Η βραχυπρόθεσμη παραγωγικότητα από τα αντιβιοτικά αύξησης κρύβει μακροπρόθεσμες απώλειες έξι φορές μεγαλύτερες
Νέα έκθεση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών που παρουσιάστηκε στην Τέταρτη Σύνοδο της Υποεπιτροπής Κτηνοτροφίας στη Ρώμη προβλέπει ότι η παγκόσμια χρήση αντιμικροβιακών ουσιών στην κτηνοτροφία θα αυξηθεί κατά σχεδόν 30% έως το 2040 σε σχέση με τα επίπεδα του 2019, εφόσον δεν ληφθούν δραστικά μέτρα. Η άνοδος αυτή οφείλεται στην αυξανόμενη ζήτηση για ζωικά τρόφιμα και την εντατικοποίηση της παραγωγής, καθώς η παγκόσμια κτηνοτροφική παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί κατά 23% έως το 2040, με κύρια ανάπτυξη στα πουλερικά και τα γαλακτοκομικά. Η αντιμικροβιακή αντίσταση, γνωστή ως AMR, συμβαίνει όταν βακτήρια παύουν να ανταποκρίνονται σε αντιβιοτικά, και η κτηνοτροφία παίζει κεντρικό ρόλο γιατί η χρήση αντιβιοτικών στα ζώα μεταφέρει αντίσταση στο ευρύτερο περιβάλλον και στην τροφική αλυσίδα. Δεδομένα επιτήρησης των EFSA και ECDC επιβεβαιώνουν ότι η υψηλή αντίσταση σε κοινά αντιβιοτικά, συμπεριλαμβανομένων αμπικιλλίνης, τετρακυκλινών και σουλφοναμιδίων, συνεχίζεται σε βασικά παθογόνα όπως Salmonella και Campylobacter, ενώ η αντίσταση στο E. coli παραμένει ευρέως διαδεδομένη στα ζώα.
Το κεντρικό εύρημα της έκθεσης είναι βαθιά αντιφατικό. Τα αντιβιοτικά αύξησης, γνωστά ως AGP, μπορούν να βελτιώσουν βραχυπρόθεσμα την παραγωγικότητα, ιδίως σε περιβάλλοντα με περιορισμένους πόρους, υψηλή πίεση ασθενειών και περιορισμένη πρόσβαση σε κτηνιατρική φροντίδα. Αυτά τα βραχυπρόθεσμα οφέλη όμως ωχριούν μπροστά στις μακροπρόθεσμες απώλειες που προκαλεί η αυξανόμενη αντιμικροβιακή αντίσταση. Σε σενάρια υψηλής AMR, οι συσσωρευμένες απώλειες κτηνοτροφικής παραγωγής μπορεί να φτάσουν τα 293 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2040, σε σύγκριση με περίπου 49 δισεκατομμύρια ευρώ στο χειρότερο σενάριο σταδιακής κατάργησης των AGP. Με άλλα λόγια, το κόστος της αδράνειας είναι έξι φορές μεγαλύτερο από το κόστος της δράσης, ακόμα και στο πιο δύσκολο σενάριο μετάβασης.
Τι χρειάζεται για να αλλάξει η κατάσταση
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι η μετάβαση είναι άνιση ανάλογα με την περιοχή και το σύστημα παραγωγής. Η Ασία και ο Ειρηνικός αναμένεται να παραμείνουν οι μεγαλύτεροι χρήστες κτηνοτροφικών αντιμικροβιακών, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 65% της παγκόσμιας χρήσης έως το 2040, ακολουθούμενοι από τη Νότια Αμερική με περίπου 19%. Η Αφρική έχει μικρότερο μερίδιο αλλά αυξανόμενο ρυθμό. Για να επιτευχθεί η αναγκαία μείωση, η έκθεση συστήνει συνδυασμό ρύθμισης με οικονομικά κίνητρα, επενδύσεις σε κτηνιατρικές υπηρεσίες, επιτήρηση και διαγνωστικά, και μεγαλύτερη χρήση εναλλακτικών λύσεων όπως εμβολιασμός, βελτίωση της βιοασφάλειας και βελτιωμένες πρακτικές εκτροφής. Εκτιμάται ότι απαιτούνται τουλάχιστον 26 δισεκατομμύρια ευρώ σε μεταβατική χρηματοδότηση για την κάλυψη των βραχυπρόθεσμων κοστών εφαρμογής, ποσό που η έκθεση παρουσιάζει ως επένδυση με εξαιρετική απόδοση δεδομένων των εναλλακτικών απωλειών.
Πηγή
The future of antimicrobial use in livestock: The economic cost of action or inaction, FAO (2026): https://openknowledge.fao.org/items/4db089fd-ff84-4dc5-915f-7e0358e826e8
