Η επιδημιολογική εικόνα και οι πιέσεις στην ελληνική κτηνοτροφία
Η νέα γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων EFSA καταλήγει ότι τα διαθέσιμα ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια για την ευλογιά προβάτων και αιγών είναι γενικά αποτελεσματικά και ασφαλή, προσφέροντας υψηλή προστασία και σημαντική μείωση της νοσηρότητας, της θνησιμότητας και της αποβολής του ιού, με ήπιες κυρίως παρενέργειες και αμελητέο κίνδυνο μετάδοσης του εμβολιακού στελέχους όταν τηρούνται οι οδηγίες
Η εκρίζωση μόνο με έγκαιρη ανίχνευση και θανάτωση των μολυσμένων εκτροφών μπορεί να επιτευχθεί αλλά είναι πιο αργή και εξαρτάται από την αυστηρή και άμεση εφαρμογή των μέτρων, ενώ η προσθήκη εμβολιασμού μειώνει σημαντικά το μέγεθος και τη γεωγραφική εξάπλωση των επιδημιών και επιταχύνει την εκρίζωση, ιδίως όταν εφαρμόζεται σε εθνικό επίπεδο και συνοδεύεται από αυστηρούς περιορισμούς μετακινήσεων. Για την Ελλάδα, λόγω της πολυεστιακής και σύνθετης διασποράς της νόσου, εκτιμάται ότι απαιτείται στοχευμένος ή πανελλαδικός εμβολιασμός σε συνδυασμό με τα υφιστάμενα μέτρα ώστε να επιτευχθεί ουσιαστικός και ταχύτερος έλεγχος της επιδημίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καμένο τοστ: Μπορεί να προκαλέσει καρκίνο; Τι απαντούν οι επιστήμονες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Είναι το γιαούρτι με γεύση κακό για την υγεία;
Η περίοδος 2024–2025 σηματοδοτεί μια από τις πιο έντονες φάσεις επανεμφάνισης της ευλογιάς προβάτων και αιγών στην Ευρώπη των τελευταίων ετών. Η νόσος, που προκαλείται από ιούς του γένους Capripoxvirus, επηρεάζει κυρίως αιγοπρόβατα και μπορεί να επιφέρει σοβαρές απώλειες σε επίπεδο ζωικού κεφαλαίου, παραγωγής γάλακτος και εμπορικής δραστηριότητας. Στο επίκεντρο της επιδημιολογικής έξαρσης βρέθηκε η Ελλάδα, μαζί με τη Βουλγαρία, γεγονός που αύξησε τον κίνδυνο διασυνοριακής διασποράς προς γειτονικές χώρες. Για την Ελλάδα, όπου η αιγοπροβατοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της αγροτικής οικονομίας και συνδέεται άμεσα με προϊόντα ΠΟΠ και εξαγωγική δραστηριότητα, η επανεμφάνιση της νόσου δημιουργεί πολλαπλές πιέσεις. Παρά την εφαρμογή των ευρωπαϊκών μέτρων ελέγχου, όπως οι ζώνες προστασίας, οι περιορισμοί μετακινήσεων και η υποχρεωτική θανάτωση μολυσμένων κοπαδιών, η επιμονή και η γεωγραφική διασπορά των εστιών υποδηλώνουν ότι η μετάδοση δεν περιορίστηκε έγκαιρα. Στην επιστημονική αξιολόγηση που δημοσιεύθηκε στο EFSA Journal επισημαίνεται ότι η κλίμακα και η διάρκεια των κρουσμάτων ενδέχεται να συνδέονται με καθυστερήσεις στην ανίχνευση ή την αναφορά, αλλά και με μετακινήσεις ζώων, είτε εγκεκριμένες είτε ανεξέλεγκτες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαύρα ή κόκκινα φασόλια: Ποια είναι πιο υγιεινά; Του Νίκου Ζορζοβίλη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσο νερό πρέπει να πίνουμε για να χάσουμε βάρος
Η ελληνική επικράτεια χαρακτηρίζεται από πολυάριθμες μικρές και μεσαίες εκτροφές, συχνά με γεωγραφική εγγύτητα μεταξύ τους. Η μορφολογία του εδάφους και η διασπορά των κοπαδιών σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές δυσχεραίνουν την άμεση επιτήρηση και τον έλεγχο. Αυτοί οι παράγοντες καθιστούν τη χώρα ιδιαίτερα ευάλωτη σε παρατεταμένη επιδημιολογική δραστηριότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τυρί cottage: Μία από τις 10 μεγαλύτερες γαλακτοβιομηχανίες παγκοσμίως ανακαλεί 6 κωδικούς λόγω “σημαντικού κινδύνου”
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μύδια μολυσμένα με δύο επικίνδυνα βακτήρια πωλήθηκαν σε μεγάλο σούπερ μάρκετ
Τα επιστημονικά δεδομένα για τα εμβόλια και η εφαρμογή τους
Η αξιολόγηση της EFSA εξέτασε την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των διαθέσιμων εμπορικών εμβολίων κατά της ευλογιάς αιγοπροβάτων. Πρόκειται για ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια που βασίζονται σε στελέχη ιού ευλογιάς προβάτων, όπως τα RM65, Romania και Bakirköy. Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι τα εμβόλια αυτά προσφέρουν ισχυρή προστασία που κυμαίνεται από 80 έως 100%, μειώνοντας σημαντικά όχι μόνο τα κλινικά συμπτώματα αλλά και τον πολλαπλασιασμό και την αποβολή του ιού από τα μολυσμένα ζώα. Το προφίλ ασφάλειας κρίνεται γενικά ευνοϊκό, με ήπιες και παροδικές αντιδράσεις σε ορισμένες περιπτώσεις. Η αξιολόγηση υπογραμμίζει ότι η τήρηση της σωστής δοσολογίας και των πρωτοκόλλων χορήγησης είναι καθοριστική για την αποφυγή προβλημάτων. Ο κίνδυνος μετάδοσης του εμβολιακού στελέχους θεωρείται χαμηλός όταν εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θραύσματα γυαλιού σε πράσινα φασολάκια ιδιωτικής ετικέτας – Άμεση ανάκληση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρακεράκια με αυξημένο ακρυλαμίδιο και υπολείμματα φυτοφαρμάκων – Τι έδειξε εργαστηριακή ανάλυση σε 19 προϊόντα
Για την Ελλάδα, η ύπαρξη πολλαπλών επιδημικών συστάδων και η πολυπλοκότητα της μετάδοσης καθιστούν πιθανό ότι τα μέτρα σφαγής και περιορισμού μετακινήσεων, αν και απαραίτητα, δεν επαρκούν από μόνα τους για ταχεία εξάλειψη. Σύμφωνα με τα μοντέλα προσομοίωσης που αναλύθηκαν, η έγκαιρη ανίχνευση και η άμεση θανάτωση μπορούν να ελέγξουν μια επιδημία σε διάστημα ενός έως δύο ετών. Ωστόσο, η ενσωμάτωση εμβολιασμού μειώνει σημαντικά τον αριθμό των εστιών και περιορίζει τη γεωγραφική διασπορά.
