EFSA: Νέα οδηγία για το ανώτατο όριο πρόσληψης βιταμίνης Α και β-καροτενίου

Η γνωμοδότηση της EFSA για τα νέα όρια σε βιταμίνη Α και το β-καροτένιο.

Μετά από δύο αιτήματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζητήθηκε από την ομάδα της EFSA για τη διατροφή, τα νέα τρόφιμα και τα αλλεργιογόνα τροφίμων (NDA) να εκδώσει επιστημονική μελέτη σχετικά με την αναθεώρηση του ανώτατου ανεκτού επιπέδου πρόσληψης (UL) για την βιταμίνη Α και το β-καροτένιο.

Πραγματοποιήθηκαν συστηματικές ανασκοπήσεις της βιβλιογραφίας για τις κατά προτεραιότητα αρνητικές επιπτώσεις της υπερβολικής πρόσληψης βιταμίνης Α στην υγεία, δηλαδή την τερατογένεση, την ηπατοτοξικότητα και τα τελικά σημεία που σχετίζονται με την υγεία των οστών.

Η υπάρχουσα νομοθεσία της ΕΕ

Το άρθρο 6 του κανονισμού αριθ. 1925/2006 για την προσθήκη βιταμινών και ανόργανων συστατικών και ορισμένων άλλων ουσιών στα τρόφιμα και το άρθρο 5 της οδηγίας 2002/46/ΕΕ για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα συμπληρώματα διατροφής προβλέπουν ότι καθορίζονται οι μέγιστες ποσότητες βιταμινών και ανόργανων συστατικών που προστίθενται στα τρόφιμα και στα συμπληρώματα διατροφής, αντίστοιχα.

Οι προαναφερθείσες διατάξεις καθορίζουν τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό αυτών των μέγιστων ποσοτήτων, τα οποία περιλαμβάνουν τα ανώτερα ασφαλή επίπεδα (UL) βιταμινών και ανόργανων συστατικών που καθορίζονται με επιστημονική αξιολόγηση κινδύνου βάσει «γενικά αποδεκτών επιστημονικών δεδομένων, λαμβάνοντας υπόψη, κατά περίπτωση, τους διαφορετικούς βαθμούς ευαισθησίας των διαφόρων ομάδων καταναλωτών».

Για τον καθορισμό των μέγιστων ποσοτήτων βιταμινών και ανόργανων συστατικών σε εμπλουτισμένα τρόφιμα και συμπληρώματα διατροφής, η Επιτροπή ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) να επανεξετάσει τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της Επιστημονικής Επιτροπής Τροφίμων (SCF) ή της ομάδας NDA σχετικά με τα UL για τη βιταμίνη Α, το φυλλικό οξύ/φολικό οξύ, τη βιταμίνη D, τη βιταμίνη Ε, τη βιταμίνη Β6, το σίδηρο, το μαγγάνιο και το β-καροτένιο ώστε να ληφθούν υπόψη οι πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις και στοιχεία.

Η αναθεώρηση των ορίων

Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επέτρεψαν να εξεταστεί κατά πόσον το β-καροτένιο θα μπορούσε να ενισχύσει την τοξικότητα της προσχηματισμένης βιταμίνης Α. Η τερατογένεση επιλέχθηκε ως το κρίσιμο αποτέλεσμα στο οποίο θα βασιστεί η UL για την προσχηματισμένη βιταμίνη Α. Η ομάδα πρότεινε να διατηρηθεί η UL για την προσχηματισμένη βιταμίνη Α των 3000 μg RE/ημέρα για τους ενήλικες.

Αυτό το UL ισχύει για άνδρες και γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία, των εγκύων και θηλαζουσών γυναικών και των γυναικών μετά την εμμηνόπαυση. Η τιμή αυτή κλιμακώθηκε σε άλλες πληθυσμιακές ομάδες χρησιμοποιώντας αλλομετρική κλιμάκωση, οδηγώντας σε UL μεταξύ 600 μg RE/ημέρα (βρέφη 4-11 μηνών) και 2600 μg RE/ημέρα (έφηβοι 15-17 ετών).

Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα πρόσληψης, οι ευρωπαϊκοί πληθυσμοί είναι απίθανο να υπερβούν το UL για την προσχηματισμένη βιταμίνη Α, εάν η κατανάλωση συκωτιού, εντέρων και προϊόντων τους περιορίζεται σε μία φορά το μήνα ή λιγότερο. Γυναίκες που σχεδιάζουν να μείνουν έγκυες ή που είναι έγκυες συνιστάται να μην καταναλώνουν προϊόντα συκωτιού. Ο κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα επιλέχθηκε ως η κρίσιμη επίδραση της περίσσειας συμπληρωματικού β-καροτενίου.

Τα νέα προτεινόμενα όρια για τη βιταμίνη Α

Για την πρόσληψη βιταμίνης Α από όλες τις πηγές, συμπεριλαμβανομένων των εμπλουτισμένων τροφίμων και των συμπληρωμάτων διατροφής, καθορίζονται τα ακόλουθα προτεινόμενα όρια UL:

Τα νέα προτεινόμενα όρια για το β – καροτένιο

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η πρόσληψη β-καροτενίου από τη βασική διατροφή, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης του ως πρόσθετο τροφίμων για τεχνολογικούς σκοπούς, σχετίζεται με δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία. Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, δεν μπορεί να καθοριστεί UL ή ασφαλές επίπεδο πρόσληψης για το β-καροτένιο.

Η ομάδα θεωρεί ότι οι καπνιστές θα πρέπει να αποφεύγουν την κατανάλωση συμπληρωμάτων διατροφής που περιέχουν β-καροτένιο. Η ομάδα θεωρεί επίσης ότι η χρήση συμπληρώματος β-καροτενίου (δηλαδή σε εμπλουτισμένα τρόφιμα ή/και συμπληρώματα διατροφής) από τον γενικό πληθυσμό θα πρέπει να περιορίζεται στην κάλυψη των αναγκών σε βιταμίνη Α.

Το συμπέρασμα αυτό δεν ισχύει για την πιθανή χρήση του συμπληρωματικού β-καροτενίου για θεραπευτικούς σκοπούς υπό ιατρική παρακολούθηση (π.χ. ως πηγή προβιταμίνης Α σε ανεπάρκεια βιταμίνης Α, για τη θεραπεία της ερυθροποιητικής πρωτοπορφυρίας).