Η EFSA προειδοποιεί για την επιβίωση επικίνδυνων εντόμων που αποικίζουν την καρδιά του ξύλου
Η διασφάλιση της φυτοϋγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μια διαρκή πρόκληση, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για το διεθνές εμπόριο ξυλείας, το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως «δούρειος ίππος» για την εισαγωγή καταστροφικών παρασίτων. Πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε στην EFSA έναν φάκελο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο οποίος προτείνει μια καινοτόμο μέθοδο επεξεργασίας ως αυτόνομο μέτρο προστασίας. Η πρόταση αφορά τη χρήση κενού ατμού και θερμότητας για τον μετριασμό του κινδύνου εισόδου επικίνδυνων οργανισμών, όπως ο μύκητας Bretziella fagacearum (που προκαλεί το μαρασμό της δρυός) και το σύμπλεγμα της νόσου των χιλίων καρκινωμάτων στην καρυδιά, κατά την εισαγωγή κορμών με φλοιό.
Η προτεινόμενη τεχνική προβλέπει τη θέρμανση του σομφού (το εξωτερικό, ζωντανό τμήμα του ξύλου) στους 56 °C για 30 λεπτά, σε βάθος 5 εκατοστών από το καμβίο, υπό συνθήκες κενού και ατμού. Η EFSA κλήθηκε να αξιολογήσει αν αυτή η θερμική επεξεργασία επαρκεί για να καταστήσει τους κορμούς λευκής δρυός (Quercus alba), κόκκινης δρυός (Q. rubra) και μαύρης καρυδιάς (Juglans nigra) ασφαλείς για το ευρωπαϊκό οικοσύστημα. Η ανάλυση δεν περιορίστηκε μόνο στους προαναφερθέντες οργανισμούς, αλλά επεκτάθηκε σε ακόμα 14 φυτοκαραντίνα της ΕΕ που ενδέχεται να συνδέονται με τα συγκεκριμένα εμπορεύματα στις ΗΠΑ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακλήσεις τροφίμων στην Ευρώπη: Η πρώτη εβδομάδα του 2026
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επανάσταση στα γλυκαντικά: Βρέθηκε η απόλυτη εναλλακτική της ζάχαρης;
Για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας, η EFSA χρησιμοποίησε τη μέθοδο της Εξαγωγής Γνώσης Εμπειρογνωμόνων (Expert Knowledge Elicitation – EKE), μια αυστηρή διαδικασία που συνδυάζει βιβλιογραφικά δεδομένα και επιστημονική κρίση. Τα αποτελέσματα για τους κύριους στόχους ήταν ενθαρρυντικά. Με βεβαιότητα 95%, εκτιμήθηκε ότι η συντριπτική πλειονότητα των επεξεργασμένων κορμών (πάνω από 9.000 ανά 10.000 για τη δρυ και έως 9.948 για την καρυδιά) θα είναι απαλλαγμένοι από τους μύκητες και τους φορείς τους. Η συνδυασμένη δράση του κενού και της θερμότητας φαίνεται πως εξουδετερώνει αποτελεσματικά τα παθογόνα που αποικίζουν τα εξωτερικά στρώματα του ξύλου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εστιατόρια: Η υποτιμημένη συνήθης πρακτική που υπονομεύει την απόλαυση του γεύματος, σύμφωνα με έρευνα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνος χρωστική σε αιγυπτιακά μπαχαρικά που φτάνουν και στην Ελλάδα – Μολυσμένο το 100% των δειγμάτων σύμφωνα με μελέτη
Ωστόσο, η επιστημονική επιτροπή εντόπισε ένα σοβαρό «τυφλό σημείο» στην προτεινόμενη μέθοδο. Η επεξεργασία αποδεικνύεται πολύ λιγότερο αποτελεσματική απέναντι σε παράσιτα που εισχωρούν βαθύτερα στον κορμό, πέρα από το όριο των 5 εκατοστών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το είδος Arrhenodes minutus, ένα σκαθάρι που προσβάλλει το ξύλο σε βάθος. Η ανάλυση EKE έδειξε με βεβαιότητα 95% ότι ο αριθμός των «καθαρών» κορμών για αυτό το παράσιτο θα μπορούσε να είναι απελπιστικά χαμηλός, ξεκινώντας από μόλις 1.109 ανά 10.000. Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό ποσοστό της εισαγόμενης ξυλείας θα μπορούσε να παραμείνει μολυσμένο, αποτελώντας ωρολογιακή βόμβα για τα ευρωπαϊκά δάση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση μαμούθ: 14 τόνοι (51.000 ματσάκια) μαϊντανού αποσύρονται από την αγορά – Είναι μολυσμένος με Cyclospora cayetanensis
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η ανακοίνωση της Nestlé για το μολυσμένο γάλα που πωλήθηκε στον μισό πλανήτη
Η μελέτη της EFSA βασίστηκε στην παραδοχή ότι όλοι οι κορμοί είναι μολυσμένοι πριν από την επεξεργασία, προκειμένου να ελεγχθούν τα όρια αντοχής της μεθόδου. Η θερμοκρασία επιβίωσης και το βάθος αποικισμού αποτέλεσαν τις δύο κρίσιμες μεταβλητές. Αν και η θέρμανση στους 56 °C είναι το διεθνές πρότυπο για πολλά παράσιτα, η εφαρμογή της μόνο στα εξωτερικά στρώματα αφήνει ακάλυπτο το εσωτερικό ξύλο (καρδιά), όπου ορισμένα έντομα και μύκητες μπορούν να επιβιώσουν προστατευμένα από τη θερμική επίδραση. Αυτό το εύρημα θέτει υπό αμφισβήτηση τη χρήση της μεθόδου ως «αυτόνομου» μέτρου, υποδηλώνοντας ότι ίσως απαιτούνται πρόσθετες δικλείδες ασφαλείας.
Φωτογραφία Shutterstock
