Το χρώμα της συσκευασίας είναι το πρώτο στοιχείο που «μιλά» στον καταναλωτή και επηρεάζει την τελική του επιλογή.
Πριν ακόμη ο καταναλωτής διαβάσει τα συστατικά ή τις διατροφικές πληροφορίες ενός προϊόντος, έχει ήδη σχηματίσει μια πρώτη εντύπωση. Το χρώμα της συσκευασίας λειτουργεί ως ένα ισχυρό εργαλείο επικοινωνίας που δημιουργεί προσδοκίες για τη γεύση, τη φρεσκάδα, τη φυσικότητα, ακόμη και για την ποιότητα και την αξία του τροφίμου. Σύμφωνα με σύγχρονες έρευνες στον τομέα της αισθητηριακής επιστήμης και του μάρκετινγκ τροφίμων, η οπτική αντίληψη επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε ένα προϊόν πριν καν το δοκιμάσουμε.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολύβια ματιών: Οι πασίγνωστες μάρκες που «κόπηκαν» σε εργαστηριακό τεστ λόγω παρουσίας νικελίου και σιλικόνης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η μαύρη λίστα των φυτοφαρμάκων που θεωρούνται ύποπτα για καρκινογόνο δράση αν και επιτρέπεται η χρήση τους
Ο Giovanni Ballarini, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου της Πάρμας και μέλος της Ακαδημίας των Georgofili, υποστηρίζει ότι στις βιομηχανικές κοινωνίες η όραση αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στη διατροφή. Όπως επισημαίνει, η αξιολόγηση ενός τροφίμου επηρεάζεται έντονα από την οπτική του εμφάνιση και ειδικότερα από το χρώμα, το οποίο συνδέεται τόσο με αρχαία συμπεριφορικά πρότυπα όσο και με πολιτισμικές συνήθειες και προσωπικές εμπειρίες. Παράλληλα, οι μελέτες του Βρετανού ερευνητή Charles Spence έχουν δείξει ότι το χρώμα δημιουργεί αισθητηριακές προσδοκίες και μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την ίδια την αντίληψη της γεύσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο-μαμούθ σε γυράδικο που πουλούσε λίπος και δέρμα για αρνίσιο κρέας (φωτογραφίες)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πασίγνωστη κολόνια με τοξική ουσία: Από τον ΕΟΦ στο ευρωπαϊκό Safety Gate μετά από 8 μήνες
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχει ένα παγκόσμιο και απόλυτα κοινό «λεξικό» χρωμάτων. Παρόλα αυτά, στο μάρκετινγκ τροφίμων έχουν διαμορφωθεί ορισμένες ισχυρές συμβάσεις. Το κόκκινο και το ροζ συνδέονται συχνά με τη γλυκύτητα και τα κόκκινα φρούτα. Το πράσινο παραπέμπει σε βότανα, φρεσκάδα, φυσικότητα και προϊόντα που θεωρούνται πιο υγιεινά. Το κίτρινο συνδέεται με εσπεριδοειδή και όξινες γεύσεις, ενώ το καφέ θυμίζει κακάο, καφέ και καραμέλα. Το μαύρο χρησιμοποιείται συχνά για να υποδηλώσει ένταση, πικρή γεύση ή μια πιο «premium» τοποθέτηση του προϊόντος στην αγορά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δίαιτες υψηλής πρωτεΐνης: Τι υπόσχεται η βιομηχανία τροφίμων και τι λέει η επιστήμη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσες ώρες ύπνου χρειάζεσαι πραγματικά για να γερνάς πιο αργά; Το εύρημα νέας μελέτης που ανατρέπει τον κανόνα των 8 ωρών
Οι συσχετισμοί αυτοί αποτελούν αυτό που η επιστημονική βιβλιογραφία αποκαλεί «διατροπικές αντιστοιχίσεις» (crossmodal correspondences), δηλαδή αυθόρμητες συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών αισθητηριακών ερεθισμάτων. Ο καταναλωτής τείνει να αποδίδει συγκεκριμένες γευστικές ιδιότητες σε ορισμένα χρώματα, ακόμη και όταν δεν διαθέτει άλλη πληροφορία για το προϊόν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπορεί κάποιος να πεθάνει από δυσανεξία στη λακτόζη;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί το στομάχι μας γίνεται πιο ευαίσθητο καθώς μεγαλώνουμε; Πώς μπορούμε να βελτιώσουμε την κατάσταση;
Στη βιομηχανία τροφίμων, το χρώμα της συσκευασίας θεωρείται ένα από τα ισχυρότερα οπτικά ερεθίσματα. Δεν εξυπηρετεί μόνο τη διαφοροποίηση ενός προϊόντος στο ράφι, αλλά συμβάλλει και στη διαμόρφωση προσδοκιών σχετικά με τη γεύση, το άρωμα, τη θρεπτική αξία, τη φυσικότητα ή το κύρος της μάρκας. Επιστημονικές ανασκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι οι καταναλωτές σχηματίζουν αντιλήψεις για ένα προϊόν και μια μάρκα πριν ακόμη το δοκιμάσουν, βασιζόμενοι σε μεγάλο βαθμό στο χρώμα της συσκευασίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να κόψετε εύκολα ένα καρπούζι (βίντεο)
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ευρήματα πρόσφατων ερευνών σε σνακ και ποτά, σύμφωνα με τα οποία τα ψυχρά χρώματα, όπως το πράσινο και το μπλε, ενισχύουν την αντίληψη ότι ένα προϊόν είναι πιο υγιεινό ή πιο φιλικό προς το περιβάλλον. Ωστόσο, τα ίδια χρώματα δεν συνδέονται πάντα με υψηλές προσδοκίες γεύσης. Με άλλα λόγια, μια πράσινη συσκευασία μπορεί να κάνει τον καταναλωτή να πιστέψει ότι το προϊόν είναι πιο υγιεινό, όχι όμως απαραίτητα και πιο νόστιμο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το χρώμα στις κατηγορίες όπου η φρεσκάδα και η ασφάλεια αποτελούν βασικά κριτήρια αγοράς. Στο βόειο κρέας, το έντονο κόκκινο χρώμα λειτουργεί ως οπτική υπόσχεση φρεσκάδας και ζουμερής υφής, καθώς συνδέεται με τη μυοσφαιρίνη του κρέατος. Αντίθετα, για το κοτόπουλο και τη γαλοπούλα προτιμώνται πιο ανοιχτοί χρωματικοί κώδικες, όπως το λευκό, το κρεμ, το απαλό κίτρινο, το γαλάζιο ή το ανοιχτό πράσινο, που παραπέμπουν σε καθαρότητα, ελαφρότητα και ήπια γεύση.
Στον ταχέως αναπτυσσόμενο τομέα των φυτικών εναλλακτικών προϊόντων παρατηρούνται δύο διαφορετικές στρατηγικές. Ορισμένες εταιρείες επιλέγουν να μιμηθούν την αισθητική των προϊόντων κρέατος, χρησιμοποιώντας κόκκινα και μαύρα χρώματα, εικόνες σχάρας ή φλόγας και γενικότερα στοιχεία που θυμίζουν παραδοσιακό κρεοπωλείο. Άλλες, αντίθετα, επενδύουν στο πράσινο χρώμα για να τονίσουν τη φυτική προέλευση, τη φυσικότητα και τη βιωσιμότητα των προϊόντων τους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ιταλική γαλακτοβιομηχανία Granarolo, η οποία χρησιμοποιεί μαύρη συσκευασία για τη σειρά προϊόντων υψηλής πρωτεΐνης, επιδιώκοντας να μεταδώσει εικόνα δυναμισμού και υψηλής απόδοσης, ενώ στα παραδοσιακά προϊόντα της επιλέγει αποχρώσεις ανάμεσα στο γαλάζιο και το πράσινο, χρώματα που συνδέονται με τα γαλακτοκομικά και τη φρεσκάδα.
Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου το χρώμα έχει αποκτήσει τόσο ισχυρό συμβολικό χαρακτήρα ώστε θεωρείται σχεδόν αναπόσπαστο μέρος του προϊόντος. Το λικέρ μέντας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παρότι η φυσική μέντα δεν επιβάλλει απαραίτητα ένα έντονο πράσινο χρώμα, οι καταναλωτές έχουν μάθει να συνδέουν το πράσινο με τη δροσιά, τη φρεσκάδα και τη βαλσαμική αίσθηση. Ένα λικέρ μέντας με κόκκινο ή διάφανο χρώμα θα θεωρούνταν από πολλούς ασυνήθιστο ή ακόμη και ασύμβατο με τη γεύση που περιμένουν.
Ανάλογη είναι η περίπτωση του τόνου σε κονσέρβα. Οι συσκευασίες κυριαρχούνται από το μπλε, το γαλάζιο, το λευκό και το ασημί, χρώματα που παραπέμπουν στη θάλασσα, την καθαρότητα, τη φρεσκάδα και την αξιοπιστία. Το μπλε έχει εξελιχθεί σε έναν σχεδόν καθολικό κώδικα για τα συσκευασμένα αλιευτικά προϊόντα. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο οργανισμός Marine Stewardship Council βασίζει σε μεγάλο βαθμό την αναγνωρισιμότητα της πιστοποίησής του στο γνωστό «μπλε σήμα» που οι καταναλωτές συνδέουν με τη βιώσιμη αλιεία και την αξιοπιστία.
Το χρώμα δεν διαθέτει ένα σταθερό και αμετάβλητο νόημα. Η σημασία του μεταβάλλεται ανάλογα με την κατηγορία προϊόντος, το πολιτισμικό πλαίσιο και τις καταναλωτικές συνήθειες κάθε κοινωνίας. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει ίσως το πιο αθόρυβο αλλά και το πιο ισχυρό συστατικό της σύγχρονης βιομηχανίας τροφίμων. Δεν αναγράφεται στον κατάλογο των συστατικών, όμως συχνά είναι το πρώτο στοιχείο που «μιλά» στον καταναλωτή και επηρεάζει την τελική του επιλογή.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
