Εντοπίστηκαν αυξημένα επίπεδα 3-MCPD και γλυκιδυλεστέρων σε φορτίο μαργαρίνης
Για μαργαρίνη με υψηλή περιεκτικότητα σε βιομηχανικούς ρυπαντές, που συνδέονται με καρκινογενέσεις, ενημέρωσε το Ευρωπαϊκό Σύστημα για κίνδυνο από τρόφιμα RASFF. H ειδοποίηση κατατάχθηκε στην κατηγορία κινδύνου “δυνητικά σοβαρός” και αφορά μαργαρίνη προέλευσης Ουκρανίας με υψηλή περιεκτικότητα σε 3-MCPD και γλυκιδυλεστέρες. Οι ουσίες αυτές κατατάσσονται στους βιομηχανικούς επιμολυντές και σχηματίζονται ακούσια κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας τροφίμων, κυρίως στη φάση της διύλισης φυτικών ελαίων σε υψηλές θερμοκρασίες. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων της 14ης Ιανουαρίου 2026, η συγκέντρωση της χημικής ουσίας 3-μονοχλωρο-1,2-προπανοδιόλης 3-MCPD ανήλθε στα 4.100 μg ανά κιλό, ενώ οι γλυκιδυλεστέρες ανιχνεύθηκαν σε επίπεδο 2.300 μg ανά κιλό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τσικνοπέμπτη 2026: Ποιες μαρινάδες μειώνουν τον σχηματισμό καρκινογόνων ουσιών στο ψήσιμο – Τι δείχνει επιστημονική μελέτη
Με βάση το γεγονός ότι η EFSA καθόρισε ανεκτή ημερήσια πρόσληψη για το 3-MCPD και τους εστέρες λιπαρών οξέων στα 2 μg ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως, αυξάνοντας το προηγούμενο επίπεδο ασφαλείας κατά δυόμισι φορές, η συγκέντρωση των 4.100 μg 3-MCPD ανά κιλό μαργαρίνης σημαίνει ότι η κατανάλωση περίπου 34 γραμμαρίων του συγκεκριμένου προϊόντος αρκεί για να φθάσει το ανεκτό ημερήσιο όριο σε έναν ενήλικα 70 κιλών, ενώ για παιδί 15 έως 20 κιλών η ίδια έκθεση επιτυγχάνεται με κατανάλωση περίπου 7 έως 10 γραμμαρίων. Η σύγκριση αυτή δείχνει ότι ακόμη και σχετικά μικρές ποσότητες του προϊόντος μπορούν να οδηγήσουν σε υπέρβαση της ανεκτής ημερήσιας πρόσληψης σε ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, ιδίως σε περίπτωση συστηματικής κατανάλωσης, με πιθανές μακροχρόνιες επιδράσεις στα νεφρά και στην ανδρική γονιμότητα. Το φορτίο δεσμεύτηκε πριν από τη διάθεσή του στην αγορά και οι αρμόδιες αρχές αποφάσισαν την καταστροφή του.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση χαλβά λόγω καρκινογόνων μυκοτοξινών – Τι πρέπει να προσέχουμε ενόψει Καθαράς Δευτέρας και Σαρακοστής
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μοσχαρίσιος κιμάς με … καουτσούκ στα ψυγεία σούπερ μάρκετ – Ανάκληση και επιστροφή χρημάτων στο διπλάσιο της τιμής αγοράς
Το 3-MCPD και οι εστέρες του εντοπίζονται συχνότερα σε επεξεργασμένα τρόφιμα και φυτικά έλαια, με κυρίαρχο το φοινικέλαιο, αλλά και σε κραμβέλαιο, σογιέλαιο, έλαιο καρύδας και ηλιέλαιο. Τα έλαια αυτά χρησιμοποιούνται ευρέως ως συστατικά σε τρόφιμα όπως μπισκότα, αρτοσκευάσματα, μαργαρίνη, μαγιονέζα, βρεφικές τροφές και συμπληρώματα διατροφής, γεγονός που εξηγεί και τις συχνές ανακλήσεις αρτοσκευασμάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι μάρκες καλλυντικών που τεκμηριώνουν την ασφάλεια με… δοκιμές σε συγγενείς! Έλεγχος σε 147 επιχειρήσεις έδειξε τοξικές ουσίες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρέμες προσώπου: Γιατί δεν πρέπει ΠΟΤΕ να παίρνετε το προϊόν από το βάζο με τα δάχτυλα
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων αξιολόγησε για πρώτη φορά τους κινδύνους του 3-MCPD το 2016, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι οι ουσίες αυτές αποτελούν ανησυχία για τη δημόσια υγεία λόγω των γονιδιοτοξικών και καρκινογόνων ιδιοτήτων τους. Το 2018 ακολούθησε επανεκτίμηση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων, με έμφαση στις επιδράσεις στα νεφρά και στην ανδρική γονιμότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η ανεκτή ημερήσια πρόσληψη για το 3-MCPD και τους εστέρες λιπαρών οξέων ορίστηκε στα 2 μg ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως, αυξάνοντας το προηγούμενο επίπεδο ασφαλείας κατά δυόμισι φορές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς τα φάρμακα GLP-1 μπορεί να οδηγήσουν σε νέες διατροφικές διαταραχές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Υπό διερεύνηση λαχανικό για παρουσία απαγορευμένου φυτοφαρμάκου υψηλής τοξικότητας
Η απόφαση αυτή βασίστηκε σε πειραματικά δεδομένα που έδειξαν ότι βραχυπρόθεσμη έκθεση αρουραίων σε επίπεδα άνω του 1 mg ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη κινητικότητα σπέρματος και σε διαταραχές της ανδρικής γονιμότητας. Παράλληλα, για τις νεφρικές επιδράσεις καθορίστηκε νέο σημείο αναφοράς με βάση ανάλυση BMD, που αντιστοιχεί σε 0,20 mg ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απάτη με Ελληνικούς χυμούς: Η καταγγελία, ο ρόλος του ΕΦΕΤ και το πραγματικό πρόβλημα των ελέγχων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τυρί cottage ή αυγό: Ποιο τρόφιμο περιέχει περισσότερη πρωτεΐνη; – Αναλυτικοί πίνακες διατροφικής σύγκρισης
Οι γλυκιδυλεστέρες σχηματίζονται επίσης κατά τη διύλιση φυτικών ελαίων σε θερμοκρασίες άνω των 200 βαθμών Κελσίου. Τρόφιμα που περιέχουν εξευγενισμένα φυτικά έλαια, γλυκαντικά ή μαργαρίνη μπορεί να αποτελούν πηγή έκθεσης. Μελέτη που δημοσιοποιήθηκε το 2021 έδειξε ότι όλα τα εξεταζόμενα εμπορικά επεξεργασμένα τρόφιμα περιείχαν μετρήσιμες ποσότητες γλυκιδυλεστέρων, με τα υψηλότερα επίπεδα να εντοπίζονται στο φοινικέλαιο, χωρίς να εξαιρούνται άλλα φυτικά έλαια και λίπη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λαχανοσαλάτα εστιατορίου πίσω από 52 τροφικές δηλητηριάσεις – Διαπιστώθηκε έλλειψη υγιεινής στην κουζίνα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ζάχαρη με απαγορευμένες χρωστικές – Ενημέρωση από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασφάλειας τροφίμων
Κατά την κατανάλωση, οι γλυκιδυλεστέρες μεταβολίζονται σε γλυκιδόλη, ουσία που έχει ταξινομηθεί από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο ως πιθανώς καρκινογόνος για τον άνθρωπο. Η Μικτή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων FAO και ΠΟΥ για τα Πρόσθετα Τροφίμων έχει συστήσει η πρόσληψη γλυκιδόλης να περιορίζεται στο χαμηλότερο λογικά εφικτό επίπεδο, χωρίς να έχει καθοριστεί ανεκτή ημερήσια πρόσληψη. Πέραν των μακροχρόνιων κινδύνων, η γλυκιδόλη μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό του δέρματος, των ματιών και των βλεννογόνων της ανώτερης αναπνευστικής οδού, καθώς και καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Για τη βιομηχανία τροφίμων, η συγκεκριμένη υπόθεση τονίζει την ανάγκη αυστηρού ελέγχου των διεργασιών ραφιναρίσματος, της επιλογής πρώτων υλών και της εφαρμογής προληπτικών μέτρων, όπως η βελτιστοποίηση των θερμοκρασιών και η χρήση τεχνολογιών μείωσης των επιμολυντών. Για τους καταναλωτές, η έκθεση σε αυξημένα επίπεδα 3-MCPD και γλυκιδυλεστέρων σχετίζεται με μακροχρόνιους κινδύνους και όχι με άμεση δηλητηρίαση. Η προστασία τους βασίζεται κυρίως στην επιλογή προϊόντων που συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην προτίμηση επώνυμων προϊόντων με διαφάνεια ως προς την προέλευση και την επεξεργασία των λιπών, καθώς και στη διατήρηση ισορροπημένης διατροφής με περιορισμό της υπερκατανάλωσης επεξεργασμένων λιπαρών.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
