Η γαλλική κυβέρνηση απορρίπτει πάντως τον ισχυρισμό ότι πρόκειται για στοχευμένη κίνηση κατά της Mercosur.
Η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε την αναστολή των εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων από τρίτες χώρες όταν αυτά περιέχουν υπολείμματα ορισμένων φυτοφαρμάκων που έχουν απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ακόμη και αν οι συγκεντρώσεις τους βρίσκονται κάτω από τα μέχρι σήμερα επιτρεπόμενα ανώτατα όρια. Η απόφαση παρουσιάζεται ως ένα ισχυρό μήνυμα υπέρ της δημόσιας υγείας και της προστασίας των αγροτών, ωστόσο αφορά μόνο πέντε δραστικές ουσίες από τις ενενήντα επτά που έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ αλλά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε άλλα μέρη του κόσμου. Παράλληλα, εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για τα κίνητρα, την αποτελεσματικότητα και τη συνοχή της συγκεκριμένης πολιτικής.
Στις 5 Ιανουαρίου, τα υπουργεία Γεωργίας και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων της Γαλλίας δημοσίευσαν κοινή υπουργική απόφαση που προβλέπει την «αναστολή», όπως αναφέρεται ρητά στο κείμενο, της εισαγωγής τροφίμων από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον αυτά περιέχουν υπολείμματα συγκεκριμένων φυτοφαρμάκων τα οποία έχουν απαγορευτεί στην ευρωπαϊκή επικράτεια. Οι ουσίες που στοχεύονται είναι πέντε: ένα ζιζανιοκτόνο, το glufosinate και τέσσερα μυκητοκτόνα, το carbendazim, το benomyl, το thiophanate-methyl και το mancozeb.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ελληνικά ράφια παγούρι με «δηλητήριο» αλουμινίου – Δείτε μάρκα και φωτογραφία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος εγκαυμάτων και πνιγμού από αποκριάτικες στολές των TEMU – Στο μικροσκόπιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι κινεζικές πλατφόρμες
Σύμφωνα με το υπουργείο Γεωργίας, οι ουσίες αυτές έχουν ταξινομηθεί ως καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες και/ή τοξικές για την αναπαραγωγή, ενώ ορισμένες θεωρούνται και ενδοκρινικοί διαταράκτες. Για τον λόγο αυτό κρίνονται ότι ενέχουν «σοβαρό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία». Τα υπολείμματά τους μπορούν να ανιχνευθούν σε ένα ευρύ φάσμα τροφίμων, όπως φρούτα, λαχανικά, δημητριακά και πατάτες.
Επειδή η ρύθμιση των φυτοφαρμάκων αποτελεί αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Γαλλία υποχρεούται να κοινοποιήσει το μέτρο στα ευρωπαϊκά όργανα. Το ζήτημα πρόκειται να συζητηθεί σε συνεδρίαση των αρμόδιων επιτροπών στις 20 Ιανουαρίου. Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι, ανεξάρτητα από τη γαλλική πρωτοβουλία, η Κομισιόν προετοιμάζει ήδη πρόταση κανονισμού για τη μείωση των ανώτατων επιπέδων υπολειμμάτων στο λεγόμενο «τεχνικό μηδέν», δηλαδή στο όριο ανίχνευσης, για τρεις από τις πέντε ουσίες: το carbendazim, το benomyl, το thiophanate-methyl. Η πρόταση αναμένεται να παρουσιαστεί το συντομότερο δυνατό. Μέχρι τότε, οι Βρυξέλλες έχουν ανακοινώσει ενίσχυση των ελέγχων τόσο στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης όσο και στις χώρες προέλευσης των προϊόντων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκαν φρούτα με 8 επικίνδυνα φυτοφάρμακα σε επίπεδα πολλαπλάσια των επιτρεπτών ορίων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση παγωτού από τα ψυγεία μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ
Ωστόσο, μέχρι να ληφθεί μια ενιαία ευρωπαϊκή απόφαση, το μέτρο εφαρμόζεται μόνο στη Γαλλία. Αυτό εγείρει το κρίσιμο ερώτημα του πώς θα διασφαλιστεί στην πράξη η εφαρμογή του, τη στιγμή που τεράστιες ποσότητες φρούτων, λαχανικών και δημητριακών εισέρχονται καθημερινά στη χώρα. Οι αρμόδιες υπηρεσίες, όπως τα τελωνεία, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταστολής της Απάτης (DGCCRF) και η Γενική Διεύθυνση Τροφίμων (DGAL), αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα μείωση προσωπικού και διεύρυνση των αρμοδιοτήτων τους, ενώ τα εμπορεύματα κυκλοφορούν ελεύθερα εντός της ενιαίας αγοράς. Το υπουργείο Γεωργίας αναφέρει ότι οι έλεγχοι στα σύνορα θα πραγματοποιούνται από τα τελωνεία βάσει των νέων ορίων, ενώ οι υπηρεσίες της DGAL θα ελέγχουν τη συμμόρφωση των χονδρεμπόρων στο εσωτερικό της χώρας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σιρόπι – «απάτη» για ενίσχυση του ανοσοποιητικού αποσύρεται μετά από καταγγελία για παραπλανητική διαφήμιση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ζεστό νερό πριν τον ύπνο: Τι λέει η επιστήμη για την κινεζική πρακτική που έχει γίνει viral στα social;
Παρά τις εξαγγελίες, ο πραγματικός αντίκτυπος του μέτρου παραμένει περιορισμένος. Από τις 97 δραστικές ουσίες που έχουν απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά εξακολουθούν να επιτρέπονται σε άλλες χώρες, μόνο πέντε περιλαμβάνονται στην παρούσα απόφαση. Για τον λόγο αυτό, πολλοί παρατηρητές θεωρούν ότι η κίνηση έχει έντονο πολιτικό χαρακτήρα και λειτουργεί ως καθησυχαστικό μήνυμα προς τον αγροτικό κόσμο, ο οποίος αντιδρά έντονα στη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Mercosur, δηλαδή της Βραζιλίας, της Αργεντινής, της Ουρουγουάης και της Παραγουάης, η οποία αναμένεται να υπογραφεί στις 17 Ιανουαρίου. Αν και το γαλλικό μέτρο αφορά τυπικά όλες τις τρίτες χώρες, στην πράξη επηρεάζει κυρίως τη Λατινική Αμερική, σημαντικό προμηθευτή εσπεριδοειδών, αβοκάντο και σόγιας. Η γαλλική κυβέρνηση απορρίπτει πάντως τον ισχυρισμό ότι πρόκειται για στοχευμένη κίνηση κατά της Mercosur.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απορρυπαντικά: Το μάρκετινγκ πίσω από τις «πράσινες» υποσχέσεις στις ετικέτες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί πρέπει ΠΑΝΤΑ να κλείνετε το καπάκι της τουαλέτας όταν πατάτε το καζανάκι
Πέρα από τον περιορισμένο του εύρος, το μέτρο έχει δεχθεί κριτική και για την εμφανή του αντίφαση. Ενώ η απαγόρευση υπολειμμάτων επικίνδυνων φυτοφαρμάκων στα εισαγόμενα τρόφιμα θεωρείται θετική για την υγεία των καταναλωτών, η Γαλλία, όπως και άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, το Βέλγιο και οι Κάτω Χώρες, συνεχίζουν να παράγουν και να εξάγουν σε τρίτες χώρες φυτοφάρμακα που έχουν απαγορευτεί στο ευρωπαϊκό έδαφος λόγω της τοξικότητάς τους. Κάθε χρόνο, περίπου 120.000 τόνοι φυτοφαρμάκων που περιέχουν 75 επικίνδυνες ουσίες εξάγονται κυρίως προς αναπτυσσόμενες χώρες, όπου τα μέτρα προστασίας των εργαζομένων και του περιβάλλοντος είναι συχνά ανεπαρκή.
Μη κυβερνητικές οργανώσεις καταγγέλλουν εδώ και χρόνια αυτό το «διπλό πρότυπο» και ζητούν την πλήρη απαγόρευση της παραγωγής και εξαγωγής τέτοιων ουσιών από την Ευρώπη. Παρά τις επανειλημμένες κινητοποιήσεις, τα αιτήματα αυτά δεν έχουν μέχρι στιγμής εισακουστεί. Πρόσφατα, ο συνασπισμός End Toxic Pesticide Trade Coalition, που εκπροσωπεί περισσότερες από 600 οργανώσεις, ανάμεσά τους και το PAN Europe, πραγματοποίησε συμβολική διαμαρτυρία έξω από την έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες, καταθέτοντας 75 δοχεία φυτοφαρμάκων, ένα για κάθε απαγορευμένη ουσία, προς την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι αναγνωρίζει τις ανησυχίες που εγείρονται από αυτές τις εξαγωγές και ότι έχει δεσμευτεί να τις εξετάσει. Ήδη από το 2023 πραγματοποίησε δημόσια διαβούλευση και σχετική μελέτη. Ωστόσο, για τους επικριτές της τρέχουσας πολιτικής, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αναπάντητο: πότε η Ευρώπη θα μετατρέψει τις διαπιστώσεις και τις εξαγγελίες σε συγκεκριμένη και συνεκτική δράση.
