Επιφυλάξεις για γεωπολιτικές και κλιματικές αβεβαιότητες
Η τελευταία έκθεση Food Outlook του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) παρουσιάζει αισιόδοξες προοπτικές για την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων, καταγράφοντας αύξηση της παραγωγής σχεδόν σε όλες τις κύριες κατηγορίες προϊόντων, με εξαίρεση τη ζάχαρη. Παρά τις θετικές αυτές ενδείξεις, η FAO προειδοποιεί ότι η διατροφική ασφάλεια παραμένει ευάλωτη απέναντι σε ένα πλέγμα απειλών που περιλαμβάνει ακραία καιρικά φαινόμενα, γεωπολιτικές εντάσεις, εμπορικές αβεβαιότητες και μακροοικονομικές προκλήσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι είναι η ουσία θεαμπρονίνη και προς τι ο “χαμός”;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι είναι στην πραγματικότητα ο οξύς πόνος στην κοιλιά όταν γυμναζόμαστε
Η παγκόσμια παραγωγή ρυζιού, καλαμποκιού, σόργου και ελαιούχων σπόρων αναμένεται να αγγίξει νέα ιστορικά υψηλά, ενώ και το σιτάρι αναμένεται να παρουσιάσει ήπια αύξηση. Στην περίπτωση του σιταριού, η αύξηση αποδίδεται κυρίως στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που θα οδηγήσουν σε βελτιωμένες αποδόσεις, καθώς και σε ενδεχόμενη ρεκόρ συγκομιδή στην Ινδία χάρη στην επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Παράλληλα, η παραγωγή χονδροειδών σιτηρών ενισχύεται σημαντικά σε Βραζιλία, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η αύξηση στις σπορές και οι καλύτερες καιρικές συνθήκες ενισχύουν την παραγωγή καλαμποκιού.
Ειδικά για το ρύζι, προβλέπεται άνοδος της παγκόσμιας παραγωγής κατά 0,9%, φτάνοντας τους 551,5 εκατομμύρια τόνους, ενώ αυξημένο εμφανίζεται και το διεθνές εμπόριο, αντανακλώντας τη ζήτηση από την Αφρική και τη δυναμική εξαγωγική δραστηριότητα της Ινδίας και της Νότιας Αμερικής. Η κατά κεφαλήν κατανάλωση ρυζιού, ιδίως στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, αναμένεται επίσης να αυξηθεί.
Η έκθεση επισημαίνει ότι, παρά τη γενική σταθεροποίηση στην παραγωγή, το κόστος των παγκόσμιων εισαγωγών τροφίμων αναμένεται να αυξηθεί το 2024 κατά 3,6%, φτάνοντας σχεδόν τα 2,1 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Τη μεγαλύτερη συμβολή στην αύξηση αυτή έχουν τα προϊόντα όπως ο καφές, το τσάι, το κακάο και τα μπαχαρικά, τα φρούτα και τα λαχανικά, καθώς και τα κρεατικά προϊόντα. Αντίθετα, παρατηρείται μείωση στο κόστος εισαγωγής δημητριακών. Οι προβλέψεις για το 2025 ενσωματώνουν τον κίνδυνο περαιτέρω επιβάρυνσης του κόστους λόγω εμπορικών εντάσεων και αβεβαιοτήτων στις πολιτικές, με τις επιπτώσεις να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την εξάρτηση κάθε χώρας από εισαγωγές ή τη δυνατότητα εναλλακτικών πηγών.
Στο μέτωπο της υγείας των ζώων, η FAO αφιερώνει ειδικό κεφάλαιο στον αντίκτυπο της γρίπης των πτηνών (HPAI) στην παγκόσμια παραγωγή πουλερικών. Παρά τις αλλεπάλληλες επιδημίες την τελευταία τετραετία, οι εξαγωγές κρέατος πουλερικών έχουν διατηρηθεί σταθερές. Το 2025, ωστόσο, καταγράφεται το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα HPAI σε εμπορική πτηνοτροφική μονάδα στη Βραζιλία, χώρα με καθοριστικό ρόλο στις παγκόσμιες εξαγωγές. Οι συνέπειες της HPAI είναι εντονότερες στην ωοπαραγωγή, όπου οι επιπτώσεις είναι πιο μακροχρόνιες, σε αντίθεση με τα κοτόπουλα κρεατοπαραγωγής που εκτρέφονται σε κλειστά συστήματα και έχουν μικρότερους κύκλους παραγωγής. Η Κίνα συνεχίζει να κατέχει την πρωτοκαθεδρία στην παραγωγή αυγών, ενώ σημαντικές ποσότητες παράγονται και στην Ινδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το κόστος διαχείρισης των επιδημιών HPAI στις ΗΠΑ ξεπέρασε το 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι τα τέλη του 2024, με περισσότερα από 173 εκατομμύρια πτηνά να έχουν επηρεαστεί. Οι νέες παραλλαγές του ιού που μεταδίδονται από άγρια πτηνά δημιουργούν πιο επίμονες και ευρείας κλίμακας εστίες, εντείνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια της παραγωγής και τις τιμές.
Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης θεματικά κεφάλαια για σημαντικά ζητήματα που επηρεάζουν τις παγκόσμιες αγορές. Αναλύεται η αυξανόμενη επιρροή της Ρωσίας στις εξαγωγές λιπασμάτων, ενώ εξετάζεται η προσαρμοστικότητα του εμπορίου σιτηρών από τη Ρωσία και την Ουκρανία, δύο χώρες που εξακολουθούν να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στο παγκόσμιο εφοδιαστικό σύστημα, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις.
Ένα άλλο σημαντικό κεφάλαιο εστιάζει στις διεθνείς τιμές των λιπασμάτων, οι οποίες, αν και μειώθηκαν από το ιστορικό υψηλό του 2022, παραμένουν σε επίπεδα που επηρεάζουν το κόστος παραγωγής και τις γεωργικές αποφάσεις. Τέλος, η FAO αγγίζει το φαινόμενο της απάτης με τα ψάρια, τονίζοντας πως η αυξανόμενη παγκόσμια διακίνηση και η επεξεργασία προϊόντων μειώνουν την ιχνηλασιμότητα, δημιουργώντας περιθώρια για παραπλανητικές πρακτικές.
