Η ανάπτυξη κοινών διεθνών κανόνων για τη χρήση ανακυκλωμένου πλαστικού στις συσκευασίες τροφίμων βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης στον Codex Alimentarius, τον διεθνή οργανισμό προτύπων τροφίμων που δημιουργήθηκε από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) και την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Ωστόσο, το Food Packaging Forum (FPF), επιστημονικός φορέας που ασχολείται με την ασφάλεια των υλικών συσκευασίας, προειδοποιεί ότι η πρόταση χρειάζεται περαιτέρω επεξεργασία, καθώς παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα για την αξιολόγηση της χημικής ασφάλειας.
Στις 5 Οκτωβρίου 2026, το FPF υπέβαλε παρατηρήσεις σε έγγραφο συζήτησης του Codex Alimentarius, το οποίο προτείνει την ανάπτυξη διεθνών κατευθυντήριων γραμμών για την ασφαλή χρήση ανακυκλωμένων πλαστικών σε υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Η πρόταση έχει προετοιμαστεί από τις ΗΠΑ σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ιαπωνία και τον Καναδά και συζητείται στην 19η συνεδρίαση της Επιτροπής του Codex για τους Επιμολυντές στα Τρόφιμα, που πραγματοποιείται στο Κάιρο από τις 19 έως τις 26 Οκτωβρίου. Στη συνάντηση αναμένεται να αποφασιστεί αν θα προχωρήσει η ανάπτυξη των διεθνών οδηγιών.
Το FPF υποστηρίζει τον στόχο να ενισχυθεί η ασφάλεια των ανακυκλωμένων υλικών συσκευασίας και να διευκολυνθεί η κυκλική οικονομία, επισημαίνει όμως ότι οι προτεινόμενες κατευθύνσεις χρειάζονται σαφέστερη επιστημονική βάση και πρακτικό πλαίσιο εφαρμογής.
Η χημική μετανάστευση δεν αφορά μόνο το ανακυκλωμένο πλαστικό
Ένα από τα βασικά σημεία των παρατηρήσεων αφορά τη μετανάστευση χημικών ουσιών από τα υλικά συσκευασίας προς τα τρόφιμα. Το FPF υπογραμμίζει ότι πρόκειται για γνωστό φαινόμενο που δεν περιορίζεται στα ανακυκλωμένα πλαστικά. Μπορεί να αφορά και το πρωτογενές πλαστικό, αλλά και άλλα υλικά που χρησιμοποιούνται στις συσκευασίες, όπως το χαρτί και το αλουμίνιο.
Η ανακύκλωση μπορεί να αυξήσει την πολυπλοκότητα του χημικού μείγματος που περιέχεται σε ένα υλικό, καθώς ενδέχεται να εισάγονται ουσίες από προηγούμενες χρήσεις ή από διαφορετικές πηγές αποβλήτων. Ωστόσο, κατά το FPF, απαιτείται σαφέστερη αιτιολόγηση για το γιατί οι προτεινόμενες διεθνείς οδηγίες επικεντρώνονται ειδικά στα ανακυκλωμένα πλαστικά, ενώ παρόμοια ζητήματα μπορούν να προκύψουν και κατά την ανακύκλωση άλλων υλικών που δεν είναι χημικά αδρανή.
Ο φορέας θέτει επίσης το ζήτημα των ουσιών που μπορεί να υπάρχουν στα υλικά χωρίς να έχουν προστεθεί σκόπιμα κατά την παραγωγή τους. Οι λεγόμενες μη σκοπίμως προστιθέμενες ουσίες (NIAS) μπορεί να προέρχονται από χημικές αντιδράσεις, αποδόμηση συστατικών ή επιμολύνσεις. Η πλήρης ταυτοποίηση και αξιολόγηση όλων των χημικών ουσιών που μπορεί να υπάρχουν σε ένα πλαστικό υλικό επαφής με τρόφιμα παραμένει σημαντική αναλυτική και κανονιστική πρόκληση, ακόμη και σε χώρες με ανεπτυγμένα συστήματα ελέγχου.
Τι σημαίνει στην πράξη «ασφάλεια τροφίμων»
Μια ακόμη ένσταση του FPF είναι ότι το έγγραφο συζήτησης δεν ορίζει με επαρκή σαφήνεια τι ακριβώς περιλαμβάνει ο όρος «ασφάλεια τροφίμων» στο πλαίσιο των προτεινόμενων οδηγιών. Ο φορέας ζητά να προσδιοριστούν οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι και οι επιπτώσεις στην υγεία που θα πρέπει να καλύπτει η αξιολόγηση, ώστε οι αρχές να έχουν σαφέστερα κριτήρια για την εξέταση των ανακυκλωμένων υλικών. Το ζήτημα έχει ευρύτερη σημασία για την αγορά συσκευασιών. Η χρήση ανακυκλωμένου πλαστικού μπορεί να μειώσει την ανάγκη για νέες πρώτες ύλες και να συμβάλει στην κυκλική οικονομία, αλλά η περιβαλλοντική ωφέλεια δεν αρκεί από μόνη της για να τεκμηριώσει την ασφάλεια ενός υλικού που έρχεται σε επαφή με τρόφιμα. Χρειάζονται μέθοδοι που να επιτρέπουν την αξιόπιστη αξιολόγηση των χημικών κινδύνων, καθώς και σαφείς απαιτήσεις για τις εταιρείες και τις αρμόδιες αρχές.
Οι παρατηρήσεις του Food Packaging Forum εκφράζουν τη θέση του ίδιου του φορέα και δεν αποτελούν κοινή θέση της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης Καταναλωτών (BEUC), μέσω της οποίας υποβλήθηκαν. Η τελική απόφαση για το αν θα ξεκινήσει η ανάπτυξη των διεθνών κατευθυντήριων γραμμών αναμένεται από τη συνεδρίαση του Codex Alimentarius στο Κάιρο.
