Μια βιώσιμη λύση στην αντικατάσταση του πλαστικού και την αξιοποίηση των υπολειμμάτων της υδατοκαλλιέργειας
Η ανάγκη για φιλικές προς το περιβάλλον συσκευασίες οδηγεί την επιστήμη σε απρόσμενες πηγές. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση στο περιοδικό Foods, ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο (USP) και τον οργανισμό EMBRAPA ανέπτυξε ένα βιοδιασπώμενο φιλμ βασισμένο στο κολλαγόνο από το δέρμα του ψαριού tambatinga. Αυτή η ανακάλυψη δεν υπόσχεται μόνο τη μείωση του πλαστικού αποτυπώματος, αλλά δίνει και μια δεύτερη, πολύτιμη ζωή σε παραπροϊόντα της ιχθυοβιομηχανίας που παραδοσιακά απορρίπτονταν ως απόβλητα. Η βιώσιμη ανάπτυξη βρίσκει έτσι έναν νέο σύμμαχο στην κυκλική οικονομία των τροφίμων.
Το tambatinga είναι ένα υβρίδιο ψαριού του Αμαζονίου, το οποίο επιλέχθηκε λόγω της ταχείας ανάπτυξής του και της υψηλής περιεκτικότητας του δέρματός του σε αμινοξέα. Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή Paulo José do Amaral Sobral, εργάζεται πάνω σε βιοπολυμερή για περισσότερα από 25 χρόνια. Η διαδικασία περιλαμβάνει τον καθαρισμό των δερμάτων και την εκχύλιση ζελατίνης με τη χρήση ζεστού νερού και οξικού οξέος. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένα διαφανές και εύκαμπτο βιοφίλμ, το οποίο παρουσιάζει ομοιόμορφη δομή και ικανοποιητικές μηχανικές ιδιότητες.
Οι εργαστηριακές δοκιμές έδειξαν ότι το νέο υλικό υπερέχει σε ορισμένους τομείς σε σύγκριση με άλλες ζελατίνες που αναφέρονται στη βιβλιογραφία. Συγκεκριμένα, παρουσιάζει ενισχυμένη ικανότητα αποκλεισμού της υπεριώδους ακτινοβολίας (UV) και χαμηλότερη διαπερατότητα στους υδρατμούς. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της ποιότητας των τροφίμων, καθώς το φως και η υγρασία είναι οι κύριοι παράγοντες αλλοίωσης. Η χρήση ανανεώσιμων πρώτων υλών υψηλής αξίας μετατρέπει τα απόβλητα της υδατοκαλλιέργειας σε ένα προϊόν τεχνολογικής αιχμής.
Παρά τις εξαιρετικές του επιδόσεις, το βιοφίλμ από δέρμα ψαριού αντιμετωπίζει προς το παρόν έναν σημαντικό περιορισμό, την ευαισθησία του στην υγρασία. Όπως εξήγησε ο καθηγητής Sobral, το υλικό τείνει να απορροφά νερό, γεγονός που περιορίζει τη χρήση του σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων. Για τον λόγο αυτό, στην παρούσα φάση, η εφαρμογή του προτείνεται κυρίως για αφυδατωμένα προϊόντα, όπως οι ξηροί καρποί και τα κάστανα, όπου η επαφή με υγρά είναι μηδενική.
Οι ερευνητές δεν σταματούν εδώ, καθώς σχεδιάζουν ήδη την περαιτέρω ανάπτυξη του υλικού ώστε να γίνει πιο ανθεκτικό και κατάλληλο για ευρύτερη χρήση στη συσκευασία τροφίμων. Παράλληλα, εξετάζονται προοπτικές εφαρμογής του στον φαρμακευτικό και βιοϊατρικό τομέα, όπου οι ιδιότητες του κολλαγόνου είναι ιδιαίτερα εκτιμητέες. Η δυνατότητα δημιουργίας μιας συσκευασίας που βιοδιασπάται πλήρως στο περιβάλλον χωρίς να αφήνει τοξικά κατάλοιπα αποτελεί το «ιερό δισκοπότηρο» της σύγχρονης βιομηχανίας.
Η ανακάλυψη αυτή έρχεται σε μια στιγμή που η παγκόσμια νομοθεσία πιέζει για τη σταδιακή κατάργηση των πλαστικών μιας χρήσης. Η αξιοποίηση των ιχθυοαποβλήτων για την παραγωγή βιοπολυμερών μειώνει τον όγκο των απορριμμάτων της ιχθυοβιομηχανίας και περιορίζει την εξάρτηση από το πετρέλαιο.
Φωτογραφία Shutterstock
