Έρευνα Ελληνικών Πανεπιστημίων διαπίστωσε ότι τα σταφύλια που παραμένουν στο αμπέλι μετά από έντονη χαλαζόπτωση εμφανίζουν αυξημένες συγκεντρώσεις φαινολικών ενώσεων και ισχυρότερη αντιοξειδωτική δράση
Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την αμπελουργία. Ανάμεσα στις μεγαλύτερες προκλήσεις που καλούνται να διαχειριστούν οι παραγωγοί βρίσκεται το χαλάζι, το οποίο μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές στα αμπέλια, να μειώσει την παραγωγή και να επηρεάσει την ποιότητα των σταφυλιών. Ωστόσο, νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η επίδραση του χαλαζιού στα σταφύλια είναι πιο σύνθετη από ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
Τα αποτελέσματα προέρχονται από μελέτη των ερευνητριών και ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό International Journal of Molecular Sciences. Η έρευνα εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο η φυσική χαλαζόπτωση επηρεάζει τη χημική σύσταση και την αντιοξειδωτική ικανότητα των επιτραπέζιων σταφυλιών της ποικιλίας Thompson Seedless. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε εμπορικό αμπελώνα στην περιοχή Λαλιώτη Κιάτου, στην Κορινθία, μετά από έντονη χαλαζόπτωση. Οι ερευνητές συνέκριναν σταφύλια από αμπέλια χωρίς ζημιές, με μέτριες ζημιές και με εκτεταμένες ζημιές από το χαλάζι, προκειμένου να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις στην ωρίμανση και στη βιοχημική τους σύνθεση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι βασικοί δείκτες ωρίμανσης των σταφυλιών, όπως τα σάκχαρα, η οξύτητα και ο δείκτης ωρίμανσης, δεν παρουσίασαν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων ζημιάς. Αυτό σημαίνει ότι το χαλάζι δεν ανέτρεψε τη φυσιολογική διαδικασία ωρίμανσης των σταφυλιών που παρέμειναν στο φυτό μέχρι τη συγκομιδή. Εκεί όπου καταγράφηκαν σημαντικές μεταβολές ήταν στη σύνθεση των φαινολικών ενώσεων. Οι φαινόλες αποτελούν μία μεγάλη ομάδα φυσικών ουσιών που σχετίζονται με τις αντιοξειδωτικές ιδιότητες των σταφυλιών και συμβάλλουν στα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους. Σύμφωνα με τα ευρήματα, όσο μεγαλύτερη ήταν η ένταση της ζημιάς από το χαλάζι τόσο υψηλότερες ήταν οι συγκεντρώσεις πολλών φαινολικών ενώσεων και η συνολική αντιοξειδωτική ικανότητα των ραγών.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν αυξημένες συγκεντρώσεις φλαβανολών, τανινών, φλαβονοειδών, φλαβονών και φλαβονολών στα σταφύλια που είχαν υποστεί σοβαρές ζημιές από χαλάζι. Παράλληλα, οι μετρήσεις αντιοξειδωτικής δράσης έδειξαν σημαντικά υψηλότερες τιμές στις ίδιες ομάδες δειγμάτων. Η ανάλυση μεμονωμένων ενώσεων αποκάλυψε επίσης αύξηση ουσιών όπως η κατεχίνη, η επικατεχίνη, οι προκυανιδίνες και η ε-βινιφερίνη, οι οποίες συνδέονται με τους φυσικούς αμυντικούς μηχανισμούς των φυτών απέναντι σε καταστάσεις στρες. Οι μεταβολές αυτές αποδίδονται στην ενεργοποίηση βιοχημικών διαδικασιών που βοηθούν το φυτό να ανταποκριθεί στον τραυματισμό που προκαλεί το χαλάζι. Παράλληλα, αυξήθηκαν τα επίπεδα προλίνης, ενός αμινοξέος που θεωρείται δείκτης απόκρισης των φυτών σε συνθήκες περιβαλλοντικού στρες. Η αύξηση αυτή ήταν εντονότερη στα σταφύλια που προέρχονταν από αμπέλια με εκτεταμένες ζημιές.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η χαλαζόπτωση λειτουργεί ως ισχυρός παράγοντας μηχανικού στρες, ενεργοποιώντας βιοχημικές διεργασίες που οδηγούν σε αναδιοργάνωση του μεταβολισμού των σταφυλιών. Παρότι οι φυσικές ζημιές στο αμπέλι και στην παραγωγή παραμένουν σημαντικές, τα σταφύλια που συνεχίζουν να αναπτύσσονται μετά το ακραίο καιρικό φαινόμενο εμφανίζουν αυξημένη παραγωγή αντιοξειδωτικών και φαινολικών ενώσεων.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η κατανόηση αυτών των μηχανισμών αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής. Η γνώση του τρόπου με τον οποίο αντιδρά το αμπέλι σε γεγονότα όπως το χαλάζι μπορεί να βοηθήσει τόσο τους αμπελουργούς όσο και τον οινικό κλάδο να προσαρμοστούν καλύτερα στις νέες συνθήκες και να εκτιμήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις επιπτώσεις στην ποιότητα της παραγωγής.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/1422-0067/27/12/5284
Petoumenou DG, Daskalakis I, Biniari K. Phenolic Composition and Antioxidant Capacity in Table Grape Berries Following Natural Hail Damage. International Journal of Molecular Sciences. 2026; 27(12):5284. https://doi.org/10.3390/ijms27125284
