Προβλήματα στην ενημέρωση για τα αλλεργιογόνα, στην εκπαίδευση προσωπικού και στα σχέδια αντιμετώπισης αναφυλαξίας
Περίπου 220 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με τροφικές αλλεργίες. Η μοναδική αποτελεσματική στρατηγική πρόληψης των αλλεργικών αντιδράσεων παραμένει η αποφυγή των τροφίμων που προκαλούν την αντίδραση, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη σωστή ενημέρωση των καταναλωτών για τα συστατικά των γευμάτων που καταναλώνουν εκτός σπιτιού. Ωστόσο η νομοθετική προστασία των καταναλωτών όταν τρώνε εκτός σπιτιού παραμένει άνιση και συχνά ανεπαρκής. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας διεθνούς μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Food Policy από ερευνητές του Πανεπιστημίου Campinas (UNICAMP) της Βραζιλίας, του University of Lancashire στο Ηνωμένο Βασίλειο, του University of Birmingham και του University of North Texas.
Η μελέτη εξέτασε το νομοθετικό πλαίσιο για τη διαχείριση αλλεργιογόνων σε μη προσυσκευασμένα τρόφιμα που διατίθενται σε εστιατόρια, καφετέριες, καντίνες, αρτοποιεία, υπηρεσίες delivery και άλλες επιχειρήσεις μαζικής εστίασης. Οι ερευνητές χαρτογράφησαν 83 νόμους, κανονισμούς και επίσημα έγγραφα από διάφορες χώρες και περιοχές του κόσμου, καταγράφοντας τις απαιτήσεις που ισχύουν για την ενημέρωση των καταναλωτών και τη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με τις τροφικές αλλεργίες.
Οι ερευνητές εντόπισαν πέντε βασικούς άξονες που καλύπτουν οι σχετικές νομοθεσίες: παροχή πληροφοριών για τα αλλεργιογόνα συστατικά, προτροπή προς τους πελάτες να δηλώνουν τις αλλεργίες τους, εκπαίδευση προσωπικού και υπευθύνων επιχειρήσεων τροφίμων, ύπαρξη σχεδίων αντιμετώπισης αναφυλαξίας και εφαρμογή συστημάτων διαχείρισης αλλεργιογόνων ή εξατομικευμένων σχεδίων προστασίας.
Η συχνότερη νομοθετική απαίτηση αφορά την εκπαίδευση του προσωπικού. Από τα 83 έγγραφα που αναλύθηκαν, τα 39 περιλάμβαναν υποχρεώσεις κατάρτισης εργαζομένων και υπευθύνων επιχειρήσεων σχετικά με την αναγνώριση αλλεργιογόνων, την αποφυγή επιμολύνσεων και τη διαχείριση περιστατικών αλλεργικών αντιδράσεων. Σε πολλές πολιτείες των ΗΠΑ, αλλά και σε άλλες χώρες, οι υπεύθυνοι των καταστημάτων υποχρεούνται να διασφαλίζουν ότι το προσωπικό διαθέτει επαρκή γνώση για τα τρόφιμα που ενδέχεται να προκαλέσουν αλλεργίες και για τα μέτρα πρόληψης.
Ο δεύτερος συχνότερος τομέας παρέμβασης αφορά την ενημέρωση των καταναλωτών για την παρουσία αλλεργιογόνων συστατικών. Συνολικά 34 κανονιστικά κείμενα απαιτούν από τις επιχειρήσεις εστίασης να παρέχουν πληροφορίες για αλλεργιογόνα σε μενού, πινακίδες, ηλεκτρονικές πλατφόρμες ή μέσω προσωπικού. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι επιχειρήσεις οφείλουν να διαθέτουν πληροφορίες για τα 14 βασικά αλλεργιογόνα που αναγνωρίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Η έρευνα καταγράφει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ χωρών και περιοχών. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Κανονισμός 1169/2011 απαιτεί την παροχή πληροφοριών για αλλεργιογόνα ακόμη και σε μη προσυσκευασμένα τρόφιμα, αλλά αφήνει στα κράτη-μέλη την ευχέρεια να καθορίσουν τον τρόπο εφαρμογής. Ως αποτέλεσμα, διαφορετικές χώρες υιοθετούν διαφορετικές πρακτικές, από υποχρεωτική γραπτή ενημέρωση έως συνδυασμό γραπτής και προφορικής πληροφόρησης.
Η μελέτη επισημαίνει επίσης ότι μόνο επτά νομοθετικά κείμενα απαιτούν από τις επιχειρήσεις να ενθαρρύνουν τους πελάτες να δηλώνουν τις αλλεργίες τους πριν από την παραγγελία. Τέτοιες απαιτήσεις εντοπίστηκαν κυρίως σε πολιτείες των ΗΠΑ, όπου συχνά προβλέπεται η ανάρτηση σχετικών προειδοποιητικών μηνυμάτων σε μενού ή εμφανή σημεία των καταστημάτων.
Ακόμη πιο περιορισμένη είναι η πρόβλεψη για σχέδια αντιμετώπισης αναφυλαξίας, δηλαδή της σοβαρότερης μορφής αλλεργικής αντίδρασης. Μόλις τέσσερα κανονιστικά κείμενα περιλαμβάνουν τέτοιες απαιτήσεις. Παραδείγματα αποτελούν οι επαρχίες Οντάριο και Αλμπέρτα στον Καναδά, όπου τα σχολεία υποχρεούνται να εφαρμόζουν πολιτικές διαχείρισης αναφυλαξίας, καθώς και η πολιτεία Πιαουί της Βραζιλίας, όπου ορισμένα καταστήματα εστίασης πρέπει να διαθέτουν εξοπλισμό αντιμετώπισης αλλεργικών επεισοδίων και να αναρτούν σχετικές οδηγίες.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι περισσότερες νομοθετικές πρωτοβουλίες προέρχονται από χώρες υψηλού εισοδήματος, ενώ πολλές χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος διαθέτουν περιορισμένες ή ανύπαρκτες ρυθμίσεις για την προστασία ατόμων με τροφικές αλλεργίες. Παρά τις βελτιώσεις που έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στην κάλυψη, στην εφαρμογή και στον έλεγχο της νομοθεσίας, τα οποία περιορίζουν το επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. Οι συντάκτες της μελέτης εκτιμούν ότι τα ευρήματα μπορούν να αξιοποιηθούν από κυβερνήσεις, ρυθμιστικές αρχές και επιχειρήσεις εστίασης για την ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών και ενιαίων πλαισίων διαχείρισης αλλεργιογόνων, με στόχο τη μείωση των κινδύνων για εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν με τροφικές αλλεργίες.
