Νέα αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) εντοπίζει σημαντικά ζητήματα που δεν έχουν ακόμη επιλυθεί σχετικά με τη δραστική ουσία Trichoderma afroharzianum T-22, έναν μικροοργανισμό που χρησιμοποιείται ως μυκητοκτόνο σε γεωργικές καλλιέργειες. Η ουσία, η οποία παλαιότερα ταξινομούνταν ως Trichoderma harzianum, αξιολογήθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας ανανέωσης της έγκρισής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αξιολόγηση αφορά αντιπροσωπευτικές χρήσεις του T-22 σε καλλιέργειες σπόρων χορτοδοτικών φυτών, ριζωδών και κονδυλωδών λαχανικών, καθώς και λαχανικών με βλαστό. Προβλέπεται εφαρμογή με ψεκασμό σε υπαίθριες καλλιέργειες, αλλά και σε θερμοκήπια και κλειστούς χώρους για ορισμένες καλλιέργειες. Η EFSA έκρινε ότι τα προτεινόμενα σενάρια χρήσης παρουσιάζουν επαρκή μυκητοκτόνο αποτελεσματικότητα έναντι των οργανισμών-στόχων. Ωστόσο, η αξιολόγηση των κινδύνων δεν μπορεί να θεωρηθεί πλήρης σε αρκετούς κρίσιμους τομείς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 7 σημάδια ότι τρώτε πραγματικά καλά χωρίς να ακολουθείτε «τέλεια» δίαιτα – Του Νίκου Ζορζοβίλη
Ερωτήματα για πιθανή παθογένεια
Ένα από τα ζητήματα που η EFSA δεν μπόρεσε να οριστικοποιήσει αφορά τη βιολογική ιδιότητα του Trichoderma afroharzianum T-22. Συγκεκριμένα, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν θεωρήθηκαν επαρκή για να αποκλειστεί ότι το στέλεχος μπορεί να εμφανίζει παθογόνο δράση σε σιτηρά, συμπεριλαμβανομένου του καλαμποκιού. Η διαπίστωση αυτή δεν σημαίνει ότι η EFSA κατέληξε πως το T-22 προκαλεί ασθένεια στις συγκεκριμένες καλλιέργειες. Σημαίνει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν να αποκλειστεί με επαρκή βεβαιότητα αυτή η πιθανότητα και, επομένως, απαιτούνται πρόσθετα στοιχεία για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης. Ανάλογο ζήτημα προέκυψε και στον τομέα της τοξικολογίας. Η EFSA έκρινε ότι οι διαθέσιμες πληροφορίες δεν επαρκούν για να αποκλειστεί η παρουσία μεταβολιτών που προκαλούν ανησυχία στο μικροβιακό φυτοπροστατευτικό προϊόν. Εντοπίστηκε συγκεκριμένα κενό δεδομένων για έναν μεταβολίτη, ενώ η εκτίμηση του κινδύνου από μη διατροφική έκθεση δεν κατέστη δυνατό να ολοκληρωθεί. Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα της έκθεσης των καταναλωτών μέσω των τροφίμων. Η EFSA αναφέρει ότι απαιτούνται δεδομένα για την παρουσία των ουσιών εμοδίνη (emodin) και παχυμπασίνη (pachybasin), οι οποίες αποτελούν μη βιώσιμα υπολείμματα, αλλά και για το ενδεχόμενο σχηματισμού τους από το ίδιο το Trichoderma afroharzianum μετά την εφαρμογή του στις καλλιέργειες.
Χωρίς αυτά τα στοιχεία, η εκτίμηση του κινδύνου για τους καταναλωτές δεν μπορεί να οριστικοποιηθεί. Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το T-22 προορίζεται να χρησιμοποιείται σε καλλιέργειες λαχανικών που καταλήγουν άμεσα στη διατροφική αλυσίδα.
Στο περιβαλλοντικό σκέλος, η EFSA εκτιμά ότι το Trichoderma afroharzianum T-22 μπορεί να παραμένει και να πολλαπλασιάζεται στο έδαφος σε συγκεντρώσεις σημαντικά υψηλότερες από τα φυσικά επίπεδα υποβάθρου, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιούνται επαναλαμβανόμενες εφαρμογές επί σειρά ετών. Παράλληλα, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκείς πληροφορίες για να προσδιοριστεί εάν ορισμένοι μεταβολίτες πιθανής ανησυχίας, όπως η εμοδίνη, πληρούν τα σχετικά περιβαλλοντικά κριτήρια ή σε ποιο βαθμό μπορεί να υπάρχουν στο φυτοπροστατευτικό προϊόν ή να παράγονται στο περιβάλλον.
Κενά εντοπίστηκαν και στην οικοτοξικολογία. Η EFSA δεν μπόρεσε να καταλήξει σε ασφαλές συμπέρασμα σχετικά με τη μολυσματικότητα και την παθογένεια του T-22 για οργανισμούς που δεν αποτελούν στόχο της εφαρμογής, πέρα από τις μέλισσες. Επιπλέον, δεν ολοκληρώθηκε η εκτίμηση του κινδύνου για οργανισμούς που μπορεί να εκτεθούν στους δευτερογενείς μεταβολίτες που θεωρούνται δυνητικά ανησυχητικοί.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό EFSA Journal.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Γονιδιοτοξικές και καρκινογόνες ουσίες σε τρόφιμα για βρέφη και μικρά παιδιά – Τι εντόπισε έρευνα σε 91 δείγματα από μάρκες της αγοράς
- Μπανάνες: Τι συμβαίνει στην αρτηριακή μας πίεση όταν τις καταναλώνουμε τακτικά; – Ο ρόλος του καλίου
- TFA: Το τοξικό χημικό που βρέθηκε στο αίμα όλων των Ευρωπαίων που εξετάστηκαν
- Ανακαλούνται δύο οικογενειακά παγωτά μετά από καταγγελίες (φωτογραφία)
