Η δεκάωρη διακοπή ρεύματος που έπληξε την Ισπανία και τις γύρω χώρες άφησε πίσω της ανησυχητικά στατιστικά θνησιμότητας
Η ξαφνική διακοπή ρεύματος που βύθισε την Ιβηρική Χερσόνησο στο σκοτάδι στις 28 Απριλίου 2025, φαίνεται πως είχε πιο σύνθετες επιπτώσεις απ’ ό,τι αρχικά εκτιμήθηκε. Περισσότερα από 50 εκατομμύρια άτομα επηρεάστηκαν, οι βασικές υποδομές παρέλυσαν και, όπως αποκαλύπτει νέα μελέτη που βασίζεται σε στοιχεία του συστήματος MoMo, παρατηρήθηκε αύξηση της θνησιμότητας τις επόμενες ημέρες. Το MoMo, το εθνικό σύστημα επιτήρησης της Ισπανίας για την ημερήσια θνησιμότητα, καταγράφει εδώ και χρόνια ανωμαλίες σε περιόδους υγειονομικών ή περιβαλλοντικών κρίσεων. Αυτή τη φορά, στόχος ήταν να διερευνηθεί αν το μπλακάουτ άφησε «αποτύπωμα» στους ημερήσιους θανάτους.
Στις 29 και 30 Απριλίου, μία και δύο ημέρες μετά το συμβάν, καταγράφηκαν 84 και 83 περισσότεροι θάνατοι αντίστοιχα, σε σύγκριση με τους αναμενόμενους αριθμούς. Πρόκειται για αύξηση 7,2%, στατιστικά σημαντική και χρονολογικά ύποπτη. Αντίθετα, την ημέρα της διακοπής, οι θάνατοι ήταν λιγότεροι από το αναμενόμενο, γεγονός που δείχνει ότι τα προβλήματα ενδεχομένως εκδηλώθηκαν με καθυστέρηση. Οι ερευνητές υπολόγισαν και τη συνολική υπέρβαση θανάτων σε τριήμερη βάση, που ανήλθε σε 147 θανάτους, δηλαδή αύξηση 4,2% σε σχέση με τον φυσιολογικό μέσο όρο.
Ποιους «χτύπησε» περισσότερο
Η ανάλυση δείχνει ότι η υπερβολική θνησιμότητα ήταν υψηλότερη στις γυναίκες (7,3%) από ό,τι στους άνδρες (1,2%). Επιπλέον, το μεγαλύτερο πλήγμα εντοπίζεται στην ηλικιακή ομάδα 65-84 ετών, με αύξηση 6,9%. Αντίθετα, οι νεότεροι και οι υπερήλικες (άνω των 85) εμφάνισαν μικρότερες αποκλίσεις, κάτω του 2%. Εντύπωση προκαλεί πως σε κάποιες περιοχές η αύξηση ήταν έντονη, ενώ σε άλλες σχεδόν μηδενική, χωρίς να εντοπίζεται ξεκάθαρο μοτίβο.
Παρότι τα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν τουλάχιστον 10 θανάτους άμεσα συνδεδεμένους με το μπλακάουτ, η μελέτη δεν καταλήγει σε σαφές συμπέρασμα. Ούτε επιβεβαιώνει ότι το μπλακάουτ προκάλεσε τους θανάτους, ούτε το αποκλείει. Όπως σημειώνεται, το MoMo παρακολουθεί τη θνησιμότητα από όλες τις αιτίες και δεν διακρίνει μεταξύ φυσικών και εξωτερικών αιτίων. Πιθανές εξηγήσεις για την αύξηση είναι η διακοπή πρόσβασης σε υγειονομική φροντίδα, η προσωρινή κατάρρευση κρίσιμων υποδομών ή η ευαλωτότητα συγκεκριμένων πληθυσμών σε τέτοιες καταστάσεις. Ωστόσο, δεν αποκλείεται και το ενδεχόμενο των στατιστικών αποκλίσεων, οι οποίες δεν είναι σπάνιες σε τέτοια μοντέλα. Ένας ακόμα περιορισμός είναι πως δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα χρονικά δεδομένα αποκατάστασης της ηλεκτροδότησης ανά περιοχή, κάτι που καθιστά αδύνατη την ακριβή τοπική ανάλυση.
