Επιστήμονες φωτίζουν έναν μηχανισμό που μπορεί να εξηγεί δερματικές παθήσεις
Η κερατίνη είναι η πρωτεΐνη που συνθέτει τα μαλλιά, τα νύχια και τα εξωτερικά στρώματα του δέρματός μας. Αυτό που γνωρίζαμε μέχρι τώρα ήταν ότι ορισμένες μορφές κερατίνης, και συγκεκριμένα η κερατίνη Κ16, εμφανίζονται σε αυξημένα επίπεδα σε δέρμα που υποφέρει από φλεγμονώδεις παθήσεις όπως η ψωρίαση, η ατοπική δερματίτιδα και η hidradenitis suppurativa. Για αυτόν τον λόγο, η Κ16 χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια ως βιοδείκτης αυτών των παθήσεων. Η υπόθεση ήταν ότι η πρωτεΐνη εμφανίζεται απλώς ως αντίδραση στη φλεγμονή. Νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, που δημοσιεύτηκε στο Science Translational Medicine, αναστρέφει αυτήν την κατανόηση εντελώς.
Οι ερευνητές εστίασαν στη pachyonychia congenita (PC), μια σπάνια γενετική πάθηση που προκαλεί παχύνσεις του δέρματος και παραμόρφωση των νυχιών, επειδή γνώριζαν ότι οφείλεται σε μεταλλάξεις του γονιδίου KRT16. Εξέτασαν δείγματα παχυσμένου δέρματος από ασθενείς με PC, καθώς και δείγματα από ποντίκια με παρόμοια κατάσταση. Στη συνέχεια απενεργοποίησαν το γονίδιο KRT16 σε μια δεύτερη ομάδα ποντικών για να δουν τι συμβαίνει όταν το γονίδιο δεν λειτουργεί καθόλου.
Το αποτέλεσμα ήταν αδιαμφισβήτητο: όταν η Κ16 απουσίαζε ή ήταν μεταλλαγμένη, η φλεγμονή του δέρματος εκτινασσόταν. Συγκεκριμένα, η σηματοδότηση μέσω ιντερφερόνης τύπου Ι, ένας μηχανισμός που ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα, ήταν υπερδραστήρια τόσο σε ασθενείς με PC όσο και σε ποντίκια χωρίς λειτουργική Κ16. Επιπλέον, τα ποντίκια χωρίς Κ16 ανέπτυξαν πιο σοβαρές ψωριασιόμορφες βλάβες σε πειραματικά μοντέλα φλεγμονής και εμφάνισαν αυξημένη στρατολόγηση ουδετερόφιλων, κυττάρων του ανοσοποιητικού που συμμετέχουν στη φλεγμονή.
Ο μηχανισμός και οι θεραπευτικές προοπτικές
Η Κ16 αλληλεπιδρά με πρωτεΐνες του μονοπατιού RIG-I, ένα σύστημα ανίχνευσης κινδύνου του κυττάρου, και συγκεκριμένα αναστέλλει τη σύνδεση μεταξύ της πρωτεΐνης 14-3-3ε και του RIG-I, εμποδίζοντας έτσι την ενεργοποίηση της ιντερφερόνης. Με άλλα λόγια, η Κ16 λειτουργεί ως φρένο στα σήματα που παράγουν τα κύτταρα του δέρματος για να στρατολογήσουν το ανοσοποιητικό. Όταν αυτό το φρένο λείπει ή δεν λειτουργεί σωστά, ο οργανισμός χάνει έναν κρίσιμο ρυθμιστή της φλεγμονής.
Το πιο υποσχόμενο εύρημα από θεραπευτική σκοπιά είναι ότι η τοπική εφαρμογή ruxolitinib, ενός αναστολέα κινάσης JAK που είναι ήδη εγκεκριμένος για άλλες παθήσεις, μείωσε σημαντικά τη σοβαρότητα των βλαβών σε ποντίκια χωρίς λειτουργική Κ16. Αυτό υποδηλώνει ότι η ανακάλυψη μπορεί να ανοίξει νέες θεραπευτικές οδούς όχι μόνο για την PC αλλά και για ευρύτερες φλεγμονώδεις παθήσεις του δέρματος, στις οποίες η Κ16 χρησιμοποιείται ήδη ως βιοδείκτης. Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν ένα εντελώς νέο παράδειγμα για τον ρόλο των κερατινών στη ρύθμιση της έμφυτης ανοσίας, με δυνητικές εφαρμογές που εκτείνονται πολύ πέρα από τη σπάνια νόσο που ήταν αρχικά το αντικείμενο της μελέτης.
