Νέα ευρωπαϊκή εκστρατεία για την προστασία της ονομασίας «Greek Yogurt» προετοιμάζει ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων, επιχειρώντας να εντοπίσει προϊόντα που κυκλοφορούν στις αγορές του εξωτερικού με ενδείξεις οι οποίες μπορεί να δημιουργούν εσφαλμένη εντύπωση για την προέλευσή τους. Η πρωτοβουλία, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Οικονομικού Ταχυδρόμου της 13ης Ιουλίου 2026, προβλέπει παρακολούθηση των ξένων αγορών, καταγραφή των επίμαχων εμπορικών πρακτικών και εξέταση των νομικών μέσων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο ΣΕΒΓΑΠ έχει αναθέσει την υπόθεση σε Έλληνα νομικό εγκατεστημένο στο Παρίσι, με ειδίκευση στο ευρωπαϊκό δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας. Παράλληλα, φέρεται να επιδιώκει συντονισμό με τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες και τη συγκρότηση μηχανισμού που θα παρακολουθεί τις ενδείξεις «Greek Yogurt» και «Greek Style Yogurt» στα προϊόντα που διατίθενται στα ευρωπαϊκά σουπερμάρκετ.
Η κινητοποίηση συνδέεται με την αυξανόμενη εμπορική αξία της κατηγορίας. Στο δημοσίευμα αναφέρεται ότι η παγκόσμια αγορά προϊόντων που διατίθενται ως Greek Yogurt αποτιμάται σε περίπου 34 δισ. ευρώ και ενδέχεται να προσεγγίσει τα 55 δισ. ευρώ έως το 2030. Όμως τα προϊόντα ελληνικής παραγωγής αντιπροσωπεύουν περιορισμένο ποσοστό της συνολικής διεθνούς αγοράς, παρότι ο όρος «Greek» χρησιμοποιείται ευρύτατα στις συσκευασίες. Τα συγκεκριμένα αριθμητικά δεδομένα αποδίδονται από τον Οικονομικό Ταχυδρόμο στο ρεπορτάζ του και δεν συνοδεύονται από παραπομπή σε δημόσια διαθέσιμη μελέτη αγοράς.
Η διεθνής δυναμική του προϊόντος αποτυπώνεται και στην καταναλωτική αγορά. Όπως είχε καταγράψει το Cibum σε δημοσίευμά του τον Απρίλιο του 2026, η απότομη αύξηση της ζήτησης σε χώρες όπως η Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είχε προκαλέσει κατά περιόδους ελλείψεις ελληνικού γιαουρτιού σε μεγάλες αλυσίδες λιανικής. Η τάση συνδέθηκε με τη διάδοση συνταγών μέσω του TikTok και άλλων κοινωνικών δικτύων, αλλά και με τη στροφή των καταναλωτών προς τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη. Η εμπορική απήχηση του προϊόντος ενισχύεται από τα ιδιαίτερα οργανοληπτικά και διατροφικά χαρακτηριστικά του, καθώς η διαδικασία στράγγισης αυξάνει τη συγκέντρωση πρωτεΐνης και στερεών συστατικών και διαμορφώνει την πυκνή, κρεμώδη υφή που συνδέεται διεθνώς με το ελληνικό γιαούρτι.
Η συζήτηση δεν αφορά την ασφάλεια ή τη θρεπτική αξία των προϊόντων που παράγονται εκτός Ελλάδας. Αφορά την ακρίβεια της ενημέρωσης που λαμβάνει ο καταναλωτής, τη γεωγραφική προέλευση που υποδηλώνει μια ονομασία και τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ένα τρόφιμο στην επισήμανση και στη διαφήμισή του. Ένα γιαούρτι που έχει παραχθεί νόμιμα σε άλλη χώρα μπορεί να πληροί όλες τις απαιτήσεις υγιεινής και ποιότητας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορεί να παρουσιάζεται ως προϊόν ελληνικής προέλευσης.
Η διάκριση ανάμεσα στους όρους «Greek Yogurt» και «Greek Style Yogurt» βρίσκεται στο κέντρο της αντιπαράθεσης. Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι η πρώτη ονομασία παραπέμπει σε γιαούρτι που παράγεται στην Ελλάδα, ενώ η δεύτερη χρησιμοποιείται συνήθως για προϊόντα τα οποία παράγονται σε άλλες χώρες και επιχειρούν να περιγράψουν υφή, σύσταση ή τρόπο παρασκευής που θυμίζει το ελληνικό στραγγιστό γιαούρτι. Ο ΣΕΒΓΑΠ έχει υποστηρίξει σε παλαιότερες δημόσιες τοποθετήσεις ότι ακόμη και η χρήση της ένδειξης «Greek Style» μπορεί να προκαλέσει σύγχυση, ιδίως όταν η λέξη «Greek» κυριαρχεί οπτικά στη συσκευασία και η πραγματική χώρα παραγωγής εμφανίζεται λιγότερο ευδιάκριτα.
Η υπόθεση έχει ήδη απασχολήσει τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε επίσημη απάντηση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε το 2018 ότι η ονομασία «Greek yoghurt» δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για γιαούρτια που παράγονται εκτός Ελλάδας, επειδή γίνεται γενικά αντιληπτή ως ένδειξη προέλευσης, δηλαδή ως αναφορά σε προϊόν που προέρχεται από την Ελλάδα.
Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή το «ελληνικό γιαούρτι» δεν έχει σήμερα ενιαία κατοχύρωση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης ως Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης ή Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη. Η προστασία της ονομασίας εξετάζεται επομένως κυρίως μέσα από το δίκαιο για την ενημέρωση των καταναλωτών και την απαγόρευση της παραπλανητικής επισήμανσης. Η απάντηση της Επιτροπής δεν ισοδυναμεί με καταχώριση της ονομασίας στο ευρωπαϊκό μητρώο γεωγραφικών ενδείξεων, παρέχει όμως σαφή θεσμική ερμηνεία για τον γεωγραφικό χαρακτήρα του όρου «Greek yoghurt».
Το ζήτημα αναδείχθηκε έντονα μετά την αντιπαράθεση Ελλάδας και Τσεχίας. Το 2016, οι τσεχικές αρχές προώθησαν εθνικές διατάξεις που επέτρεπαν τη χρήση των ονομασιών «Greek yoghurt» και «Greek-style yoghurt» για προϊόντα παραγόμενα στην Τσεχία. Η Ελλάδα αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι η ρύθμιση μπορούσε να νομιμοποιήσει μια επισήμανση ικανή να παραπλανήσει τους καταναλωτές ως προς τη χώρα προέλευσης. Η υπόθεση διαβιβάστηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αποτέλεσε αντικείμενο επανειλημμένων πολιτικών και θεσμικών παρεμβάσεων. Το θέμα συζητήθηκε και το 2022 στην Ολομέλεια της Βουλής, κατά τη διάρκεια της συζήτησης νομοσχεδίου για την προστασία των καταναλωτών. Ο πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και βουλευτής Βαγγέλης Αποστόλου αναφέρθηκε τόσο στην υπόθεση της Τσεχίας όσο και στη χρήση της ονομασίας «ελληνικό γιαούρτι» στην Ιαπωνία, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται διαρκής θεσμική εγρήγορση για την προστασία της ονομασίας στις διεθνείς αγορές. Κατά την τοποθέτησή του υπενθύμισε ότι η παρέμβαση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην υπόθεση της Τσεχίας οδήγησε στην απόσυρση των σχετικών ρυθμίσεων, ενώ υπογράμμισε ότι η προστασία των ελληνικών προϊόντων γεωγραφικής ταυτότητας παραμένει διαρκής πρόκληση τόσο στις εμπορικές συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στις αγορές τρίτων χωρών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαχώρισε τις δύο ονομασίες. Για την ένδειξη «Greek yoghurt» διατύπωσε τη θέση ότι παραπέμπει ευθέως σε ελληνική προέλευση. Για τον όρο «Greek style» η αξιολόγηση είναι πιο σύνθετη, επειδή ο όρος «style» μπορεί να παρουσιάζεται ως περιγραφή τύπου ή μεθόδου και όχι ως ρητή δήλωση γεωγραφικής προέλευσης. Η νομιμότητα μιας τέτοιας ένδειξης δεν κρίνεται απομονωμένα, αλλά σε συνάρτηση με τη συνολική παρουσίαση της συσκευασίας, το μέγεθος και τη θέση των λέξεων, τις εικόνες, τα σύμβολα, τα χρώματα και κάθε άλλο στοιχείο που μπορεί να επηρεάσει την αντίληψη του μέσου καταναλωτή. Το βασικό νομικό εργαλείο είναι ο Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011 για την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές. Ο Κανονισμός καθορίζει τις γενικές αρχές και τις υποχρεώσεις που διέπουν την επισήμανση των προσυσκευασμένων τροφίμων σε όλα τα κράτη-μέλη.
Το άρθρο 7 του Κανονισμού προβλέπει ότι οι πληροφορίες για ένα τρόφιμο δεν πρέπει να είναι παραπλανητικές, ιδίως ως προς τη φύση, την ταυτότητα, τις ιδιότητες, τη σύνθεση, την ποσότητα, τη διάρκεια ζωής, τη χώρα καταγωγής, τον τόπο προέλευσης ή τη μέθοδο παραγωγής του. Η απαγόρευση δεν περιορίζεται στις υποχρεωτικές ενδείξεις της ετικέτας. Καλύπτει τη συνολική πληροφόρηση που παρέχεται στον καταναλωτή, περιλαμβανομένης της παρουσίασης, της διαφήμισης και της διάταξης των πληροφοριών στη συσκευασία.
Το άρθρο 26 προβλέπει ότι η αναγραφή της χώρας καταγωγής ή του τόπου προέλευσης γίνεται υποχρεωτική όταν η παράλειψή της θα μπορούσε να παραπλανήσει τον καταναλωτή, ιδίως όταν η συνολική επισήμανση υποδηλώνει ότι το τρόφιμο έχει διαφορετική καταγωγή από την πραγματική. Η αρχή αυτή είναι άμεσα σχετική με προϊόντα που χρησιμοποιούν μια εθνική ονομασία, σημαίες, χάρτες, αρχιτεκτονικά σύμβολα ή άλλο οπτικό υλικό το οποίο ενδέχεται να δημιουργήσει συγκεκριμένη εντύπωση προέλευσης.
Η εφαρμογή του Κανονισμού αποτελεί ευθύνη των αρμόδιων αρχών των κρατών-μελών. Αυτό σημαίνει ότι μια ελληνική κλαδική οργάνωση δεν μπορεί από μόνη της να απαγορεύσει την κυκλοφορία ενός προϊόντος σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Μπορεί όμως να συλλέξει στοιχεία, να απευθυνθεί στις εθνικές αρχές ελέγχου, να ζητήσει διοικητική διερεύνηση, να υποβάλει καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή να προσφύγει στα δικαστήρια, ανάλογα με την περίπτωση και το εθνικό δίκαιο που εφαρμόζεται.
Η ελληνική κυβέρνηση είχε ήδη αναγνωρίσει την ανάγκη οργανωμένης προστασίας της ονομασίας. Το 2017 ανακοινώθηκε η προετοιμασία φακέλου για τη διεθνή κατοχύρωση του ελληνικού γιαουρτιού, με σύνδεση της πρωτοβουλίας τόσο με την εξωστρέφεια της ελληνικής γαλακτοβιομηχανίας όσο και με την προστασία της εγχώριας κτηνοτροφίας και των παραγωγών γάλακτος. Στις κυβερνητικές ανακοινώσεις της περιόδου περιλαμβάνονταν η εξέταση της δυνατότητας καταχώρισης του προϊόντος ως Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης, η συγκέντρωση τεχνικών και ιστορικών στοιχείων και η ανάληψη παρεμβάσεων σε χώρες όπου χρησιμοποιούνταν αμφισβητούμενες ονομασίες. Η επιδίωξη καταχώρισης ως ΠΓΕ παρουσιάστηκε ως μέσο ισχυρότερης προστασίας, επειδή μια αναγνωρισμένη γεωγραφική ένδειξη παρέχει ειδικό πλαίσιο απαγόρευσης της κατάχρησης, της απομίμησης και της εμπορικής εκμετάλλευσης της φήμης ενός προϊόντος.
Η διαδικασία κατοχύρωσης, ωστόσο, απαιτεί ακριβή περιγραφή του προϊόντος, οριοθέτηση της γεωγραφικής περιοχής, τεκμηρίωση του δεσμού μεταξύ της ποιότητας ή της φήμης και της προέλευσης, καθώς και συμφωνία για τις πρώτες ύλες και τις μεθόδους παραγωγής. Στην περίπτωση του ελληνικού γιαουρτιού, οι διαφορετικοί τύποι γάλακτος, οι τεχνολογικές μέθοδοι συμπύκνωσης και η ποικιλία των προϊόντων που παράγονται από τις ελληνικές επιχειρήσεις καθιστούν τη σύνταξη κοινών προδιαγραφών σύνθετη.
Μέχρι την ολοκλήρωση μιας τέτοιας διαδικασίας, η προστασία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εφαρμογή των γενικών κανόνων κατά της παραπλάνησης. Η αποτελεσματικότητα μιας ευρωπαϊκής εκστρατείας θα εξαρτηθεί από την ποιότητα της τεκμηρίωσης για κάθε προϊόν: φωτογραφίες της συσκευασίας, ακριβής ονομασία πώλησης, χώρα παραγωγής, ισχυρισμοί στην εμπρόσθια και οπίσθια όψη, οπτικά ελληνικά στοιχεία, πληροφορίες στην ιστοσελίδα του παραγωγού και τρόπος προβολής στο σημείο πώλησης.
Για τον καταναλωτή, ο ασφαλέστερος τρόπος εξακρίβωσης της προέλευσης είναι η ανάγνωση ολόκληρης της ετικέτας και όχι μόνο της εμπορικής ονομασίας στην κύρια όψη. Η ένδειξη «Greek Style» δεν αποδεικνύει ελληνική παραγωγή. Η πραγματική χώρα παρασκευής, η ταχυδρομική διεύθυνση του υπεύθυνου επιχείρησης και οι διευκρινίσεις για την προέλευση πρέπει να εξετάζονται μαζί, καθώς η έδρα της εταιρείας που διαθέτει το προϊόν δεν συμπίπτει πάντοτε με τον τόπο παραγωγής.
Η νέα πρωτοβουλία του ΣΕΒΓΑΠ μεταφέρει την αντιπαράθεση από τις γενικές θεσμικές τοποθετήσεις στη συστηματική εξέταση συγκεκριμένων προϊόντων και συσκευασιών. Το ευρωπαϊκό δίκαιο παρέχει τη βάση για την αμφισβήτηση παραπλανητικών ενδείξεων, αλλά κάθε περίπτωση χρειάζεται αυτοτελή αξιολόγηση. Η ονομασία, τα γραφικά στοιχεία, η πραγματική προέλευση και η συνολική εικόνα της συσκευασίας είναι τα δεδομένα πάνω στα οποία θα κριθεί αν ο καταναλωτής ενημερώνεται με ακρίβεια ή οδηγείται σε εσφαλμένη αντίληψη για την ταυτότητα του προϊόντος.
