των φύλλων κατά τη διάρκεια της φωτοσύνθεσης. Με άλλα λόγια, τα φυτά εισπνέουν τον υδράργυρο που διαχέεται στην ατμόσφαιρα από την εξόρυξη.
Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι αυτή η διαδικασία βοηθά στη μείωση της ποσότητας του υδραργύρου που ανακατανέμεται παγκοσμίως μέσω της ατμόσφαιρας. Ωστόσο, δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες για την ανθρώπινη υγεία, καθώς βασικές καλλιέργειες γίνονται ο μηχανισμός που «καθαρίζει» τον αέρα από τον υδράργυρο.
Τα φυλλώδη μέρη των φυτών, τα οποία καταναλώνονται συχνά από ανθρώπους και ζώα, βρέθηκαν να συγκρατούν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις υδραργύρου. Αν και τα επίπεδα παρέμειναν κάτω από τα διεθνή όρια κατανάλωσης υδραργύρου, οι συγγραφείς προειδοποιούν για πιθανά προβλήματα υγείας στις κοινότητες που εξαρτώνται από τις τοπικές καλλιέργειες, καθώς οι διεθνείς κανόνες βασίζονται σε συντηρητικούς ρυθμούς κατανάλωσης.
Έκκληση για δράση
Ο υδράργυρος είναι μια ισχυρή νευροτοξίνη. Η μακροχρόνια έκθεση, ακόμη και σε χαμηλά επίπεδα, μπορεί να βλάψει το νευρικό σύστημα, να επηρεάσει τη γνωστική ανάπτυξη στα παιδιά και να προκαλέσει καρδιαγγειακά και αναπαραγωγικά προβλήματα. Η αρτιζανική και μικρής κλίμακας εξόρυξη χρυσού είναι πλέον η μεγαλύτερη πηγή εκπομπών υδραργύρου παγκοσμίως, σύμφωνα με το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών.
Η έρευνα αποτελεί κλήση προς τις κυβερνήσεις και τους διεθνείς οργανισμούς που είναι επιφορτισμένοι με την επιβολή της Σύμβασης Μιναμάτα για τον Υδράργυρο. Οι τρέχουσες στρατηγικές παρακολούθησης επικεντρώνονται κυρίως στα υδατικά συστήματα και τα θαλασσινά, παραβλέποντας τις καλλιέργειες. Η μελέτη καταλήγει ότι απαιτούνται επειγόντως νέες πολιτικές για την παρακολούθηση και τον μετριασμό της ατμοσφαιρικής έκθεσης σε υδράργυρο στις αγροτικές περιοχές κοντά σε δραστηριότητες εξόρυξης, καθώς εκατομμύρια άνθρωποι σε Αφρική, Νότια Αμερική και Ασία αντιμετωπίζουν μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία τους.
